REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak jest skonstruowany rachunek przepływów pieniężnych

Ewa Szczepankiewicz
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Sporządziłam po raz pierwszy rachunek przepływów pieniężnych metodą pośrednią i zmiana gotówki nie zgadza mi się o ponad 30 000 zł. Co zrobiłam źle? Jaki jest „mechanizm” tego sprawozdania? Czy są jakieś księgowe programy komputerowe, które automatycznie wyliczają przepływy tak jak bilans czy też rachunek wyników?

RADA

Autopromocja

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych ma za zadanie wykazanie, w jaki sposób każda z trzech podstawowych dziedzin działalności: operacyjna, inwestycyjna i finansowa, wpłynęła na zmianę środków pieniężnych. Rachunek przepływów pieniężnych skonstruowany jest w oparciu o fundamentalne równanie bilansowe (aktywa = pasywa), jest jego przekształconą postacią. Dlatego przy jego prawidłowym sporządzeniu wyliczona suma przepływów pieniężnych musi być równa bilansowej zmianie środków pieniężnych. Uświadomienie sobie zasady jego działania poprzez powiązania z równaniem bilansowym ułatwia jego właściwe sporządzenie. Dalsze szczegóły - w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

W załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości znajdują się wzory rachunku przepływów pieniężnych, sporządzanego metodą bezpośrednią i metodą pośrednią, zawierające minimalny zakres wymaganej informacji. Krajowy Standard Rachunkowości nr 1 „Rachunek przepływów pieniężnych” określa zasady wykazywania w rachunku przepływów pieniężnych informacji o zmianach stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, jakie nastąpiły w jednostce. Ani ustawa jednak, ani Krajowy Standard Rachunkowości nie mówią o prawdzie wiadomej, choć nie dla wszystkich, którzy muszą sporządzać rachunek przepływów pieniężnych, oczywistej. Otóż rachunek przepływów pieniężnych sporządzany metodą pośrednią powstał w oparciu o równanie bilansowe. Zostało ono przekształcone tak, aby spełniało inną niż bilans funkcję, to jest aby wykazywało źródła przepływów pieniężnych i ich wykorzystanie, w podziale na rodzaje działalności gospodarczej jednostki: operacyjną, inwestycyjną i finansową.

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzany metodą pośrednią skonstruowany jest w oparciu o fundamentalne równanie bilansowe (aktywa = pasywa), które zostało najpierw przekształcone w taki sposób, aby wyliczało zmianę stanu środków pieniężnych, następnie przekształcone w taki sposób, aby grupując elementy porozdzielać przepływy z działalności finansowej i inwestycyjnej od pozostałych, czyli operacyjnych, a ponadto jego elementy zostały skorygowane o pozycje niepieniężne na zasadzie: jeden element na plus, drugi o tę samą wielkość na minus, tak, aby wyłączając korektę w jednej pozycji sprawozdania, dodać ją w innej pozycji i nie zakłócić równowagi równania bilansowego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Poniżej przedstawiono zasadę konstrukcji rachunku przepływów pieniężnych w pewnym uproszczeniu (z uwagi na ograniczony zakres tego opracowania).

Równanie bilansowe

aktywa = pasywa

oraz

zmiana stanu aktywów = zmiana stanu pasywów

po rozwinięciu:

zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych + zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych) + zmiana zapasów + zmiana należności (długo- i krótkoterminowych) + zmiana środków pieniężnych + zmiana czynnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych) = zmiana kapitałów własnych (w tym wynik finansowy i zmiana kapitału) + zmiana rezerw + zmiana zobowiązań + zmiana pasywnych rozliczeń międzyokresowych

można przekształcić:

zmiana środków pieniężnych =

wynik finansowy + zmiana kapitału + zmiana rezerw + zmiana zobowiązań + zmiana pasywnych rozliczeń międzyokresowych - zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych - zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych) - zmiana zapasów - zmiana należności (długo- i krótkoterminowych) - zmiana czynnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

Autopromocja

następnie zapisać w inny sposób:

wynik finansowy

+ zmiana kapitału (podstawowego i zapasowego)

+ zmiana rezerw

+ zmiana zobowiązań

+ zmiana pasywnych rozliczeń międzyokresowych

- zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

- zmiana zapasów

- zmiana należności (długo- i krótkoterminowych)

- zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

- zmiana czynnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

= zmiana środków pieniężnych

i przegrupować:

wynik finansowy

- zmiana zapasów

- zmiana należności (długo- i krótkoterminowych)

