Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Bilans jednostek trzeciego sektora nieprowadzących działalności gospodarczej

Maria Hass-Symotiuk
inforCMS
Najważniejszą częścią sprawozdania finansowego jednostki non profit jest bilans1. Jest to sprawozdanie o największej pojemności informacyjnej. Prezentuje bowiem nie tylko będące w jej dyspozycji składniki majątku rzeczowego, ale także źródła ich finansowania i wypracowany na koniec okresu obrachunkowego rezultat działalności, którym jest wynik finansowy netto (wielkość dodatnia - zysk lub ujemna - strata).

Maria Hass-Symotiuk


Ze względu na pojemność informacyjną bilans jest podstawowym źródłem informacji do oceny sytuacji majątkowo-finansowej jednostki, a także jej zdolności płatniczej. Informacje te mogą być wykorzystane do kontroli, analizy i oceny efektywności prowadzonej działalności oraz możliwości jej kontynuacji, a także wytyczania przyszłości. Odbiorcami tych informacji może być zarówno kierownictwo jednostki, jak i wierzyciele, kontrahenci, instytucje rządowe i fiskalne oraz społeczeństwo.

Bilans zamknięcia to bilans otwarcia

W jednostkach non profit kontynuujących działalność istotne znaczenie ma wyróżnienie bilansu otwarcia i bilansu zamknięcia.

Bilans otwarcia wykazuje stan aktywów i pasywów na początek roku obrotowego i jest podstawą do założenia (otwarcia) ksiąg rachunkowych na dany rok obrotowy. Z kolei w bilansie zamknięcia są ujęte stany aktywów i pasywów wynikające z prowadzonych ksiąg rachunkowych, zamykanych na koniec roku obrotowego. Bilans zamknięcia danego roku obrotowego jest jednocześnie bilansem otwarcia następnego roku obrotowego. Jest on zatem pomostem łączącym dwa sąsiednie lata obrotowe.

Należy podkreślić, że bilans sprawozdawczy zawiera celowo dobrane i uporządkowane zbiory informacji finansowych, których treść, zakres, układ, terminy, odbiorców oraz zasady i tryb sporządzania podlegają regulacjom prawnym. Obowiązek w tym zakresie dla wszystkich jednostek non profit nieprowadzących działalności gospodarczej wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej.

Przy tym za jednostkę sprawozdawczą uznaje się jednostkę non profit mającą siedzibę lub zarząd na terytorium RP. W wypadku gdy prowadzi ona, obok działalności statutowej, także działalność gospodarczą, to musi respektować w całej rozciągłości standard sprawozdawczy bilansu określony przepisami ustawy o rachunkowości.

Dane w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego

Bilans należy sporządzić na moment bilansowy, którym może być dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych lub inny dzień bilansowy2. Sporządza się go nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia bilansowego. Bilans sporządza się za rok obrotowy, który powinien się pokrywać z rokiem podatkowym. Podstawą jego sporządzenia są rzetelnie i prawidłowo prowadzone księgi rachunkowe. Muszą być one wewnętrznie uzgodnione oraz zweryfikowane, ze stanami rzeczywistymi poszczególnych składników majątkowych i źródeł ich finansowania, o wyniki inwentaryzacji, jak też wycenione według zasad określonych w ustawie3.

Jednostki nieprowadzące działalności gospodarczej sporządzają bilans ze szczegółowością określoną w rozporządzeniu. Muszą także zachować wymagane rozporządzeniem oznaczenia i nazwy poszczególnych pozycji oraz zachować ich kolejność. Informacje dotyczące poszczególnych pozycji bilansu, które nie wystąpiły ani w roku obrotowym, ani w roku poprzedzającym ten rok, mogą zostać pominięte. W bilansie należy ująć dane na początek i koniec okresu sprawozdawczego, co umożliwia dokonywanie porównań, badanie dynamiki i tendencji rozwojowych.

W wypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy niż kończący rok obrotowy należy wykazać w nim stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W Polsce obowiązuje metoda netto

Bilans może być sporządzany przy zastosowaniu jednej z trzech metod:

• metody brutto, która polega na ujmowaniu w bilansie sald wszystkich kont syntetycznych (konta korygujące są traktowane jak samodzielne konta bilansowe),

• metody netto, zgodnie z którą pozycje bilansu wykazuje się według ich wartości księgowej netto, uwzględniając wpływ sald kont korygujących,

• metody mieszanej, gdy niektóre pozycje, ze względu na potrzeby analizy, są wykazywane według metody brutto, a niektóre - z zastosowaniem metody netto.

W Polsce, zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, bilans sporządza się metodą netto. Jej przejawem jest wykazywanie w jednostkach kontynuujących działalność, które respektują zasadę ostrożności, poszczególnych grup składników aktywów w wartości netto, tj. po skorygowaniu ich wartości (ewidencyjnej czy początkowej) o koszty zakupu i odchylenia od cen ewidencyjnych oraz dokonane odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe (w odniesieniu do środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych) i odpisy aktualizujące z tytułu trwałej utraty wartości dotyczące składników aktywów trwałych (w tym także środków trwałych) oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości rzeczowych składników obrotowych oraz należności.

Poszczególne pozycje bilansu należy podać w języku polskim i w walucie polskiej, w złotych i groszach.

Dane liczbowe można wykazywać w zaokrągleniu do tysięcy złotych, jeżeli nie zniekształca to obrazu jednostki zawartego w sprawozdawaniu finansowym.

