Zasady wyceny aktywów

Metody wyceny

Jak wykorzystać metodę FIFO do wyceny rozchodu zapasów i walut

Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o rachunkowości składniki rzeczowych aktywów obrotowych mogą być na dzień nabycia lub wytworzenia ujmowane w księgach rachunkowych w cenach przyjętych do ewidencji, z uwzględnieniem różnic między tymi cenami a rzeczywistymi cenami ich nabycia albo zakupu, albo kosztami wytworzenia. Jeżeli ceny nabycia albo zakupu, albo koszty wytworzenia jednakowych albo uznanych za jednakowe, ze względu na podobieństwo ich rodzaju i przeznaczenie, są różne, to wartość stanu końcowego rzeczowych składników aktywów obrotowych można wycenić jedną z czterech metod, w zależności od tego, która z nich została przyjęta przez jednostkę i zapisana w jej polityce rachunkowości.

Pierwsza z nich to metoda cen przeciętnych, tak zwana metoda AVCO. Polega ona na ustaleniu wysokości średniej ważonej cen (kosztów) danego składnika aktywów. W kolejnej metodzie- FIFO- rozchód składnika aktywów jest wyceniany kolejno po cenach (kosztach) tych składników aktywów, które jednostka najwcześniej nabyła (wytworzyła). Inaczej wygląda sytuacja przy wycenie składników aktywów metodą LIFO. Tu rozchód składników aktywów wycenia się kolejno po cenach (kosztach) tych składników aktywów, które jednostka najpóźniej nabyła (wytworzyła). Istnieje także możliwość wyceny na podstawie szczegółowej identyfikacji rzeczywistych cen (kosztów) tych składników aktywów, które dotyczą ściśle określonych przedsięwzięć, niezależnie od daty ich zakupu lub wytworzenia. Dotyczy to jednak tylko tych grup aktywów, których koszty można powiązać z konkretnym składnikiem aktywów.

Wycena grup aktywów na dzień bilansowy

Na dzień bilansowy należy dokonać wyceny grup aktywów zgodnie z zasadami opisanymi w art. 28 ustawy o rachunkowości.  

Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne wyceniane są według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, lub wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji  podlegają wycenie według zasad, stosowanych do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych lub według ceny rynkowej bądź inaczej określonej wartości godziwej.

W przypadku środków trwałych w budowie wycena następuje w wysokości ogółu kosztów pozostających w bezpośrednim związku z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszonych o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Wyceny inwestycji krótkoterminowych dokonuje się według ceny (wartości) rynkowej albo według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa albo według skorygowanej ceny nabycia.

Rzeczowe składniki aktywów obrotowych można wyceniać według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, jednak nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na dzień bilansowy.

Wycena należności i udzielonych pożyczek następuje w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności, natomiast należności i udzielone pożyczki zaliczone do aktywów finansowych, mogą być wyceniane według skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy, to według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej.

Wycena aktywów wyrażonych w walutach obcych

Według jakiego kursu należy zaksięgować zwrot towarów

Wyceny aktywów wyrażonych w walutach obcych dokonuje się nie rzadziej niż na dzień bilansowy. Składniki aktywów są wyceniane po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Jeżeli chodzi o  gotówkę znajdującą się w jednostkach prowadzących kupno i sprzedaż walut obcych wycena następuje  po kursie, po którym nastąpił jej zakup, jednak w wysokości nie wyższej od średniego kursu ogłoszonego na dzień wyceny dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski.

Operacje gospodarcze wyrażone w walutach obcych ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia, chyba że odrębne przepisy dotyczące środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz środków niepodlegających zwrotowi, pochodzących ze źródeł zagranicznych nie stanowią inaczej. Wówczas należy zastosować odpowiednio kurs faktycznie zastosowany w tym dniu, wynikającym z charakteru operacji lub średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego ten dzień.

Wycena środków trwałych

Wartość początkową środków trwałych stanowi cena nabycia lub koszt wytworzenia środka trwałego. Ceną nabycia nazywamy cenę zakupu składnika aktywów, która obejmuje kwotę należną sprzedającemu, bez podlegających odliczeniu podatków, a także powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika aktywów do stanu zdatnego do używania lub wprowadzenia do obrotu, łącznie z kosztami transportu, załadunku, wyładunku, składowania lub wprowadzenia do obrotu.

Wartość początkowa środków trwałych jest powiększana przez koszty ulepszenia tego środka, polegającego na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji. Ulepszenie powinno spowodować, że wartość użytkowa tego środka po zakończeniu tego procesu przewyższy posiadaną przy przyjęciu do używania wartość użytkową, mierzoną okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych przy pomocy ulepszonego środka trwałego, kosztami eksploatacji lub innymi miarami. Wartość początkowa środków trwałych ulega zmniejszeniu na skutek dokonywania odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, które są dokonywane w celu uwzględnienia utraty ich wartości, na skutek używania lub upływu czasu.

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Podstawa prawna

- Art. 28, 30-31, 34 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Autor: Marta Przyborowska