Ustanowienie podatników mocą rozporządzenia jest niezgodne z Konstytucją

Konstytucja przewiduje, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku następuje w drodze ustawy (art. 217 Konstytucji). Dlatego Trybunał orzekł, że przepisy:

• § 18 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego z dnia 16 grudnia 1998 r.,

• § 18 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego z dnia 15 grudnia 1999 r.,

• § 19 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego z dnia 22 grudnia 2000 r.

- wydane na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim określają kategorię podmiotów zobowiązanych do zapłaty podatku akcyzowego, gdyż określenie kategorii podatników musi nastąpić w drodze ustawowej.

Przepisy zaskarżone w sprawie utraciły już moc obowiązującą. Trybunał stwierdził jednak, że zachodzi konieczność wydania orzeczenia z uwagi na ochronę konstytucyjnych wolności i praw skarżącego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wskazane przepisy rozporządzeń wyznaczały podmioty podatku akcyzowego inne niż określone w ustawie, czyli wkroczyły w materię ustawową. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że orzekając o niezgodności zaskarżonych przepisów z Konstytucją, nie przesądza w ten sposób, że skarżące przedsiębiorstwo doznało rzeczywistego uszczerbku majątkowego w wyniku obciążenia obowiązkiem podatkowym z naruszeniem Konstytucji.

Wyrok Trybunału otwiera drogę do występowania o zwrot nadpłaconej akcyzy. Możliwość taką mają jednak tylko ci podatnicy, którzy wcześniej o taki zwrot się ubiegali, a którym organy podatkowe tego prawa odmówiły. Podmioty takie mogą wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie nadpłaconej akcyzy w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku TK (art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Wniosek składa się do organu podatkowego, który wydał decyzję w sprawie nadpłaconej akcyzy w ostatniej instancji. Wyrok TK wszedł w życie 15 lipca 2009 r.

oprac. Grzegorz Ziółkowski