Elementy i struktura informacyjna bilansu

Bilans w systemie rachunkowości jest w pewnym sensie aktem wyrażającym zamknięcie jednego okresu działalności gospodarczej i zainicjowanie kolejnego.

Jako podstawowe sprawozdanie finansowe i ważny dokument księgowy, bilans musi spełniać określone wymogi formalne nadające mu moc dowodową.

Powinien on zawierać:

• określenie jednostki non profit, sporządzającej bilans,

• określenie momentu bilansowego (daty), na który jest sporządzony,

• wyszczególnione w określonej kolejności i z określonym stopniem szczegółowości składniki majątku i ich wartości na początek i koniec roku obrotowego,

• wyszczególnione w określonej kolejności i z określonym stopniem szczegółowości składniki źródeł sfinansowania majątku i ich wartości na początek i koniec roku obrotowego,

• sumy cząstkowe poszczególnych grup składników majątku i źródeł ich finansowania oraz bilansujące się sumy ogólne aktywów i pasywów na początek i koniec roku obrotowego,

• datę sporządzenia,

• podpisy osób odpowiedzialnych za prawidłowość i rzetelność bilansu.

Uwaga!

Podpisy, o których mowa wyżej, umieszcza się także na pozostałych elementach sprawozdania finansowego (a zatem w rachunku wyników i dodatkowej informacji). Odmowa podpisu musi być pisemnie uzasadniona. Uzasadnienie to dołącza się do sprawozdania inansowego.

Złożenia podpisu pod sprawozdaniem finansowym może odmówić zarówno główny księgowy, jak i kierownik jednostki. W pierwszym przypadku może to mieć miejsce, gdy dane w sprawozdaniu są błędne (np. niepoparte zapisami księgowymi), zostały wymuszone przez kierownika, a za przedstawienie nieprawdziwych danych grozi odpowiedzialność karna lub karna skarbowa.

Podpis złożony pod sprawozdaniem jest gwarancją, że prezentuje ono w sposób rzetelny, prawdziwy i jasny sytuację majątkową i finansową jednostki za miniony okres. Nie świadczy on zatem o odpowiedzialności za prowadzenie spraw jednostki non profit w okresie objętym sprawozdaniem.

Strukturę informacyjną aktywów i pasywów bilansu jednostek non profit nieprowadzących działalności gospodarczej przedstawia tabela 1.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Należy podkreślić, że obowiązujący wzór bilansu zawiera podstawowy zbiór informacji. Może on być rozszerzony przez szczegółowe ujęcie wybranych pozycji, co powinno być uzasadnione potrzebami informacyjnymi i wielkością jednostki non profit. W takim wypadku konieczne jest ujęcie wzoru bilansu w dokumentacji przyjętych zasad (polityki) rachunkowości jednostki non profit.

Informacyjny zakres aktywów bilansu

Podstawą prowadzenia działalności przez jednostkę non profit są zasoby majątkowe będące w jej dyspozycji. Ich posiadanie stwarza bowiem warunki do realizacji wyznaczonych zadań statutowych. Zasoby te, nazywane aktywami, są wyrażane wartościowo, co umożliwia agregację różnych ich pozycji. Według ustawy o rachunkowości przez aktywa rozumie się kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych4.

Z definicji wynika, że do cech zasobów majątkowych stanowiących podstawę do zaliczenia ich w skład aktywów jednostki non profit należą:

• przydatność gospodarcza,

• sprawowanie nad nimi kontroli,

• możliwość określenia ich wiarygodnej wartości5,

• osiągnięcie w przyszłości z tytułu ich posiadania określonych korzyści ekonomicznych.

Zaliczenie danego składnika majątku do aktywów jednostki wymaga równoczesnego spełnienia wszystkich wymienionych wyżej warunków. Zasoby majątkowe, które są nieprzydatne gospodarczo, należności utracone (umorzone, odpisane, przedawnione) należy usunąć z ksiąg rachunkowych. Odpisuje się je w koszty lub straty tego roku obrotowego, w którym utraciły swoją przydatność, oraz nie wykazuje w bilansie.

Jednostki gospodarcze w zależności od charakteru i skali działalności posiadają składniki aktywów, które różnią się postacią, wielkością i strukturą.

Aktywa jednostki non profit można podzielić według dwóch podstawowych kryteriów klasyfikacji, a mianowicie: rodzajowego i stopnia płynności. Według kryterium rodzajowego, które pozwala wyodrębnić aktywa o odmiennej postaci, wyróżnia się:

• aktywa rzeczowe - składniki majątkowe, mające charakter materialny i przyjmujące postać rzeczową, fizyczną,

• aktywa finansowe - aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki, a także wynikające z kontraktu prawo do otrzymania aktywów pieniężnych lub prawo do wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na korzystnych warunkach,

• aktywa niematerialne - składniki majątku jednostki, niemające charakteru rzeczowego, niebędące też aktywami finansowymi.

W bilansie aktywa dzieli się na aktywa trwałe i obrotowe.

Aktywa trwałe

Aktywa trwałe charakteryzuje długotrwałe (przez czas dłuższy niż rok) zaangażowanie w danej jednostce, wysoka wartość jednostkowa i niska płynność oraz niezaliczenie do aktywów obrotowych. Zakresem aktywów trwałych obejmuje się:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Mogą one być nabyte, otrzymane lub wytworzone. Muszą jednak być przydatne i wykorzystywane w działalności statutowej.