+ zmiana zobowiązań

+ zmiana rezerw

+ zmiana pasywnych rozliczeń międzyokresowych

- zmiana czynnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

- zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

- zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ zmiana kapitału (własnego)

= zmiana środków pieniężnych

Następnie:

1) dodać pod pozycją „wynik finansowy” i odjąć pod pozycją „zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych” amortyzację środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych

2) oraz skorygować wynik finansowy (odjąć) o wynik z działalności inwestycyjnej oraz dodać ten wynik pod pozycją „zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych)”

3) odjąć zmianę zobowiązań finansowych, dotyczących kredytów, pożyczek, leasingu itp., od zmiany zobowiązań ogółem i dodać pod pozycją „zmiana kapitału”:

wynik finansowy

+ amortyzacja

- wynik z działalności inwestycyjnej

- zmiana zapasów

- zmiana należności (długo- i krótkoterminowych)

+ zmiana zobowiązań

- zmiana zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

+ zmiana rezerw

+ zmiana rozliczeń międzyokresowych (pasywnych)

- zmiana aktywnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

- zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

- amortyzacja

- zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ wynik z działalności inwestycyjnej

+ zmiana kapitału

+ zmiana zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

= zmiana środków pieniężnych

Na tym etapie przekształcenia powyższe równanie czerpie wyłącznie z pozycji zawartych w bilansie i amortyzacji zawartej w rachunku wyników (bądź zapisanej jako saldo konta kosztów rodzajowych).

Zostawmy na chwilę to równanie i zwróćmy uwagę, że wynik z działalności inwestycyjnej obejmuje wynik na sprzedaży majątku trwałego podlegającego amortyzacji, jak też wynik na sprzedaży inwestycji: wynik na sprzedaży majątku trwałego niepodlegającego amortyzacji (inwestycje długoterminowe) oraz wynik na sprzedaży inwestycji krótkoterminowych. Wynik na sprzedaży rzeczowego majątku trwałego podlegającego amortyzacji to z kolei wartość sprzedaży środków trwałych (bez VAT) minus nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych.

wynik z działalności inwestycyjnej =

wynik na sprzedaży rzeczowego majątku trwałego podlegającego amortyzacji

+ wynik na sprzedaży majątku trwałego niepodlegającego amortyzacji (inwestycji długoterminowych)

+ wynik na sprzedaży inwestycji krótkoterminowych

następnie:

wynik z działalności inwestycyjnej =

+ wartość sprzedaży środków trwałych (bez podatku VAT)

- nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych

+ wynik na sprzedaży majątku trwałego niepodlegającego amortyzacji (inwestycji długoterminowych)

+ wynik na sprzedaży inwestycji krótkoterminowych

Nadal, abstrahując od równania, rozważmy inną kwestię. Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych to ich stan końcowy minus stan początkowy. Wartość aktywów trwałych na koniec roku to w uproszczeniu ich wartość z początku roku pomniejszona o amortyzację, powiększona o zakupy i pomniejszona o nieumorzoną wartość sprzedanych środków trwałych. Z kolei wynik na sprzedaży majątku trwałego podlegającego amortyzacji to wartość sprzedaży (bez VAT) minus nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych.

Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych to więc:

wartość z początku roku

- amortyzacja

+ zakupy

- nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych

- wartość z początku roku

Rozważając teraz następujący fragment przekształconego wcześniejszego równania bilansowego:

- zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

- amortyzacja

- zmiana stanu inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ wynik z działalności inwestycyjnej

zmieniamy pierwszą i ostatnią pozycję (pamiętając o znakach (+) i (-)), mając na uwadze powyższe dygresje:

- wartość z początku roku

+ amortyzacja

- zakupy rzeczowego majątku trwałego

+ nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych

+ wartość z początku roku

- amortyzacja

- zmiana stanu inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ wartość sprzedaży środków trwałych (bez podatku VAT)

- nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych

+ wynik na sprzedaży inwestycji długoterminowych

+ wynik na sprzedaży inwestycji krótkoterminowych

Widać z tego, że powtarzają się: „wartość z początku roku”, „amortyzacja” i „nieumorzona wartość sprzedanych środków trwałych”, lecz z przeciwnymi znakami. Można więc te wielkości wykreślić (pominąć), ponieważ się znoszą wzajemnie.

