Na jakich zasadach przysługuje zwrot VAT na rachunek bankowy

Konsekwencją ostatniej z wymienionych sytuacji jest powstanie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Nadwyżka ta może być rozliczona na dwa sposoby - przez przeniesienie do rozliczenia w kolejnych okresach rozliczeniowych oraz przez zwrot nadwyżki na rachunek bankowy podatnika (art. 87 ust. 1 ustawy o VAT). W niniejszym artykule zostaną omówione zasady, na jakich zwrot ten przysługuje.

Do wykazania nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy od 1 maja 2004 r. są uprawnieni wszyscy podatnicy. Jest to sytuacja odmienna od obowiązującej do końca kwietnia 2004 r., gdy zwrot taki przysługiwał tylko w ograniczonym zakresie. Korzystanie z prawa do zwrotu nadwyżki na rachunek bankowy nie wymaga uzyskania zgody organów podatkowych, jak również informowania ich o tym prawie. W szczególności nie jest konieczne składanie żadnego wniosku. Jedyne co trzeba zrobić, to wykazać kwotę nadwyżki do zwrotu w poz. 56 deklaracji VAT-7/VAT-7K.

Stosowny wniosek musi być złożony jedynie wówczas, gdy podatnik chce podwyższyć kwotę różnicy podlegającą zwrotowi w terminie 60 dni (art. 87 ust. 4 ustawy o VAT) oraz w przypadku chęci skrócenia terminu zwrotu różnicy podatku (art. 87 ust. 6 ustawy o VAT). Wniosek składa się również, gdy podatnik wykonuje czynności tylko poza terytorium kraju (wzór przykładowego wniosku - wzór nr 2).

Zwrot bezpośredni przysługuje, co do zasady, w dwóch terminach - 60-dniowym oraz 180-dniowym (co do zasady, gdyż terminy te mogą zostać skrócone). Kwota zwrotu w terminie 60 dni jest wykazywana w deklaracji VAT-7/VAT-7K w poz. 57, zaś kwota zwrotu w terminie 60 dni - w poz. 58.

„Wyjściowym” terminem jest termin 180- -dniowy. W terminie 60-dniowym zwrotowi podlega jedynie określona część podatku naliczonego nad należnym. Na część tę składają się:

• wartość podatku naliczonego związanego z nabyciem towarów lub usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały one zaliczone do środków trwałych nabywcy,

• 22% obrotu podatnika opodatkowanego stawkami niższymi niż 22% (należy pamiętać, że w obrocie nie uwzględnia się kwot podatku - art. 29 ust. 1 ustawy o VAT); chodzi zatem o 22% obrotu opodatkowanego stawkami 7%, 3% oraz 0% (w tym obrót z tytułu eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów),

• 22% obrotu z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług, których miejsca świadczenia znajdują się poza granicami Polski, a które na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT pozwalają na odliczanie podatku naliczonego przy dokonywanych w Polsce zakupach z nimi związanych,

• 22% obrotu z tytułu zaliczek dotyczących eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów; warunkiem uwzględnienia tego obrotu jest jednak przedstawienie w urzędzie skarbowym zabezpieczenia majątkowego w kwocie odpowiadającej kwocie podatku, jaka byłaby należna, gdyby obrót ten dotyczył dostawy towarów na terytorium kraju; zabezpieczenie takie musi być złożone do czasu przedstawienia dokumentów potwierdzających eksport towarów albo wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, objętych tą należnością.

Na podstawie art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT jest możliwe podwyższenie kwoty różnicy podatku naliczonego nad należnym w terminie 60 dni. Możliwość ta dotyczy podatników, u których podwyższenie tej kwoty jest uzasadnione sezonowością produkcji, sezonowością wykonywanych usług lub sezonowością skupu produktów rolnych.

Podwyższenie kwoty następuje na umotywowany wniosek podatnika. Wniosek ten jest składany wraz z deklaracją VAT-7/VAT-7K za dany okres rozliczeniowy (na deklaracji tej należy zaznaczyć pierwszy kwadrat w poz. 64). Do końca 2006 r. do wniosku takiego należało dołączać znaki opłaty skarbowej. Obecnie nie jest to konieczne (gdyż wnioski nie podlegają już opłacie skarbowej).

Niestety, przepisy nie wskazują, na czym polega odpowiednie „umotywowanie” takiego wniosku. W mojej ocenie wystarczające będzie wskazanie, że odzyskanie uiszczonego podatku jest konieczne ze względu na zachowanie płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa. Warto również, aby wniosek zawierał informację, co leży u podstaw jego złożenia (sezonowość produkcji, sezonowość wykonywanych usług czy sezonowość skupu produktów rolnych) oraz ogólne informacje, wskazujące, z czego wynika sezonowość.

Wzór przykładowego wniosku - wzór nr 3.

Termin zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym może zostać przyspieszony. Przyspieszenie polega na skróceniu terminu 180-dniowego do terminu 60-dniowego oraz skróceniu terminu 60-dniowego do 25-dniowego.

Przyspieszenie zwrotu podatku jest możliwe na podstawie art. 87 ust. 6 ustawy o VAT. Wynika z niego, że przyspieszony zwrot podatku jest dokonywany przez naczelnika urzędu skarbowego na umotywowany wniosek podatnika złożony wraz z deklaracją VAT-7/VAT-7K za dany okres rozliczeniowy (na deklaracji tej należy zaznaczyć kwadrat pierwszy w poz. 65). Do końca 2006 r. do wniosku takiego należało dołączać znaki opłaty skarbowej. Obecnie nie jest to konieczne (gdyż wnioski nie podlegają już opłacie skarbowej).