Wartości niematerialne i prawne

W pozycji wartości niematerialne i prawne (poz. A.I) ujmuje się:

• prawa majątkowe (np. licencje, know-how, programy komputerowe)6 przeznaczone na potrzeby jednostki,

• koszty prac rozwojowych zakończonych powodzeniem (aplikacyjnych), np. zastosowanie nowoczesnych technologii, poniesione przed rozpoczęciem produkcji,

• dodatnią wartość firmy (różnica między ceną nabycia określonej jednostki lub zorganizowanej jej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto), która powstaje w wyniku połączenia, przejęcia do korzystania lub wniesienia do innej jednostki; podlega ona amortyzacji bilansowej i podatkowej.

Są one wykazywane w cenie ich nabycia (koszcie wytworzenia) pomniejszonej o naliczone odpisy amortyzacyjne i odpisy aktualizacyjne7 z tytułu trwałej utraty wartości. Cenę nabycia powiększają m.in. opłaty notarialne, prowizje i odsetki, różnice kursowe, podatek od czynności cywilnoprawnych, podatek VAT w części niepodlegającej odliczeniu lub zwrotowi. Prawa majątkowe otrzymane nieodpłatnie wycenia się w cenie rynkowej.

Wymienione tytuły wartości niematerialnych i prawnych, także otrzymane nieodpłatnie, podlegają amortyzacji. Przy tym jednostka non profit sama ustala okres amortyzacji bilansowej, biorąc pod uwagę okres gospodarczego wykorzystania. Wartości niematerialne i prawne o wartości do 3500 zł (np. programy komputerowe) mogą być amortyzowane jednorazowo. Należy przy tym podkreślić, że modyfikacja (aktualizacja) programu (powyżej 3500 zł) jest traktowana jako osobny tytuł wartości niematerialnych i prawnych, a nie jako ulepszenie. Koszty uruchomienia programu komputerowego obciążają cenę jego nabycia, a koszty szkolenia personelu, instruktażu przed jego wdrożeniem stanowią koszty bieżące jednostki.

Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe (poz. A.II) obejmują środki trwałe, środki trwałe w budowie i zaliczki na środki trwałe w budowie. Środki trwałe obejmują nieruchomości (grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntu, lokale lub prawa do lokali), maszyny i urządzenia, środki transportu i inne rzeczy, a także ulepszenia w obcych obiektach, które są kontrolowane przez jednostkę, o przewidywanym okresie ekonomicznej ich użyteczności dłuższym niż rok, kompletne i zdatne do użytku w momencie przyjęcia do używania oraz przeznaczone na potrzeby jednostki, czyli wykorzystywane w jej działalności statutowej. W pozycji środki trwałe ujmuje się też obce środki trwałe przyjęte do odpłatnego używania lub pobierania pożytków na czas oznaczony na podstawie umów najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze zgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ust. 4 uor.

Wszystkie własne i traktowane na równi z nimi obce środki trwałe podlegają amortyzacji, która może być ustalona metodą liniową lub degresywną. W ewidencji analitycznej środki trwałe ujmuje się wg grup zgodnych z Klasyfikacją Środków Trwałych.

Środki trwałe w budowie obejmują wartość nabycia lub koszt wytworzenia obiektów niegotowych (tzn. niekompletnych, niezdatnych do użytkowania), które po przyjęciu do używania staną się środkami trwałymi lub nieruchomościami zaliczanymi do inwestycji. Są one wyceniane w kosztach poniesionych na ich wytworzenie, pozostających w bezpośrednim związku z nabyciem lub wytworzeniem środków trwałych w budowie. W bilansie ujmuje się je w wartości netto po pomniejszeniu o odpisy aktualizujące ich wartość, w przypadku gdy nie przyniosą zamierzonego efektu gospodarczego (np. budowa przerwana, brak chętnych do wynajmu). Zaliczki na środki trwałew budowie obejmują wartość przekazanych kontrahentom środków pieniężnych lub dostaw na potrzeby prowadzonej budowy, modernizacji lub ulepszenia obiektu trwałego. Wartość bilansowa tej pozycji może figurować na koncie „Pozostałe rozrachunki” lub „Rozliczenie zakupu”, gdy otrzymano fakturę.

Należności długoterminowe

W pozycji „Należności długoterminowe” (poz. A.III) ujmuje się stan należności, które zostaną zwrócone po upływie 12 miesięcy od dnia bilansowego, np. raty za wynajem lokalu, z tytułu leasingu, gdy umowy wygasają po upływie roku od dnia bilansowego. Wyjątkiem od tej reguły są należności z tytułu dostaw towarów i usług, które zawsze zalicza się do aktywów obrotowych. Również udzielone w celach zarobkowych pożyczki nie należą do tej kategorii, lecz do inwestycji. Należności te są wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty, a zatem łącznie z naliczonymi odsetkami, skorygowanej o odpisy aktualizujące te należności.

Inwestycje długoterminowe

Inwestycje długoterminowe (poz. A.IV) obejmują aktywa trwałe nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu ich wartości, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach) lub innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej. W szczególności zalicza się tu aktywa finansowe (lokaty, udziały, akcje, inne papiery wartościowe, udzielone pożyczki) oraz inwestycje w nieruchomości (np. grunty, budowle, lokale i prawa do lokali), a także inne inwestycje długoterminowe (np. metale szlachetne, dzieła sztuki i kosztowności), jak też wartości niematerialne i prawne. Mogą być one przeznaczone do zbycia w terminie dłuższym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Wyceny inwestycji długoterminowych dokonuje się według ceny nabycia pomniejszonej o odpis z tytułu trwałej utraty wartości bądź przeszacowanej do wartości w cenie rynkowej albo według wartości godziwej, a zatem według ceny rynkowej, za jaką składnik majątku mógłby być wymieniony na warunkach transakcji rynkowej między dwoma dobrze poinformowanymi niezależnymi stronami.

Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe

Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe (poz. A.V) obejmują aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego i inne rozliczenia międzyokresowe. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego to kwota podatku dochodowego od osób prawnych, o jaką można w przyszłości pomniejszyć podatek bieżący (ujęty w deklaracji podatkowej) i potrącenie strat podatkowych z lat ubiegłych. Bierze się tu pod uwagę taką stawkę podatkową, jaka będzie obowiązywać w przyszłości, gdy aktywa te będą potrącane. Warto dodać, że podatek dochodowy ustala się od działalności gospodarczej, a nie od działalności statutowej. Inne rozliczenia międzyokresowe obejmują koszty poniesione w wartości nominalnej (np. na większy remont środka trwałego), które będą odpisywane w drugim roku po dniu bilansowym lub później.

Aktywa obrotowe

Aktywa obrotowe (część B bilansu) obejmują: aktywa rzeczowe (np. zapasy materiałów), które są przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu roku od dnia bilansowego albo w ciągu normalnego cyklu operacyjnego, aktywa finansowe (udziały, akcje, udzielone pożyczki), płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu roku obrotowego od dnia bilansowego, aktywa pieniężne (środki pieniężne), należności krótkoterminowe, które powinny być spłacone w ciągu roku obrotowego od dnia bilansowego, jak też krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe, które zostaną w ciągu następnego roku obrotowego zaliczone na wynik finansowy. Aktywa obrotowe stanowią o potencjale działania operacyjnego jednostki non profit. W ich strukturze wyróżnia się:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zapasy rzeczowych aktywów obrotowych

Rzeczowe aktywa obrotowe obejmują zapasy:

materiałów nabytych w celu zużycia,

towarów zakupionych w celu sprzedaży w stanie nieprzetworzonym,

produktów wytworzonych i zdatnych do sprzedaży oraz

zaliczek na poczet dostaw materiałów, towarów i usług.

Zapasy materiałów i towarów wycenia się w cenach nabycia (zakupu) nie wyższych od cen sprzedaży netto na dzień bilansowy. Zapasy produktów wycenia się po koszcie wytworzenia, również nie wyższym od cen sprzedaży netto, a zaliczki na poczet dostaw - w wartości nominalnej. Przy wycenie bilansowej zapasów należy przestrzegać zasady ostrożności (jeżeli jednostka non profit ją respektuje). Przejawia się ona w zmniejszaniu wartości użytkowej lub handlowej zapasów, bez względu na wielkość wyniku finansowego, czyli aktualizacji wyceny poprzez doprowadzenie wartości do cen sprzedaży netto. Odpisy z tytułu aktualizacji zapasów nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Należności krótkoterminowe

Należności krótkoterminowe (poz. B.II) obejmują stan krótkoterminowych należności wymagających zapłaty przez kontrahentów z różnych tytułów (np. dostaw i usług, ubezpieczeń społecznych czy innych świadczeń) oraz należności kwestionowane przez kontrahentów (skierowane na drogę postępowania sądowego). Nie ujmuje się w tej pozycji należności z tytułu zaliczek udzielonych dostawcom, należności nieściągalnych i odpisanych w związku z niemożliwością ich wyegzekwowania. Przy tym należności odpisane jako przedawnione oraz od których dokonano odpisów aktualizujących nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Zwłoka w zapłacie wierzytelności może skutkować naliczeniem odsetek w umownej wielkości.

Należności są wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty, łącznie z naliczonymi odsetkami, skorygowanej o odpisy aktualizujące ich wartość.

Inwestycje krótkoterminowe

Inwestycje krótkoterminowe (poz. B.III) stanowią aktywa pieniężne oraz aktywa finansowe płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu roku od dnia bilansowego. Zalicza się tu m.in. środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych, inne środki pieniężne (m.in. weksle i czeki obce oraz lokaty bankowe płatne przed upływem 3 miesięcy) oraz inne aktywa pieniężne (np. instrumenty pochodne, odsetki od lokat długoterminowych płatne w ciągu 3 miesięcy), jak też pozostałe aktywa finansowe, takie jak: udziały i akcje, obligacje, weksle i inne papiery wartościowe, udzielone pożyczki krótkoterminowe, instrumenty pochodne i inne instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu. Wyceny bilansowej inwestycji krótkoterminowych dokonuje się według ceny rynkowej lub według niższej z cen: rynkowej i nabycia albo według obliczonej w inny sposób wartości godziwej, jeżeli na dany rodzaj aktywów nie istnieje aktywny rynek.

Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe (poz. C) stanowią poniesione w przeszłości koszty, które odnoszą się do przyszłych okresów. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe zostaną odniesione na wynik finansowy najbliższego roku obrotowego. Ich wycena bilansowa opiera się na poniesionych kosztach zapisanych na koncie „Krótkoterminowe czynne rozliczenia międzyokresowe”.

Poszczególne pozycje aktywów bilansu są wykazywane według kryterium wzrastającej płynności, tzn. możliwości zamiany określonego składnika na gotówkę.

Informacyjny zakres pasywów bilansu

Zasoby majątkowe w postaci aktywów, którymi dysponuje jednostka non profit, muszą być finansowane z odpowiednich źródeł. W rachunkowości są one nazywane pasywami. Ukazują one źródła pochodzenia zasobów majątkowych oraz wskazują, jaki jest czas ich zwrotu. Pasywa stanowią równowartość zasobów majątkowych zaangażowanych w działalność jednostki.

