Jakie dokumenty można archiwizować w postaci elektronicznej

RADA

Faktury VAT wystawione w formie papierowej nie mogą być przechowywane w postaci elektronicznej. Inne dokumenty, z wyjątkiem wymienionych w art. 73 ust. 2 ustawy o rachunkowości, po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego mogą zostać przeniesione na informatyczne nośniki danych, pozwalające zachować w trwałej postaci zawartość tych dowodów.

UZASADNIENIE

Ustawa o rachunkowości wskazuje (art. 73 ust. 2), że po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego treść dowodów księgowych może być przeniesiona na informatyczne nośniki danych, pozwalające zachować w trwałej postaci zawartość dowodów. Warunkiem stosowania tej metody przechowywania danych jest posiadanie urządzeń pozwalających na odtworzenie dowodów w postaci wydruku. Taki sposób archiwizowania można stosować do dokumentów, z wyłączeniem dokumentów dotyczących przeniesienia praw majątkowych do nieruchomości, list płac, powierzenia odpowiedzialności za składniki aktywów, znaczących umów i innych ważnych dokumentów określonych przez kierownika jednostki.

ZMIANY

OD 1 STYCZNIA 2009

W nowelizacji ustawy o rachunkowości z 10 października 2008 r. wykreślono z art. 73 ust. 2 słowa „list płac”. W związku z tym od 1 stycznia 2009 r. listy płac będą mogły być archiwizowane na informatycznych nośnikach danych*⁾.

Dokumenty kasowe, wyciągi bankowe, polecenia księgowania...

Wymienione w pytaniu papierowe dowody księgowe, jak: dokumenty kasowe, wyciągi bankowe, polecenia księgowania, deklaracje podatkowe, mogą być po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przeniesione na informatyczne nośniki danych. Informatyczne nośniki danych muszą oczywiście spełnić warunek pozwalający zachować w trwałej postaci zawartość tych dowodów oraz ich odtworzenie (w dowolnej chwili) w postaci wydruku. Skanowanie obrazu dokumentu i jego zapis w formacie pdf na dysku optycznym jednokrotnego zapisu (CD-R) pozwala zachować w trwałej postaci zawartość dowodów oraz odtworzyć dowody w postaci wydruku. Zachowane są zatem warunki archiwizowania wynikające z art. 73 ustawy o rachunkowości.

Należy zauważyć, że jednostki, ze względu na oszczędność czasu pracy i papieru, zdecydowanie bardziej byłyby zainteresowane przechowywaniem dokumentów księgowych w formie elektronicznej już od momentu ich powstania, a nie dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego. Tym bardziej gdy dokumenty te tworzone są elektronicznie i dopiero potem drukowane (np. własne raporty kasowe tworzone w programie finansowo-księgowym lub otrzymywane wyciągi bankowe, które są tworzone elektronicznie i możliwe do ściągnięcia po bezpiecznym zalogowaniu na stronę www).

Faktury zakupu, faktury sprzedaży, faktury wewnętrzne...

Ustawa o rachunkowości nie uwzględnia w cytowanym wcześniej art. 73 ust. 2 dokumentów sprzedaży i zakupu. Zatem z bilansowego punktu widzenia dokumenty takie mogłyby być archiwizowane w formie elektronicznej - gdyby nie inne przepisy ich dotyczące. W odniesieniu do faktur zakupu, faktur sprzedaży oraz faktur wewnętrznych będą miały zastosowanie przepisy rozporządzeń dotyczących ustawy o podatku od towarów i usług VAT:

• w odniesieniu do faktur VAT - rozporządzenie Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług,

• w odniesieniu do faktur VAT elektronicznych - rozporządzenie Ministra Finansów z 14 lipca 2005 r. w sprawie wystawiania oraz przesyłania faktur w formie elektronicznej, a także przechowywania oraz udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej tych faktur,

• w odniesieniu do faktur VAT drukowanych przez kasę fiskalną (oraz kopii paragonów i raportów zbiorczych sprzedaży detalicznej) - rozporządzenie Ministra Finansów z 4 lipca 2002 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników.

Wynika z nich, że:

• Podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur oraz faktur korygujących, a także duplikaty tych dokumentów do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokumenty te należy przechowywać w oryginalnej postaci, w podziale na okresy rozliczeniowe i w sposób pozwalający na ich łatwe odszukanie (§ 23 rozporządzenia w sprawie zwrotu podatku). Zatem faktury należy przechowywać w postaci, w jakiej powstały. Jeśli zostały sporządzone w postaci papierowej, w tej postaci powinny być również przechowywane przez cały okres ich wymaganego archiwizowania.

• Faktury wystawiane w formie elektronicznej należy przechowywać w tej formie, z zastosowaniem elektronicznych urządzeń do przetwarzania (łącznie z cyfrową kompresją) i przechowywania danych, z wykorzystaniem technik teletransmisji przewodowej, radiowej, technologii optycznych lub innych elektromagnetycznych środków (§ 2 rozporządzenia w sprawie faktur elektronicznych). Faktury przesłane w formie elektronicznej powinny być przechowywane przez ich wystawcę oraz odbiorcę w formie elektronicznej w formacie, w którym zostały przesłane, w sposób gwarantujący autentyczność ich pochodzenia i integralność ich treści, jak również ich czytelność przez cały okres ich przechowywania (§ 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie faktur elektronicznych).