- zakupy rzeczowego majątku trwałego

- zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ wartość sprzedaży środków trwałych (bez podatku VAT)

+ wynik na sprzedaży inwestycji długoterminowych

+ wynik na sprzedaży inwestycji krótkoterminowych

Nasze przekształcane równanie bilansowe można więc zapisać, wykorzystując przedstawiony wyżej fragment:

wynik finansowy

+ amortyzacja

- wynik z działalności inwestycyjnej ogółem

- zmiana zapasów

- zmiana należności (długo- i krótkoterminowych)

+ zmiana zobowiązań bez zmian z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

+ zmiana rezerw

+ zmiana rozliczeń międzyokresowych (pasywnych)

- zmiana aktywnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

- zakupy rzeczowego majątku trwałego

+ wartość sprzedaży środków trwałych (bez podatku VAT)

- zmiana inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ wynik na sprzedaży inwestycji długoterminowych i krótkoterminowych

+ zmiana kapitału

+ zmiana zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

= zmiana środków pieniężnych

Wynik na sprzedaży inwestycji długoterminowych to wartość sprzedaży inwestycji minus ich wartość księgowa. Zmiana stanu inwestycji to wartość końcowa inwestycji minus wartość początkowa inwestycji. Wartość końcowa inwestycji to wartość początkowa inwestycji minus wartość księgowa inwestycji sprzedanych plus wartość inwestycji nabytych.

Przekształćmy fragment równania:

- zmiana stanu inwestycji (długo- i krótkoterminowych, bez środków pieniężnych)

+ wynik na sprzedaży inwestycji

który jest równy (uwaga na znak minus przed zmianą stanu inwestycji):

- wartość początkowa inwestycji

+ wartość księgowa inwestycji sprzedanych

- wartość inwestycji nabytych

+ wartość początkowa inwestycji

+ wartość sprzedaży inwestycji

- wartość księgowa inwestycji sprzedanych

A oto co pozostanie po eliminacji znoszących się elementów:

- wartość inwestycji nabytych

+ wartość sprzedaży inwestycji

i podstawiamy to do przekształconego równania bilansowego:

wynik finansowy

+ amortyzacja

- wynik z działalności inwestycyjnej ogółem

- zmiana zapasów

- zmiana należności (długo- i krótkoterminowych)

+ zmiana zobowiązań bez zmian z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

+ zmiana rezerw

+ zmiana rozliczeń międzyokresowych (pasywnych)

- zmiana aktywnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

- zakupy rzeczowego majątku trwałego

+ wartość sprzedaży środków trwałych (bez podatku VAT)

- wartość inwestycji nabytych

+ wartość sprzedaży inwestycji

+ zmiana kapitału

+ zmiana zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

= zmiana środków pieniężnych

po przegrupowaniu:

1. Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej:

wynik finansowy

+ amortyzacja

- wynik z działalności inwestycyjnej ogółem

- zmiana zapasów

- zmiana należności (długo- i krótkoterminowych)

+ zmiana zobowiązań bez zmian z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

+ zmiana rezerw

+ zmiana rozliczeń międzyokresowych (pasywnych)

- zmiana aktywnych rozliczeń międzyokresowych (długo- i krótkoterminowych)

2. Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej:

a) wpływy

+ wartość sprzedaży środków trwałych (bez podatku VAT)

+ wartość sprzedaży inwestycji

b) wydatki

- zakupy rzeczowego majątku trwałego

- wartość inwestycji nabytych

3. Przepływy pieniężne z działalności finansowej:

+ zmiana kapitału

+ zmiana zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek, leasingu

= zmiana środków pieniężnych

Tym sposobem uzyskaliśmy przekształconą uproszczoną postać równania bilansowego, będącą materiałem wyjściowym do stworzenia formy sprawozdania z przepływów środków pieniężnych metodą pośrednią, według wzoru wskazanego w ustawie o rachunkowości. Kolejnym krokiem powinny być równoległe podwójne korekty pozycji:

1) zmian należności i wyników na sprzedaży majątku trwałego i inwestycji o zmiany należności z tym związane (transakcje bezgotówkowe),

2) zmian zobowiązań i zakupów majątku trwałego o zmiany zobowiązań związanych z tymi zakupami (transakcje bezgotówkowe),

3) zysku (straty) o odsetki i udziały w zyskach, które powinny pojawić się w części finansowej i inwestycyjnej,

4) różnic kursowych, które odjęte od wyniku finansowego powinny odpowiednio powiększyć wpływy z działalności finansowej,

i tym podobne, służące dalszemu uszczegółowieniu sprawozdania, tak aby spełniało założony cel informacyjny.