W bilansie pasywa są uszeregowane według stopnia pilności ich zwrotu. W pierwszej kolejności zamieszcza się fundusze własne, odzwierciedlające udział „właścicieli” (np. członków, darczyńców) określonej jednostki w wartości jej aktywów, które nie podlegają zwrotowi, oraz fundusze obce (zobowiązania i rezerwy obarczone koniecznością ich zwrotu w długim lub krótkim okresie).

Fundusze własne obejmują:

fundusz statutowy (A.I), obejmujący przekazane składki członkowskie, darowizny, zapisy i spadki, dochody z własnej działalności lub z majątku czy z ofiarności publicznej. W tej pozycji uwzględnia się także dotacje z budżetu państwa i inne dochody określone w statucie,

fundusz z aktualizacji wyceny (A.II), uwzględniający skutki aktualizacji inwestycji zaliczanych do aktywów trwałych (np. nieruchomości, papiery wartościowe), powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, oraz

wynik finansowy netto za rok obrotowy (A.III), który może być wielkością dodatnią (zyskiem), w przypadku nadwyżki przychodów nad kosztami, lub wielkością ujemną (stratą), gdy powstaje nadwyżka kosztów nad przychodami. Wykazany wynik finansowy musi być zgodny z ustalonym w rachunku wyników.

Należy podkreślić, że fundusze własne wykazuje się w wartości nominalnej w wysokości określonej w umowie lub statucie i ujętej w rejestrze sądowym.

Z kolei fundusze obce obejmują:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zobowiązania to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania w przyszłości świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki non profit. Ze względu na termin wymagalności wyróżnia się zobowiązania długoterminowe (B.I), które zostaną spłacone po upływie roku od dnia bilansowego, oraz zobowiązania krótkoterminowe (B.II), wymagalne w następnym roku obrotowym.

Zobowiązania z tytułu dostaw i usług zawsze kwalifikują się do zobowiązań krótkoterminowych, niezależnie od rzeczywistego terminu ich wymagalności. Zobowiązania krótkoterminowe obejmują ponadto kredyty i pożyczki, inne zobowiązania finansowe, zaliczki otrzymane od dostawcy, zobowiązania wekslowe, zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń oraz z tytułu wynagrodzeń.

Zobowiązania wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, a zobowiązania finansowe - według wartości godziwej. Kwota wymaganej zapłaty obejmuje wartość nominalną i należne odsetki. Nie wykazuje się zobowiązań umorzonych i przedawnionych.

Do zobowiązań krótkoterminowych należą również fundusze specjalne. Obejmują one przede wszystkim ZFŚS i inne fundusze specjalne tworzone zgodnie z przepisami. Wykazuje się je w wartości nominalnej, przy czym wycena ZFŚS powinna się zgadzać z wartością środków pieniężnych na wyodrębnionym rachunku ZFŚS i wartością udzielonych z tych środków pożyczek.

Rezerwy na zobowiązania (poz. B.III) to zobowiązania, których termin płatności lub kwota nie są znane z pewnością. Rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować, a w szczególności na straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, operacji kredytowych, skutków toczącego się postępowania sądowego. Wyceny rezerw dokonuje się w uzasadnionej, wiarygodnie oszacowanej wartości.

Na rozliczenia międzyokresowe (B.IV) składają się:

rozliczenia międzyokresowe przychodów (poz. IV.1), wynikające np. z otrzymanych przez jednostkę lub należnych przedpłat i zaliczek potwierdzonych fakturami na realizację usług w przyszłości, kwot podwyższających wartość należności dochodzonych na drodze sądowej, dotacji, subwencji i dopłat do środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych i środków trwałych w budowie oraz darowizn środków trwałych oraz

inne rozliczenia międzyokresowe (poz. IV.2), do których zalicza się bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, obejmujące m.in. zobowiązania przypadające na bieżący okres sprawozdawczy, wynikające ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostki przez kontrahentów, których kwotę można oszacować w sposób wiarygodny, albo przyszłe świadczenia wobec nieznanych osób, których kwotę można oszacować, mimo że data powstania zobowiązania nie jest znana, np. z tytułu napraw gwarancyjnych, rękojmi za produkty długotrwałego użytku.

Rozliczenia międzyokresowe wykazuje się według wartości nominalnej.

Ujęte w bilansie pozycje określają zbiory informacji bazowych. Są one grupowane według działów oznaczonych literami, te działy są dzielone na rozdziały oznaczone cyframi rzymskimi, a rozdziały - na pozycje oznaczone cyframi arabskimi. Informacje te można wykazywać z większą lub mniejszą szczegółowością. Zależy to od charakteru i wielkości jednostki oraz potrzeb informacyjnych.

Z istoty bilansu wynika, że musi być zachowana zasada równowagi. Oznacza to, że suma aktywów musi się równać sumie pasywów. Obie sumy wynikają z podliczenia kwot wykazanych w poszczególnych wierszach aktywów i pasywów. Poprawnie sporządzony bilans stanowi podstawę oceny działalności jednostki non profit, jej sytuacji majątkowej i finansowej oraz rozliczenia z odpowiedzialności za dokonania osób nią zarządzających.

Reasumując:

• Bilans jest podstawowym źródłem informacji do oceny sytuacji majątkowo-finansowej jednostki, a także jej zdolności płatniczej.

