Jakie są skutki przekazywania i otrzymywania przez firmę prezentów

Przekazywanie nagród w ramach akcji marketingowych powoduje określone skutki podatkowe zarówno w VAT, jak i w podatku dochodowym.

Przekazywanie prezentów przez firmę - skutki w VAT

Przekazywanie prezentów jest nieodpłatną dostawą towarów. Z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT wynika, że nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa jest opodatkowane VAT wyłącznie wtedy, gdy jest dokonane na cele inne niż związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa podatnika. Jeżeli jest to nieodpłatna dostawa towarów związana z działalnością przedsiębiorstwa (np. działalność promocyjna, akcja marketingowa), to nie powinna ona podlegać VAT. Takie stanowisko zajmują sądy, m.in.: WSA we Wrocławiu w wyroku z 20 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 126/08, WSA w Szczecinie w wyroku z 29 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 52/08, a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 600/07.

Z opiniami sądów nie zgadzają się jednak organy podatkowe. Jeżeli więc podatnik zastosuje rozwiązanie zgodne ze stanowiskiem sądów, musi liczyć się z ewentualnością sporu z urzędem skarbowym.

Zdaniem organów podatkowych cel nieodpłatnego przekazania towarów nie ma znaczenia dla opodatkowania VAT. Istotne jest wyłącznie to, czy podatnikowi przysługiwało przy nabyciu prezentów prawo do odliczenia VAT naliczonego w całości lub w części. Jeżeli podatnikowi takie prawo przysługiwało, to powinien nieodpłatne przekazanie prezentów opodatkować VAT (wyjątek dotyczy tzw. prezentów o małej wartości, czyli o wartości 5 zł lub ewidencjonowanych prezentów o wartości nieprzekraczającej 100 zł rocznie dla jednej osoby). Dokonując zakupu prezentów na cele promocyjne i marketingowe (innych niż prezenty o małej wartości), podatnik może więc uznać, że:

• prawo do odliczenia VAT mu nie przysługuje, bo zakup nie ma związku z czynnościami opodatkowanymi (bezpośrednio nie jest przeznaczony do sprzedaży opodatkowanej VAT),

• prawo do odliczenia VAT mu przysługuje, ponieważ zakup ma związek z czynnościami opodatkowanymi (pośrednio wpływa na wysokość obrotów).

Oba sposoby postępowania są dopuszczalne. W rezultacie to podatnik może zadecydować, czy nieodpłatne przekazanie prezentów będzie opodatkowane VAT. Jeżeli przy zakupie prezentów podatnik zdecyduje, że:

• nie odliczy VAT naliczonego - nieodpłatne przekazanie prezentów nie będzie opodatkowane VAT,

• odliczy VAT naliczony - nieodpłatne przekazanie prezentów powinien opodatkować VAT.

PRZYKŁAD

Podatnik nabył telewizor za cenę 2000 zł + 440 zł VAT, jednak nie dokonał odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury otrzymanej od dostawcy. Podatnik uznał, że zakup nie jest związany z działalnością opodatkowaną, ponieważ jest przeznaczony na nagrodę. Stwierdził więc, że nie przysługuje mu w związku z zakupem prezentu prawo do odliczenia VAT naliczonego. W konsekwencji podatnik nie wystawił faktury wewnętrznej i nie opodatkował VAT nieodpłatnego przekazania tego telewizora w ramach sprzedaży premiowej. Postępowanie podatnika było prawidłowe.

Prezenty o małej wartości

Nieodpłatne przekazanie prezentów nie podlega VAT (przy jednoczesnym zachowaniu prawa do odliczenia VAT naliczonego) tylko w przypadku prezentów o małej wartości. Przedstawione w pytaniu przykładowe prezenty nie są jednak prezentami o małej wartości. Prezenty o małej wartości to prezenty, których łączna wartość przekazana jednej osobie nie przekracza w roku podatkowym kwoty 100 zł. Warunkiem jest też prowadzenie ewidencji pozwalającej na ustalenie tożsamości obdarowanych osób. Prezentami o małej wartości są również towary, których wartość rynkowa nie przekracza 5 zł.

Wartość prezentów wskazanych w pytaniu (rowerów i telewizorów) przekracza limity wyznaczone dla prezentów o małej wartości. Dlatego Czytelnik, dokonując uprzedniego odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu prezentów, a następnie przekazując je, powinien wystawić fakturę wewnętrzną i opodatkować VAT takie przekazanie. Wówczas przedstawiony sposób postępowania będzie zgodny z praktyką organów podatkowych. Jeżeli podatnik nie opodatkuje przekazania prezentów, musi liczyć się z koniecznością prowadzenia sprawy przed sądem.

Podstawa opodatkowania przy przekazaniu prezentów

Podstawą opodatkowania nieodpłatnego przekazania towaru, zgodnie z art. 29 ust. 10 ustawy o VAT, jest cena nabycia prezentu określona na dzień jego przekazania. W praktyce jest to cena nabycia wskazana w fakturze zakupu prezentu.

PRZYKŁAD

Podatnik nabył telewizor za cenę 2000 zł + 440 zł VAT. Dokonał odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktury otrzymanej od dostawcy.

Przekazując ten telewizor w ramach sprzedaży premiowej, wystawił fakturę wewnętrzną na kwotę 2000 zł + 440 zł VAT. VAT należny wykazał w deklaracji składanej za miesiąc przekazania telewizora.

Przekazywanie prezentów przez firmę nie powoduje natomiast żadnych konsekwencji w VAT po stronie otrzymującego prezent.

Wydatki na prezenty - kosztem uzyskania przychodów

Koszt nabycia prezentów dla kontrahentów jest dla podatnika kosztem uzyskania przychodów na zasadach ogólnych, wynikających z art. 15 ust. 1 updop (odpowiednio art. 22 ust. 1 updof). Kosztem podatkowym są bowiem wszelkie wydatki poniesione przez podatnika pozostające w związku z prowadzoną działalnością, w przypadku gdy ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiąganych przychodów.

W sytuacji opisanej w pytaniu podatnik organizuje akcję promocyjną - sprzedaż premiową, która ma na celu uatrakcyjnienie sprzedaży polegającej na przyznawaniu nagród w zamian za osiągnięcie określonego pułapu zakupów. Celem tej akcji jest zachęcenie potencjalnych klientów do większych zakupów, co z kolei przyczyni się do zwiększenia przychodów podatnika. Celem poniesionych przez podatnika wydatków jest zatem zwiększenie przychodów. Wydatki poniesione na ten cel, w tym koszty prezentów, są więc kosztem uzyskania przychodów. Nie zostały bowiem również wymienione w katalogu kosztów wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 updop (odpowiednio art. 23 updof).

Otrzymanie nagrody - przychodem u otrzymującego nagrodę

Osoby odbierające nagrody w ramach sprzedaży premiowej uzyskują przychód. W przypadku sprzedaży premiowanej nagrodami rzeczowymi mogą wystąpić dwie sytuacje:

1) nagroda została przyznana w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez otrzymującego nagrodę - wtedy nagroda jest przychodem z działalności gospodarczej u otrzymującego nagrodę (art. 14 updof),

2) nagroda nie ma związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez osobę otrzymującą nagrodę - przychód uzyskany w związku z otrzymaniem nagrody jest zwolniony z podatku dochodowego, pod warunkiem że wartość nagrody nie przekroczy 760 zł (art. 21 ust. 1 pkt 68 updof).

Ad 1) Nagroda związana z działalnością gospodarczą

W przypadku prowadzenia sprzedaży premiowej, wydając nagrody osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, firma Czytelnika nie będzie miała obowiązku poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Co prawda, w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zostało wprost zapisane, że na przekazującym nagrodę nie ciążą wtedy obowiązki płatnika. Większość organów podatkowych (m.in. Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie w interpretacji z 14 lipca 2007 r., sygn. 1472/DPC/415-39/06/PK), przyznaje jednak, że obowiązki płatnika nie obejmują dochodów (przychodów) wypłacanych osobom prowadzącym działalność gospodarczą. Dochody te są bowiem związane z odrębnym źródłem przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą, zarówno fizyczne, jak i prawne, otrzymujące nagrody wynikające z udziału w sprzedaży premiowej, zobowiązane będą do wykazania wartości tych nagród jako przychodu z działalności gospodarczej (w wysokości wartości rynkowej otrzymanej nagrody) - art. 14 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 11 ust. 2 updof i odpowiednio art. 12 updop).

Ad 2) Nagroda niezwiązana z działalnością gospodarczą.

W tym przypadku do nagród związanych ze sprzedażą premiową będzie miał zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 2 updof. Zgodnie z treścią tego przepisu od dochodów (przychodów) z tytułu nagród związanych ze sprzedażą premiową uzyskanych na terytorium RP, co do zasady, płatnik powinien pobrać zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% nagrody. Płatnik powinien pobrać ten podatek od osoby otrzymującej nagrodę przed przekazaniem wygranej (nagrody) - art. 41 ust. 7 updof. Chcąc uniknąć konieczności pobierania kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób otrzymujących nagrody, warto uwzględnić w regulaminie, że elementem nagrody jest również podatek, i dokonać tzw. ubruttowienia nagrody.

PRZYKŁAD

Organizator konkursu zawarł w regulaminie zapis: „Organizator przyzna każdemu zdobywcy nagrody dodatkową nagrodę pieniężną w kwocie odpowiadającej wysokości podatku obciążającego zdobywcę nagrody (ubruttowienie) przeznaczoną na zapłatę podatku”.

Na podstawie tego zapisu w regulaminie organizator konkursu nie pobiera zryczałtowanego podatku od zdobywcy nagrody.

Organizator odprowadza podatek dochodowy od wartości nagrody powiększonej o podatek.

Nagrodą w konkursie jest laptop o wartości 5000 zł. Organizator zobowiązany w regulaminie do ubruttowienia nagrody musi obliczyć podatek, mnożąc wartość nagrody przez stawkę 11,11% (zamiast 10%). Organizator odprowadza zatem w tym przypadku zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie 5000 zł x 11,11% = 555,50 zł.

Kwotę zryczałtowanego podatku płatnik powinien przekazać na rachunek urzędu skarbowego właściwego według siedziby płatnika, w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek (art. 42 ust. 1 updof). Ponadto w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnik jest obowiązany przesłać do urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby płatnika, roczną deklarację PIT-8AR (art. 42 ust. 1a updof) - aktywny formularz PIT-8AR jest dostępny na www.mk.infor.pl.

• art. 7 ust. 2 i 3, art. 29 ust. 10 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 130, poz. 826

• art. 12, art. 15 ust. 1, art. 16 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238

• art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 2 pkt 8, art. 21 ust. 1 pkt 68, art. 22 ust. 1, art. 23, art. 30 ust. 1 pkt 2, art. 41 ust. 7, art. 42 ust. 1 i 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 97, poz. 623

Marcin Sikora

doradca podatkowy