Na koniec należy dodać, że ogólnodostępne popularne i uniwersalne programy finansowe dla małych i średnich przedsiębiorstw nie zawierają funkcji tworzenia gotowych sprawozdań dotyczących rachunku przepływów pieniężnych, podczas gdy większość z nich wylicza bilans i rachunek wyników. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że przedsiębiorstwa najczęściej nie mają ustawowego obowiązku jego sporządzenia. Trudność stworzenia uniwersalnego programu, który w dowolnej jednostce mógłby w prawidłowy sposób naliczać i pobierać dane z ksiąg do rachunku, bierze się stąd, że wymaga to pozyskiwania mnóstwa dodatkowych szczegółowych informacji (danych) księgowych, zwyczajowo niezapisywanych w osobnym ujęciu, na osobnych kontach, których katalog w dodatku nie jest zamknięty. I tak, na przykład, należności i zobowiązania powinny być ewidencjonowane na osobnych kontach syntetycznych dla każdego rodzaju działalności (finansowej, inwestycyjnej, operacyjnej). Należałoby więc przebudować tradycyjne plany kont.

Ponadto - pewne wydarzenia gospodarcze realizowane są bez przepływu gotówki, choć nie powoduje to wzrostu należności czy zobowiązań. Przykładem może być podwyższenie kapitału zakładowego poprzez wniesienie środków trwałych aportem. Transakcja taka w ogóle nie wpływa na zmianę stanu posiadanych pieniędzy, choć podnosi kapitał i stanowi nabycie środka trwałego, dlatego wymagana jest korekta w części finansowej i korekta w części inwestycyjnej rachunku przepływów pieniężnych sporządzanym metodą pośrednią. Wydawałoby się więc celowe jakoś ją wyróżnić w programie finansowo-księgowym, jako transakcję bezgotówkową kwalifikującą się do podstawy korekty w sprawozdaniu. I uczynić tak z innymi podobnymi transakcjami, nadając im podobne atrybuty.

Mając to na uwadze, należy wyważyć korzyści i koszty sporządzenia rachunku przepływów pieniężnych we własnym zakresie w programie Excel lub alternatywnie w zazwyczaj dość drogim programie finansowo-księgowym, sporządzonym pod indywidualne potrzeby jednostki przy rozbudowanym planie kont.

• załącznik nr 1 do ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

• Krajowy Standard Rachunkowości nr 1 „Rachunek przepływów pieniężnych” - Dz.Urz. Ministra Finansów z 2003 r. Nr 12, poz. 69

Ewa Szczepankiewicz

główna księgowa w spółce z o.o.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Księgowego
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe?

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe w 2024 roku? Od czego zależy wysokość kary?

    Składka zdrowotna na ryczałcie - progi przychodów w 2024 roku

    O wysokości składki zdrowotnej dla podatników na ryczałcie decydują progi osiąganych przychodów oraz wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jak prawidłowo obliczyć składkę zdrowotną dla ryczałtu w 2024 roku?

    Ulga dla seniorów przed otrzymaniem emerytury - co mówi prawo?

    Czy seniorzy mogą korzystać z ulgi podatkowej w PIT przed otrzymaniem emerytury, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego? Chodzi o zwolnienie w podatku dochodowym nazywane „ulgą dla pracujących seniorów”.

    Niestaranny pracodawca zapłaci podatek za oszustwo pracownika. Wyrok TSUE nie usuwa wszystkich wątpliwości i nie daje wytycznych

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 stycznia 2024 r. orzekł, że pracownik wykorzystujący dane swego pracodawcy do wystawiania fałszywych faktur jest zobowiązany do zapłaty wskazanej w nich kwoty podatku  Ale takie konsekwencje powinny dotknąć pracownika pod warunkiem, że pracodawca (podatnik VAT) dochował należytej staranności, rozsądnie wymaganej w celu kontrolowania działań swojego pracownika. Jeżeli pracodawca takiej staranności nie dochował, to poniesie konsekwencje sam i będzie musiał zapłacić podatek.

    Ekoschematy obszarowe - są już stawki płatności za 2023 rok [tabela]

    Ustalone zostały stawki płatności w ramach ekoschematów obszarowych za 2023 rok - informuje resort rolnictwa.

    Zwrot podatku - kiedy? Czy da się przyspieszyć?

    Gdy z zeznania podatkowego PIT wynika nadpłata podatku, to urząd skarbowy dokona jej zwrotu. W jakim terminie można spodziewać się zwrotu podatku? Czy można przyspieszyć zwrot korzystając z usługi Twój e-PIT?

    Zwrot akcyzy za paliwo rolnicze a zmiana powierzchni użytków rolnych

    Jak wygląda kwestia zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze w przypadku zmiany powierzchni posiadanych przez producenta rolnego użytków rolnych? W jakich terminach składać wnioski o zwrot podatku akcyzowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w 2024 roku?

    REKLAMA