Warunkiem przyspieszonego zwrotu jest, aby kwoty podatku naliczonego wykazane w deklaracji podatkowej wynikały z:

• faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone bezpośrednio podatnikowi będącemu wystawcą faktury (z uwzględnieniem przepisów art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tj. przepisów regulujących obowiązek dokonywania płatności między przedsiębiorcami za pośrednictwem rachunków bankowych),

• dokumentów celnych oraz decyzji wydanych przez naczelnika urzędu celnego, które zostały przez podatnika zapłacone,

• wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub importu usług lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji.

Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, tj. całość kwoty podatku naliczonego wykazana w danej deklaracji VAT-7/VAT-7K musi wynikać z powyższych dokumentów i czynności. Nie jest możliwe korzystanie z przyspieszonego zwrotu różnicy, jeśli nie jest spełniony choćby jeden z powyższych warunków. W konsekwencji, przykładowo, nie jest możliwe korzystanie z przyspieszonego zwrotu częściowo, proporcjonalnie do liczby zapłaconych faktur. Nie jest również możliwe korzystanie z przyspieszonego zwrotu w stosunku do kwot podatku naliczonego wynikających z wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (importu towarów, dostaw towarów, dla której podatnikiem jest nabywca), jeśli kwoty podatku naliczonego wykazane w deklaracji wynikają, choćby częściowo, z niezapłaconych faktur.

Wzór przykładowego wniosku - wzór nr 1.

Terminy zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym rozpoczynają swój bieg z dniem złożenia rozliczenia przez podatnika, a więc z dniem wpływu deklaracji podatnika do urzędu skarbowego

(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 213/99, publ. ONSA 2001/2/72). W konsekwencji podatnicy pragnący uzyskać zwrot jak najszybciej, powinni składać deklaracje na początku miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym, którego dotyczą. Zauważyć przy tym należy, że w przypadku wystąpienia z wnioskiem o przyspieszony zwrot różnicy na dzień złożenia deklaracji konieczne jest spełnienie warunków uprawniających do zwrotu w przyspieszonym terminie (por. przykładowo postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zabrzu z 17 czerwca 2005 r., nr US/PP/443/34/2005/BM).

Zasadność zwrotu bezpośredniego jest badana przez organy podatkowe w ramach tzw. czynności sprawdzających (uproszczonej formy postępowania podatkowego; zasady przeprowadzania czynności sprawdzających regulują przepisy art. 272 Ordynacji podatkowej). Na skutek przeprowadzenia tych czynności naczelnik urzędu skarbowego może uznać, że kwoty zwrotu w poszczególnych terminach są wykazane prawidłowo lub też nie zgodzić się na ich wysokość. W pierwszym wypadku kwota zwrotu jest wypłacana po prostu na rachunek bankowy podatnika, w drugim zaś przypadku organ podatkowy może:

• skorygować złożoną deklarację na podstawie art. 274 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (co jest jednak rzadko stosowane przez organy podatkowe),

• wezwać podatnika do skorygowania treści deklaracji na podstawie art. 274 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (najczęściej spotykane rozwiązanie),

• wydać decyzję określającą kwotę zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku naliczonego nad należnym lub kwotę zobowiązania podatkowego (co następuje w przypadkach, gdy organowi podatkowemu nie uda się dojść do porozumienia z podatnikiem w przedmiocie skorygowania treści deklaracji).

Badając zasadność zwrotu, organy podatkowe ograniczone są, co do zasady, terminem zwrotu (a więc terminem 25-dniowym, 60-dniowym lub 180-dniowym). Zdarza się jednak, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia. W takich przypadkach, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Przy czym podkreślić należy, że możliwość przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym istnieje tylko do momentu upływu tego terminu. Na postanowienia o przedłużeniu terminu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego służy zażalenie (art. 274b § 2 Ordynacji podatkowej).

Dodać przy tym należy, że w każdym wypadku różnicę podatku naliczonego nad należnym niezwróconą w terminie 60 lub 180 dni traktuje się jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej (art. 87 ust. 7 ustawy o VAT w zw. z art. 72 i nast. Ordynacji podatkowej). W konsekwencji, jeśli kwota zwrotu nie zostanie wypłacona w powyższych terminach, podatnikom przysługują odsetki od niezwróconych w terminie kwot.

Na podstawie art. 76b w zw. z art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej zwrot podatku (w tym zwrot różnicy podatku naliczonego nad VAT należnym) podlega zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych (wraz z odsetkami za zwłokę), na poczet odsetek za zwłokę określonych w decyzji w sprawie zaległości w zaliczkach (art. 53a Ordynacji podatkowej) oraz na poczet bieżących zobowiązań podatkowych. Dopiero w razie ich braku zwrot może zostać wypłacony podatnikowi.

Jednocześnie jednak podatnicy mają możliwość złożenia wniosku o zaliczenie zwrotu w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Nie dotyczy to zwrotów w wysokości nieprzekraczającej wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, które z urzędu polegają zaliczeniu na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wystąpi o ich zwrot - art. 76b w zw. z art. 76 § 2 Ordynacji podatkowej. Koszt upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym to obecnie 8,80 zł.

Złożenie takiego wniosku o zaliczenie zwrotu na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych może pozwolić na uzyskanie korzyści ekonomicznej związanej z takim zwrotem znacznie wcześniej niż w terminie jego zwrotu (zwłaszcza w przypadku zwrotów przysługujących w terminie 180 dni).

 

Wzór przykładowego wniosku - wzór nr 4.