• Poszczególne pozycje bilansu należy podać w języku polskim i w walucie polskiej.

• Jednostki nieprowadzące działalności gospodarczej sporządzają bilans ze szczegółowością określoną w rozporządzeniu; muszą także zachować wymagane rozporządzeniem oznaczenia i nazwy poszczególnych pozycji oraz zachować ich kolejność.

 


1 Określenie „bilans” wywodzi się od łacińskiego słowa bilanx, które oznacza wagę o dwóch szalach. W istocie rzeczy bilans jest wagą pozostającą zawsze w stanie równowagi: z jednej strony przedstawia środki gospodarcze, których łączna wartość odpowiada wartości źródeł ich pochodzenia prezentowanych z drugiej strony.

2 Por. art. 12 ust. 2 uor.

3 Zasady wyceny aktywów i pasywów na dzień bilansowy określa art. 28 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W jednostkach nieprowadzących działalności gospodarczej przy wycenie aktywów i pasywów na koniec roku obrotowego można nie uwzględniać zasady ostrożnej wyceny.

4 Ustawa o rachunkowości... poz. cyt., art. 3.

5 Zasobów majątkowych, których nie można wycenić w sposób wiarygodny (np. klienci, posiadana wiedza), nie ujmuje się w księgach rachunkowych.

6 Do wartości niematerialnych i prawnych nie zalicza się kosztów poniesionych na uzyskanie certyfikatów jakości, które stanowią koszty bieżącego okresu, z możliwością rozliczenia w czasie.

7 Ma to miejsce, gdy jednostka non profit nie zrezygnowała z respektowania zasady ostrożnej wyceny.

Podstawy prawne:

• ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

• rozporządzenie Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej - Dz.U. Nr 137, poz. 1539; ost.zm. Dz.U. z 2003 r. Nr 11, poz. 117

