REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rozrachunki z tytułu VAT - ewidencja księgowa

REKLAMA

Na jakich kontach powinny być ewidencjonowane rozrachunki z tytułu VAT? Jak księgować podatek należny i naliczony? W jaki sposób ująć w księgach wyniki kontroli podatkowej dotyczącej podatku od towarów i usług?
Joanna Jesionowska
 
Rozrachunki z tytułu podatku od towarów i usług występują prawie we wszystkich jednostkach zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Opodatkowaniu VAT podlega zarówno odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenia usług na terytorium RP, jak i eksport i import towarów lub usług oraz inne czynności zrównane ze sprzedażą. Ponadto opodatkowaniu podlega również nabycie towarów od kontrahentów z terenu Unii Europejskiej oraz sprzedaż towarów tym kontrahentom, tj. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Podstawą opodatkowania VAT jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę podatku należnego. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku. Opodatkowaniu podlegają również pobrane zaliczki, przedpłaty, raty. Natomiast obrót zmniejszają udzielone rabaty (bonifikaty, opusty, reklamacje, skonta), wartość zwróconych towarów, zwróconych kwot nienależnych oraz zwróconych dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, a także kwoty wynikające z dokonanych korekt faktur.
Cechą charakterystyczną VAT jest możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem towarów i usług. Generalnie prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny. W konsekwencji więc podatek do zapłacenia stanowi różnicę pomiędzy podatkiem należnym a naliczonym za dany okres rozliczeniowy.
Na jakich kontach ewidencjonowany jest VAT?
Biorąc pod uwagę, że jednostki muszą sporządzać deklarację podatkową VAT-7 i wykazywać w niej m.in. VAT naliczony oraz VAT należny, konieczne jest prowadzenie ewidencji w  taki sposób, aby możliwe było ustalenie oddzielnie tych wielkości oraz zobowiązania z tytułu VAT. W tym celu jednostki wyodrębniają  – w zależności od potrzeb – odpowiednie konta analityczne, które powinny umożliwić prawidłowe ustalenie wielkości VAT naliczonego, VAT należnego oraz zobowiązania lub należności z tytułu podatku od towarów i usług. Poniżej przedstawimy najczęściej stosowane w praktyce rozwiązanie oparte na dwóch kontach, a mianowicie:
1. Konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”, które służy do ewidencji VAT naliczonego przy nabyciu towarów i usług, przy czym na koncie tym i na odpowiednich kontach analitycznych księguje się:
– podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług zaliczanych do środków trwałych,
– podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług pozostałych,
– podatek naliczony do odliczenia w późniejszym terminie (np. z faktur za tzw. media).
2. Konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”, które w zasadzie służy do ewidencji podatku VAT należnego z tytułu sprzedaży towarów i usług, przy czym na odpowiednich kontach analitycznych księguje się podatek należny z tytułu:
– dostaw na terytorium kraju,
– wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów z podziałem na VAT od nabycia środków transportu oraz od nabycia pozostałych towarów i usług,
– importu usług.
Księgowania naliczonego podatku od towarów i usług odbywają się za pośrednictwem konta „Rozliczenie zakupu”. Podstawą księgowań są dane wynikające z faktur zakupu oraz z dokumentów celnych SAD dotyczących importu towarów.
Ewidencja księgowa rozrachunków z tytułu VAT będzie się opierać nie tylko na zasadach określonych w ustawie o podatku od towarów i usług, ale również w ustawie o rachunkowości.
Księgowania podatku naliczonego
Zgodnie z ogólnymi zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości przykładowe księgowania dotyczące podatku naliczonego podlegającego odliczeniu od podatku należnego lub zwrotowi na rachunek bankowy wyglądają następująco:
1. Księgowanie faktury VAT dotyczącej zakupu oraz dokumentów celnych SAD dotyczących importu towarów:
Wn konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”
Ma konto „Rozliczenie zakupu”.
2. Księgowanie korekty podatku naliczonego na podstawie otrzymanej faktury korygującej:
a) podwyższającej podatek naliczony: Wn konto „VAT naliczony i jego rozliczenie” Ma konto „Rozliczenie zakupu”,
b) obniżającej podatek naliczony: Wn konto „Rozliczenie zakupu” Ma konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”.
Natomiast księgowania VAT wykazanego na fakturze VAT lub dokumencie odprawy celnej, który nie podlega odliczeniu lub zwrotowi na rachunek bankowy, przedstawiają się następująco:
1. Księgowanie zwiększenia ceny nabycia (zakupu) materiałów lub towarów:
Wn konto „Materiały” lub „Towary”
Ma konto „Rozliczenie zakupu” lub „VAT naliczony i jego rozliczenie”, jeśli pierwotnie został zaksięgowany na tym koncie.
2. Księgowanie bezpośredniego obciążenia kosztów działalności operacyjnej w postaci wartości sprzedanych materiałów, towarów wraz z nabywanymi materiałami i towarami:
Wn konto „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)” lub „Wartość sprzedanych materiałów”
Ma konto „Rozliczenie zakupu” lub „VAT naliczony i jego rozliczenie”, jeżeli pierwotnie został zaksięgowany na tym koncie.
3. Księgowanie obciążenia kosztów działalności operacyjnej w przypadku zakupu usług:
Wn konto „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5
Ma konto „Rozliczenie zakupu” lub „VAT naliczony i jego rozliczenie”, jeżeli pierwotnie został zaksięgowany na tym koncie.
4. Księgowanie zakupu usług lub materiałów zwiększających wartość środków trwałych w budowie lub zakupu środków trwałych:
Wn konto „Środki trwałe w budowie” lub „Środki trwałe”
Ma konto „Rozliczenie zakupu” lub „VAT naliczony i jego rozliczenie”, jeżeli pierwotnie został zaksięgowany na tym koncie.
VAT należny w księgach rachunkowych
Księgowania podatku należnego są dosyć rozbudowane. Przykładowe księgowania w tym zakresie przedstawiają się następująco:
1. Księgowanie podatku należnego wynikającego z faktur VAT dokumentujących sprzedaż towarów i usług:
Wn konto „Rozrachunki z odbiorcami” (pełna kwota należności od nabywcy)
Ma konto „Sprzedaż produktów”, „Sprzedaż towarów”, „Sprzedaż materiałów”, „Pozostałe koszty operacyjne” (wartość w cenie sprzedaży netto bez podatku VAT) i
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego” (VAT należny),
2. Księgowanie podatku należnego z tytułu przedpłat na dostawy towarów lub świadczone usługi:
Wn konto „Rozrachunki z odbiorcami” (pełna kwota przedpłaty otrzymanej od nabywcy)
Ma konto „Rozliczenia międzyokresowe przychodów” (wartość przedpłaty netto bez podatku VAT)
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego” (VAT należny od przedpłaty).
3. Księgowanie podatku należnego od nieodpłatnie przekazanych (również w formie darowizny) materiałów, towarów, produktów, środków trwałych (faktura wewnętrzna):
Wn konto „Pozostałe koszty operacyjne”
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
4. Księgowanie korekty podatku należnego z tytułu sprzedaży (faktura korygująca):
– podwyższającej wartość sprzedaży: Wn konto „Rozrachunki z odbiorcami” (wartość brutto podwyższająca należność) Ma konto „Sprzedaż produktów”, „Sprzedaż towarów”, „Sprzedaż materiałów”, „Pozostałe koszty operacyjne” (wartość w cenie sprzedaży netto bez podatku VAT) Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego” (podwyższenie VAT należnego),
– obniżającej wartość sprzedaży:
Wn konto „Sprzedaż produktów”, „Sprzedaż towarów”, „Sprzedaż materiałów”, „Pozostałe koszty operacyjne” (wartość w cenie sprzedaży netto bez podatku VAT)
Wn konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego” (zmniejszenie VAT należnego)
Ma konto „Rozrachunki z odbiorcami” (wartość brutto obniżająca należność).
5. Księgowanie podatku należnego wynikającego z faktury wewnętrznej dotyczącej wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów:
– podlegającego ujęciu w ewidencji:
Wn konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
– niepodlegającego odliczeniu:
Wn konto „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5 (w analityce „Podatki i opłaty”)
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
6. Księgowanie podatku należnego od importu usług:
– podlegającego ujęciu w ewidencji:
Wn konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
– niepodlegającego odliczeniu:
Wn konto „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5 (w analityce „Podatki i opłaty”)
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
Jak ewidencjonować zapłatę i zwrot podatku VAT oraz wyniki kontroli podatkowych?
Ponadto, w związku ze specyfiką tego podatku, księguje się również:
1. Zwrot podatku naliczonego przez urząd skarbowy:
Wn konto „Rachunek bankowy”
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”.
2. Zapłatę poleceniem przelewu zobowiązania z tytułu VAT należnego:
Wn konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”
Ma konto „Rachunek bankowy”.
3. Umorzenie lub zwrot podatku należnego za lata ubiegłe:
Wn konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”
Ma konto „Pozostałe przychody operacyjne” lub „Rozliczenie wyniku finansowego”, jeżeli zwrot wiąże się z błędem podstawowym.
4. Różnice z zaokrągleń w rozliczeniu deklaracji podatkowych VAT-7:
– stanowiące pozostałe koszty operacyjne:
Wn konto „Pozostałe koszty operacyjne”
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”,
– stanowiące pozostałe przychody operacyjne:
Wn konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”
Ma konto „Pozostałe przychody operacyjne”.
5. Wyniki kontroli za lata ubiegłe, wpływające znacząco na sprawozdania finansowe roku, w którym przeprowadzono kontrolę – korekta w formie błędu podstawowego:
– zobowiązanie z tytułu zaniżonej kwoty podatku VAT:
Wn konto „Rozliczenie wyniku finansowego”
Ma konto „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”),
– opłaty sankcyjne z tytułu zaniżonego zobowiązania z tytułu VAT:
Wn konto „Rozliczenie wyniku finansowego”
Ma konto „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu opłat sankcyjnych”),
– odsetki od zaległości budżetowych:
Wn konto „Rozliczenie wyniku finansowego”
Ma konto „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu odsetek budżetowych”).
6. Wyniki kontroli za lata ubiegłe, które nie wpływają znacząco na sprawozdanie finansowe roku, w którym przeprowadzono kontrolę:
– zobowiązanie z tytułu zaniżonej kwoty podatku VAT:
Wn konto „Pozostałe koszty operacyjne”
Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT” (w analityce „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT”),
– opłaty sankcyjne z tytułu zaniżonego zobowiązania z tytułu VAT:
Wn konto „Pozostałe koszty operacyjne”
Ma konto „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu opłat sankcyjnych”),
– odsetki od zaległości budżetowych:
Wn konto „Koszty finansowe”
Ma konto „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu odsetek budżetowych”).
Jak widać, księgowania rozrachunków w zakresie podatku VAT są dosyć rozbudowane. Jednak poznanie podstawowych schematów księgowań pozwala uniknąć błędów przy ewidencji tego podatku.
Podstawa prawna:
• ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn.zm.),
• ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn.zm.).
Masz wątpliwości, napisz: prawo.autorzy@infor.pl