• Podatnicy prowadzący ewidencję z zastosowaniem kas rejestrujących są obowiązani do sporządzania równocześnie wydruków oryginałów i kopii paragonów dla każdej sprzedaży, wydruków raportów fiskalnych dobowych i raportów fiskalnych okresowych oraz mogą z zastosowaniem kas rejestrujących sporządzać faktury VAT i ich kopie (§ 4 rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących). Kopie dokumentów kasowych, pod warunkami wymienionymi w § 6 rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących, mogą być sporządzane i przechowywane również na informatycznych nośnikach jednokrotnego trwałego zapisu. Należy jednak pamiętać, że jednym z warunków jest w tym przypadku posiadanie sprawnych urządzeń do odtworzenia treści zawartych na tych nośnikach w postaci wydruków. Przepis ten znajduje jednak rzadkie zastosowanie w praktyce, głównie ze względów technicznych. Do chwili obecnej przepisy podatkowe narzucają konieczność drukowania i przechowywania kopii paragonów.

 

Dwie sprzeczne interpretacje o archiwizowaniu faktur w postaci elektronicznej

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w indywidualnej interpretacji z 16 stycznia 2008 r. (nr IP-PP2-443-33/08-2/ASi) stwierdził, że w przypadku wystawianych i otrzymywanych faktur:

Nie jest możliwe więc przechowywanie tych dokumentów wyłącznie w formie trwałych nośników innych niż papier, nawet jeśli istnieje możliwość ich odtworzenia w postaci wydruku. (...) Powołane przez Wnioskującego przepisy art. 73 ust. 2 ustawy o rachunkowości o możliwości przeniesienia treści dowodów księgowych na nośniki odnoszą się do sytuacji opisanych w tym przepisie i nie mają zastosowania do dokumentów księgowych wymienionych w powołanych przepisach prawa podatkowego, z tych powodów, iż przepisy prawa podatkowego na przedmiotowe unormowania się nie powołują. Wskazane przepisy prawa podatkowego (Ordynacji podatkowej, ustawy o podatku od towarów i usług, rozporządzenia wykonawczego) powołane również w stanowisku Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej zdarzenia przyszłego - odnoszą się do oryginalnego dokumentu wystawionego i obowiązku jego przechowywania. Przepisy prawa podatkowego stanowią odrębną, niezależną dziedzinę prawa i uregulowania ustawy normującej zasady rachunkowości oraz tryb badania sprawozdań finansowych (jakim jest powołana ustawa o rachunkowości) nie mogą tych unormowań zmieniać.

Jednakże można odnaleźć także odmienne stanowiska. Przykładem może być postanowienie w sprawie interpretacji prawa podatkowego z 19 czerwca 2006 r. (nr DPP-0051/5/06), wydane przez Drugi Wielkopolski Urząd Skarbowy w Kaliszu. Z przedstawionego w nim stanu faktycznego wynika, że podatnik wystawia faktury przeznaczone dla kontrahentów, jak też faktury wewnętrzne, w formie papierowej. W związku z prowadzonym w firmie zintegrowanym systemem informatycznym SAP spółka zamierza odstąpić od przechowywania wystawianych dokumentów w formie papierowej i archiwizować je tylko w postaci elektronicznej, zapewniając jednocześnie natychmiastowy ich wydruk na żądanie organów skarbowych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kaliszu stwierdził, że stanowisko przedstawione przez spółkę we wniosku jest prawidłowe:

Zgodnie z art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2002 r. Dz.U. Nr 76, poz. 694 ze zm.), z wyłączeniem dokumentów dotyczących przeniesienia praw majątkowych do nieruchomości, list płac, powierzenia odpowiedzialności za składniki aktywów, znaczących umów i innych ważnych dokumentów określonych przez kierownika jednostki, po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego treść dowodów księgowych może być przeniesiona na nośniki danych, pozwalające zachować w trwałej postaci zawartość dowodów. Warunkiem stosowania tej metody przechowywania danych jest posiadanie urządzeń pozwalających na odtworzenie dowodów w postaci wydruku, o ile inne przepisy nie stanowią inaczej. Ponieważ z przesłanego zapytania wynika, że spełniacie Państwo warunki określone wyżej, a przedmiotem elektronicznej archiwizacji będą faktury, a więc dokumenty niewyłączone z elektronicznej archiwizacji, należało stwierdzić jak w sentencji postanowienia.

W związku z istnieniem sprzecznych interpretacji organów podatkowych radzimy w omawianej kwestii archiwizowania faktur zwrócić się z prośbą o indywidualną interpretację podatkową.

Zasady archiwizacji dokumentów księgowych w postaci elektronicznej

Przechowując dokumenty księgowe w postaci elektronicznej, należy pamiętać o ogólnych zasadach ich archiwizacji. Artykuł 73 ust. 1 ustawy o rachunkowości wskazuje, że:

dowody księgowe i dokumenty inwentaryzacyjne przechowuje się w siedzibie zarządu lub oddziału (zakładu) jednostki w oryginalnej postaci, w ustalonym porządku dostosowanym do sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w podziale na okresy sprawozdawcze, w sposób pozwalający na ich łatwe odszukanie. Roczne zbiory dowodów księgowych i dokumentów inwentaryzacyjnych oznacza się określeniem nazwy ich rodzaju oraz symbolem końcowych lat i końcowych numerów w zbiorze.

Z kolei art. 71 ustawy o rachunkowości wskazuje sposób przechowywania i ochrony dowodów księgowych (także w postaci elektronicznej).

• § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 lipca 2005 r. w sprawie wystawiania oraz przesyłania faktur w formie elektronicznej, a także przechowywania oraz udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej tych faktur - Dz.U. Nr 133, poz. 1119

• § 23 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 95, poz. 798; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 89, poz. 542

• § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 2002 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników - Dz.U. Nr 108, poz. 948; ost.zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 85, poz. 798

• art. 71-73 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 171, poz. 1056

Ewa Szczepankiewicz

główna księgowa w spółce z o.o.