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Ordynacja podatkowa - część 1
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść:
    płatnika
    podatnika
    urzędu skarbowego
    budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Praca obywateli Ukrainy w Polsce a opodatkowanie PIT. Co trzeba wiedzieć po pół roku pobytu w Polsce
    Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę miliony (dosłownie) obywateli Ukrainy mniej lub bardziej tymczasowo przeniosło się do Polski, aby szukać schronienia przed wojną. W rezultacie albo rozpoczęli pracę zdalną w Polsce dla swojego pracodawcy z siedzibą na Ukrainie albo po prostu podjęli pracę w Polsce. Wykonują oni swoją pracę z polskiego adresu zamieszkania i to wkrótce zrodzi problem dotyczący opodatkowania dochodów z tej pracy omówiony poniżej.
    Slim VAT 3 - znaczące zmiany w VAT
    Slim VAT 3 trafił do konsultacji publicznych. Jest to kolejny pakiet uproszczeń w rozliczeniach VAT dla przedsiębiorców. Na czym będą polegać proponowane zmiany?
    Remanent likwidacyjny dla celów VAT - jak ustalić wartość towarów
    Podatnik będzie sporządzał spis z natury dla celów VAT przy likwidacji działalności gospodarczej. Na fakturach ze składnikami majątku obecne są również koszty przesyłki. Czy poniesiony koszt przesyłki/transportu należy doliczyć do wartości składnika majątku i rozliczyć od tej kwoty VAT?
    Wypłata czternastej emerytury - jaki termin?
    Pierwsze wypłaty czternastej emerytury rozpoczną się już 25 sierpnia; Nie jest konieczne składanie żadnego wniosku w tym zakresie - poinformowało w czwartek na stronach rządowych Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej.
    Dodatki do ogrzewania i taryfy z rekompensatą - opublikowano założenia ustawy
    W wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów opublikowano 11 sierpnia 2022 r. założenia projektu ustawy "o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw". Ustawa ta ma wprowadzić m.in. jednorazowe dodatki finansowe dla ogrzewających swoje domy paliwem innym niż węgiel. Ustawa ta ma także ograniczyć podwyżki cen ciepła poprzez wprowadzenie taryf z rekompensatą.
    Sprzedaż napojów w restauracji - jakie stawki VAT
    Czy jest możliwość zastosowania stawki 0% VAT do napojów w restauracji? Sprzedaż dotyczy np. soku pomarańczowego, który kupowany jest w hurtowni ze stawką 0%. A co z herbatą z suszu owocowego, smoothie, shake'ami?
    Jak zostać biegłym rewidentem? Czy warto?
    Biegły rewident to osoba będąca ekspertem w dziedzinie finansów, w szczególności w zakresie rachunkowości i audytu finansowego. Z uwagi na zdobyte kompetencje i doświadczenie, a także wszechstronną wiedzę umiejętności biegłego rewidenta są niezwykle pożądane w biznesie. Wysoki prestiż zawodu wiąże się jednak z dużą odpowiedzialnością, a proces zdobywania uprawnień wymaga czasu i poświecenia. Czy rekompensują to zarobki?
    Nadpłata kredytu hipotecznego - czy to się opłaca
    W pierwszym półroczu 2022 roku Polacy nadpłacili prawie 25 miliardów złotych na złotowe kredyty mieszkaniowe. To najpewniej najwyższy wynik w historii. Dzięki nadpłacie kredytu kredytobiorca będzie musiał oddać bankowi mniej odsetek. Ale odpowiedź na pytanie, czy warto nadpłacać kredyt nie jest łatwa. Trzeba porównać oprocentowanie lokat i kredytów w perspektywie kilku, kilkunastu, czy nawet kilkudziesięciu lat - czyli w takim okresie w którym będziemy jeszcze (po nadpłacie) spłacać kredyt hipoteczny. Zatem dopiero po latach można dokładnie obliczyć, czy warto było nadpłacać kredyt.
    Sprzedaż miejsc pod reklamę (udostępnianie powierzchni reklamowych) - kod GTU
    Wydawnictwo sprzedaje miejsce pod reklamę zarówno w czasopismach papierowych, jak i w ich wersjach internetowych. Dodatkowo udostępniamy miejsce na reklamę na naszych budynkach. Czy sprzedaż takich miejsc pod reklamę należy oznaczać kodem GTU_12 jak usługi reklamowe?
    Wielu podatników płaci za wysoki podatek od nieruchomości, choć nie musi
    Podatek od nieruchomości jest nagminne zawyżany. Wynika to z rozbieżności interpretacyjnych co do kwalifikacji danego obiektu jako gruntu, budynku czy budowli, a w przypadku przedsiębiorców istotne jest też, czy nieruchomość służy prowadzeniu działalności gospodarczej. Należne podatnikom nadpłaty sięgają niekiedy nawet kilkuset tysięcy złotych, można je jednak odzyskać.
    Aplikacja e-Paragony Ministerstwa Finansów - do czego służy. Donosy na sprzedawców i planowanie domowego budżetu
    Podatnicy mogą już pobrać na telefon aplikację e-Paragony przygotowaną przez Ministerstwo Finansów. Ale – jak mówią eksperci – to program bardziej do planowania domowego budżetu i zgłaszania nieprawidłowości paragonowych fiskusowi. Podobnie zresztą reklamuje ją sam resort finansów. „To bezpłatna aplikacja, dzięki której możesz zarządzać wydatkami, sprawdzać paragony z kodem QR, a także zgłaszać nieprawidłowości” - czytamy na stronie podatki.gov.pl.
    Waloryzacja umów w zamówieniach publicznych w czasie dużej inflacji - korzyści dla firm i państwa
    Firmy, które przed miesiącami czy latami wygrały przetargi, dziś muszą dokładać do interesu, bo wielu zamawiających nie chce podwyższyć im wynagrodzenia. To efekt chociażby rosnącej inflacji (w lipcu wyniosła 15,5 proc.) czy cen materiałów budowlanych. Teraz przedsiębiorcy dostali w końcu silny argument do ręki. Prokuratoria Generalna RP w opublikowanych właśnie wytycznych przekonuje, że waloryzacja tych kontraktów jest nie tylko dopuszczalna, ale często wręcz niezbędna. Także z perspektywy samych zamawiających czy też – szerzej – interesu publicznego. Prokuratoria Generalna RP zachęca do zmian w kontraktach o zamówienia publiczne, przekonując, że ostateczne koszty upadłości przedsiębiorców może ponieść sama administracja publiczna.
    Finansowanie społecznościowe (crowdfunding) - nowe przepisy od 29 lipca 2022 r.
    Co zmienia w polskim finansowaniu społecznościowym (crowdfundingu) wejście w życie ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych (...)? Co to jest crowdfunding udziałowy? Wyjaśniają eksperci CRIDO.
    VAT 2023: Faktura w walucie obcej - kurs przeliczeniowy dla faktury korygującej
    Od stycznia 2023 roku w ustawie o VAT zostaną uregulowane zasady stosowania kursu przeliczeniowego dla faktur korygujących, w przypadkach gdy pierwotna faktura została wystawiona w walucie obcej. Dotąd kwestia ta nie była objęta regulacją ustawy o VAT, co powodowało wątpliwości podatników przy korektach zmniejszających i zwiększających wartość transakcji. Przyjęte w projekcie nowelizacji ustawy o VAT (pakiet SLIM VAT 3) rozwiązanie stanowić ma uproszczenie dotychczasowej praktyki przyjmowanej w zakresie kursu przeliczenia waluty obcej w fakturach korygujących.