Źródło: Prawo Przedsiębiorcy

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Podatniku, od stycznia 2027 r. duże zmiany w ulgach podatkowych

Od 1 stycznia 2027 r. podatników czekają duże zmiany w ulgach podatkowych. Od tego dnia zostanie zlikwidowana ulga na internet oraz ulga na ekspansję, podwyższona ulga dla krwiodawców oraz wydłużona ulga na robotyzację. Takie zmiany wprowadza nowelizacja z 22 października 2026 r. ustawy o PIT i ustawy o CIT podpisana przez prezydenta. Ustawa czeka na publikację w Dzienniku Ustaw.

Skarbówka uderza w popularną praktykę księgowych przy KSeF. Wpisanie wstecznej daty na przełomie miesiąca oznacza naruszenie przepisów

Wielu przedsiębiorców planowało wykorzystać tryb offline24 w KSeF do wystawiania faktur na początku nowego miesiąca z datą ostatniego dnia miesiąca poprzedniego. Najnowsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej jednoznacznie ucina takie praktyki. Fiskus wyjaśnia, jak data z pola P_1 wpływa na termin wysyłki dokumentu i dlaczego opóźnienie może narazić firmę na złamanie ustawy o VAT.

Niemal 87 mln zł rocznie kosztuje podatników utrzymanie Trybunału Konstytucyjnego. Podstawowa pensja sędziego TK wynosi 44 tys. zł brutto miesięcznie, czyli ponad 524 tys. zł rocznie

Utrzymanie Trybunału Konstytucyjnego pochłania gigantyczne kwoty z budżetu państwa, podczas gdy tempo prac tej instytucji budzi coraz większe kontrowersje. Najnowsze wyliczenia ekspertów rzucają nowe światło na astronomiczne zarobki sędziów i wieloletnie zaległości, za które rachunek płacimy wszyscy.

ZUS 1 maja 2027 r. umorzy stare zaległości składkowe - ale może to wpłynąć niekorzystnie na wysokość emerytury. Można zrezygnować z umorzenia

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że osoby, które mają zaległości składkowe sprzed 1999 roku, mogą odetchnąć z ulgą. 1 maja 2027 r. ZUS z mocy prawa umorzy te należności. Nie trzeba będzie składać w tej sprawie żadnego wniosku. Ale jest istotny szczegół – umorzenie zaległości może wpłynąć na wysokość przyszłej emerytury.

