Wiele nowości podatkowych w 2009 roku

W Ordynacji podatkowej najistotniejsza jest nowa zasada, zgodnie z którą - co do zasady - wykonaniu podlegają jedynie decyzje ostateczne. Dopuszczalne są wyjątki, czyli nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz w takich przypadkach organ podatkowy powinien uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Ponadto organ podatkowy wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego - aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Warunkiem jest tutaj jednak złożenie przez podatnika zabezpieczenia lub prawomocny wpis hipoteki przymusowej, względnie wpis zastawu skarbowego.

W ustawie o CIT istotna zmiana dotyczy uznania za koszty uzyskania przychodów kosztów zaniechanych inwestycji, a także kosztów wytworzenia lub nabycia produktów spożywczych przekazanych organizacjom pożytku publicznego - na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje. Ponadto wprowadzono zasadę, że różnice kursowe od pożyczek waloryzowanych walutą obcą stanowić będą koszt, co dotąd - wobec braku efektywnego zrealizowania różnic kursowych w takim przypadku - było bardzo wątpliwe.

Dodatkową zmianą jest uznanie za dochód podlegający opodatkowaniu wartości niepodzielonych zysków spółek kapitałowych przy przekształceniu w spółki osobowe. Aczkolwiek tego rodzaju przekształcenia formy prawnej spółek nie są częste, to jednak wspomniane zagadnienie budziło od lat istotne rozbieżności interpretacyjne.

W ustawie o PIT najbardziej istotna i powszechnie znana nowelizacja objęła obniżenie stawek podatkowych - z 19, 30 i 40 proc. do 18 i 32 proc., a ponadto wprowadzenie możliwości odliczenia w Polsce składek ubezpieczeniowych zapłaconych za granicą, co ma istotne znaczenie dla polskich podatników, zatrudnionych za granicą, lecz objętych nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce i tutaj ostatecznie rozliczających swoje podatki. Zmiana objęła także zasady opodatkowania dochodu z tytułu zbycia nieruchomości - likwidacja tzw. ulgi meldunkowej i wprowadzenie zwolnienia od opodatkowania dochodu ze zbycia nieruchomości wydatkowanego na nabycie nieruchomości, na własne cele mieszkaniowe, położonej zarówno w Polsce, jak i w innym państwie UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii - spowodowała, że obecnie obowiązują aż trzy różne reżimy rozliczenia dochodu z tytułu zbycia nieruchomości, uzależnione od daty jej nabycia. Na szczęście, wśród tego (zdecydowanie nadmiernego) bogactwa sposobów opodatkowania dochodu, pozostało obowiązujące dotąd pełne zwolnienie takiego dochodu od opodatkowania w przypadku zbycia nieruchomości po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości.

W najbardziej skomplikowanej i obszernej ustawie o VAT wprowadzono kolejne dziesiątki zmian, z których można wymienić jedynie dwie: wyłączenie z zakresu stosowania ustawy zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, zamiast określonego dotąd tzw. zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans oraz objęcie opodatkowaniem wkładów niepieniężnych (aportów) wnoszonych do spółek prawa handlowego i cywilnego.

Na koniec warto wspomnieć o nowelizacji ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, gdzie najważniejszą zmianą jest zwolnienie od opodatkowania pożyczek udzielanych spółce kapitałowej przez jej akcjonariusza (wspólnika).

dr JANUSZ FISZER

partner w Kancelarii Prawnej White & Case i docent UW