    Mały podatnik VAT 2023 - nowy limit 2 mln euro
    Od 1 stycznia 2023 r. zwiększy się (z 1,2 mln euro do 2 mln euro) limit rocznego obrotu, uprawniającego do posiadania statusu małego podatnika VAT. Zmiana taka wynika z projektu nowelizacji ustawy o VAT zwanej potocznie (SLIM VAT 3), która ma wejść w życie od początku 2023 roku. Projekt ten aktualnie jest poddawany konsultacjom publicznym i uzgodnieniom międzyresortowym. Kim jest mały podatnik VAT? Jakie korzyści daje status małego podatnika VAT? Co to jest metoda kasowa w VAT?
    Odliczenie VAT z faktur sprzed rejestracji
    Podatnik można odliczyć VAT z faktur sprzed rejestracji działalności. Jakie warunki należy spełnić, by odzyskać VAT?
    SLIM VAT 3 od 2023 roku - najważniejsze zmiany
    Co do zasady (z pewnymi wyjątkami) od 1 stycznia 2023 r. wejdzie w życie pakiet zmian w ustawie o VAT określany przez Ministerstwo Finansów "SLIM VAT 3" (Simple Local And Modern VAT). Gotowy jest już projekt nowelizacji ustawy o VAT i kilku innych ustaw wprowadzającej te zmiany. Projekt ten jest aktualnie w fazie konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych. Jakie zmiany w VAT przewiduje ten projekt?
    Podatek od składki zdrowotnej - wyjaśnienia Ministra Finansów
    Podatnicy opodatkowani podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) wg skali podatkowej nie mają od 1 stycznia 2022 r. prawa do odliczenia zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne - w przeciwieństwie do składek na ubezpieczenia społeczne. Czy oznacza to podwójne opodatkowanie tego samego dochodu i "podatek od podatku"? Minister Finansów odpowiedział 4 sierpnia 2022 r. Rzecznikowi Praw Obywatelskich na te wątpliwości.
    Outsourcing kadrowo-płacowy – korzyści dla pracodawców, pracowników i działów HR
    Ostatnie miesiące ubiegłego roku oraz początek 2022 r. stanowiły ogromne wyzwanie m.in. dla księgowych oraz działów kadrowo-płacowych. Zmiany i niejasność wprowadzanych aktów prawnych wprowadziły chaos, który bezpośrednio dotknął też pracowników w postaci nieprawidłowo naliczonych wynagrodzeń czy opóźnienia w ich wypłacie. Brak dostępności na rynku specjalistów od kadr i płac zmusił przedsiębiorców do poszukiwania rozwiązań usprawniających obsługę tych procesów.
    Digitalizacja w firmie - jakie korzyści. E-kancelaria
    Digitalizacja w przedsiębiorstwach nie jest procesem nowym. Transformacja cyfrowa w firmach dotyczy coraz większej ilości dokumentów i obejmuje obszary związane z bieżącą pracą. Trend ten uwypuklił się szczególnie w ostatnich dwóch latach, a wpływ na ten stan miała m.in. pandemia. Czy dziś digitalizacja jest nadal na topie? Czy przedsiębiorcy doceniają korzyści płynące z tej zmiany ? Czy są gotowi inicjować kolejne etapy transformacji cyfrowej, by jeszcze mocniej usprawniać pracę swoich firm?
    Rozliczenie używania prywatnych samochodów do celów służbowych - auta elektryczne, hybrydowe i napędzane wodorem
    Wprowadzenie możliwości zwrotu pracownikom kosztów używania do celów służbowych samochodów prywatnych z napędem elektrycznym, hybrydowym i wodorowym, przewiduje projekt ustawy, który został opublikowany 8 sierpnia 2022 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Nowe przepisy mają być przyjęte przez rząd w trzecim kwartale 2022 roku.
    Dochody i wydatki budżetowe 2022/2023. Czy rządowi wystarczy pieniędzy na dodatki drożyźniane?
    Dodatki drożyźniane, które otrzymają obywatele w związku ze wzrostem cen ogrzewania (sam dodatek węglowy – a to dopiero początek – kosztować będzie prawie 12 mld zł.), wymagają radykalnego zwiększenia dochodów budżetu państwa. Rosnące niezadowolenie a przede wszystkim strach przed brakiem ogrzewania i najzwyklejszą biedą wraz z perspektywą podwójnych wyborów (Sejm i Senat oraz samorządu terytorialnego) uzasadniać będzie wypłatę obywatelom dodatkowych świadczeń, których jedynym źródłem jest kasa państwowa. Trzeba ją dodatkowo zasilić, bo inflacyjna premia fiskalna na pewno nie wystarczy – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.
    Spółka rodzinna – problemy związane z przekształceniem
    Przekształcenie jako jedna z transakcji restrukturyzacji spółki, zasadniczo nie wpływa na jej funkcjonowanie, zmieniając jedynie formę prawną prowadzonej działalności. Praktyka pokazuje jednak, że cała procedura może być zdecydowanie bardziej skomplikowana i znacząco wykraczać poza przygotowanie umowy przyszłej spółki, a sam plan przekształcenia uwzględniać szereg innych czynności, nie tylko z zakresu prawa. Dobrze widać to na przykładzie przekształcenia spółki rodzinnej, gdzie dodatkowym wyzwaniem może być udział małoletnich dzieci. Jakie wyzwania stoją przed prawnikami?
    PIT-36, PIT-36L, PIT-39 (i załączniki) za 2022 rok - nowe wzory formularzy podatkowych
    Ministerstwo Finansów przygotowało nowe wzory formularzy rocznego zeznania podatkowego PIT-36 (wersja 30), PIT-36S (wersja 30), PIT-36L (wersja 19), PIT-36LS (wersja 19), PIT-39 (wersja 12) i załączników PIT/B (wersja 20), PIT/BR (wersja 6), PIT/IP (wersja 4), PIT/M (wersja 9), PIT/O (wersja 27) oraz PIT/Z (wersja11), które mają dotyczyć rozliczenia dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. oraz do odliczeń od dochodu (przychodu) i od podatku dokonanych w zeznaniu składanym za 2022 r. Konsultacje podatkowe tych wzorów rozpoczęły się 4 sierpnia 2022 r. i potrwają do 16 sierpnia 2022 r. Po zakończeniu tych konsultacji podatkowych, wzory formularzy, zostaną udostępnione do stosowania (opublikowane) w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zgodnie z art. 45b ustawy o PIT, w brzmieniu obwiązującym od 1 stycznia 2022 r. Formularze te nie będą ogłoszone w drodze rozporządzenia Ministra Finansów publikowanego w Dzienniku Ustaw.
    Dodatek na ogrzewanie - wniosek do 30 listopada 2022 roku
    Rząd przyjął założenia do ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Ustawa ta ma m.in. zapewnić wsparcie finansowe w postaci jednorazowego dodatku pieniężnego dla posiadaczy niektórych indywidualnych źródeł ciepła wspomoże te gospodarstwa domowe, dla których główne źródło ciepła zasilane jest: pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy albo skroplonym gazem LPG względnie olejem opałowym.