REKLAMA

Złożyłeś korektę deklaracji ze zwrotem podatku i znalazłeś kolejny błąd? Ministerstwo Finansów wydało pilny komunikat dla podatników

Nowe przepisy Ordynacji podatkowej wywołały wątpliwości wśród podatników poprawiających swoje rozliczenia po 1 października 2026 r. Skoro sama korekta deklaracji z nadpłatą automatycznie wszczyna teraz postępowanie podatkowe, wiele osób obawiało się, że zamyka to drogę do ponownego poprawienia formularza. Resort finansów rozwiał te obawy i wskazał wprost, kiedy możesz złożyć kolejną korektę, a kiedy musisz napisać obowiązkowe uzasadnienie.

Ważne zmiany dla przedsiębiorców i podatników. Rząd zapowiada deregulację w podatkach PIT i CIT

Ministerstwo Finansów przygotowuje deregulacyjny projekt nowelizacji ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz od osób prawnych (CIT). Z opublikowanych w wykazie prac legislacyjnych rządu założeń wynika, że podatników czekają m.in. dłuższy termin na złożenie deklaracji CIT-10Z, pełna elektronizacja tego dokumentu oraz uproszczenia w składaniu oświadczeń płatnika.

Unia szykuje EU Delivery Act. Nowe prawo ma uporządkować zasady doręczania paczek

Unia pracuje nad EU Delivery Act – nowym prawem, które ma uporządkować zasady doręczania paczek w całej Wspólnocie. Z przeprowadzonych przez nią konsultacji wynika, że wysyłka do innego kraju UE wciąż jest bardziej problematyczna niż wysyłka krajowa. Prawie połowa respondentów wskazała, że paczka dotarła później, niż obiecano, a co trzeci – że informacje o statusie przesyłki były niespójne. Ceny wysyłek zagranicznych źle ocenia 30 proc. badanych, niemal dwa razy więcej niż w przypadku krajowych. Największe poparcie – 70 proc. – zyskało zaostrzenie wymogów jakości dla dostaw transgranicznych. Otwarte pozostaje natomiast pytanie, kto zapłaci za utrzymanie usług pocztowych. Projekt przepisów ma zostać przedstawiony na przełomie 2026 i 2027 roku.

Koniec roku podatkowego 2026 bez taryfy ulgowej. Te grudniowe nawyki księgowych mogą zwrócić uwagę skarbówki

Koniec roku podatkowego 2026 przyniesie dla tysięcy polskich spółek prawdziwą rewolucję w rozliczeniach. Po raz pierwszy księgi rachunkowe podatników CIT składających miesięczny VAT trafią do urzędu skarbowego w pełnej wersji – zapis po zapisie. Oznacza to, że fiskus zobaczy nie tylko końcowy wynik, ale też każde grudniowe przeksięgowanie i korektę robioną na ostatnią chwilę. Eksperci ostrzegają: odkładanie porządków w dokumentach na grudzień staje się w tym roku wyjątkowo ryzykowne.

REKLAMA

Wynajmujesz lokal ze współwłaścicielami? Od 2027 roku KSeF wymusi ważną zmianę. Skarbówka stawia sprawę jasno

Wynajem wspólnego lokalu użytkowego przez kilku współwłaścicieli to powszechna praktyka, która do tej pory często opierała się na prostym pełnomocnictwie dla jednej osoby. Jednak nadchodzący wielkimi krokami obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) od 1 stycznia 2027 roku wywraca dotychczasowe przyzwyczajenia do góry nogami. W najnowszej interpretacji indywidualnej fiskus bierze pod lupę najem w częściach ułamkowych i rozstrzyga kluczowy dylemat: czy pełnomocnik może wystawić jedną fakturę na pełną kwotę czynszu, oraz kto dokładnie musi wystąpić o nadanie numeru NIP.

Skarbówka przegrywa w sądzie. Ważny wyrok NSA w sprawie darowizn na streamach

Naczelny Sąd Administracyjny rozwiał wieloletnie wątpliwości twórców internetowych i organizatorów zbiórek. Wpłata od widza ukrytego za internetowym pseudonimem również może być uznana za darowiznę, a skarbówka nie może tego automatycznie podważać z powodu braku danych darczyńcy. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, by uniknąć problemów z rozliczeniem i jak bezpiecznie prowadzić zbiórki na żywo.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA