VAT 2024. Dostosowanie JPK_VAT z deklaracją do obowiązkowego KSeF - jest projekt rozporządzenia

• Rozporządzenie w sprawie JPK_VAT z deklaracją
• Dostosowanie JPK_VAT z deklaracją do obligatoryjnego KSeF - co się zmieni
• Modefikacja struktury logicznej JPK_VAT z deklaracją
• Zmiany doprecyzowujące
• Omówienie ważniejszych szczegółowych zmian
• Termin wejścia w życie zmian
• Przepisy przejściowe
• Konsultacje projektu

Rozporządzenie w sprawie JPK_VAT z deklaracją

Omawiana nowelizacja ma zmienić przepisy rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (Dz. U. poz. 1988, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem ws. JPK_VAT z deklaracją”. Rozporządzenie to jest wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 99 ust. 13b oraz art. 109 ust. 14 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o VAT”.

Rozporządzenie to określa szczegółowy zakres danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji, w szczególności dotyczący rodzaju sprzedaży i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, w tym korekty podatku należnego, z podziałem na stawki podatku, kwoty podatku naliczonego obniżającego kwotę podatku należnego, w tym korekty podatku naliczonego, kontrahentów, a także dowodów sprzedaży i zakupów.

Ponadto rozporządzenie określa sposób wykazywania danych w ewidencji, uwzględniający konieczność zapewnienia prawidłowości rozliczeń podatników oraz kontroli obowiązków podatników przez organ podatkowy, identyfikowania obszarów, w których występują nadużycia w podatku od towarów i usług, lub narażonych na te nadużycia oraz możliwości techniczno-organizacyjne prowadzenia przez podatników ewidencji.

Dostosowanie JPK_VAT z deklaracją do obligatoryjnego KSeF - co się zmieni

Opublikowany 24 października 2023 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji projekt rozporządzenia zmieniającego ma na celu dostosowanie rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją do zmian wprowadzanych w ustawie o VAT w zakresie wdrożenia obligatoryjnego Krajowego Systemu e-Faktur przez ustawę z 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1598), zwaną dalej „ustawą KSeF”, i aktualizację treści tego aktu prawnego, poprzez:

- dostosowanie rozporządzenia do zmian w zakresie terminów zwrotu VAT (w tym uwzględnienie skrócenia podstawowego terminu zwrotu z 60 do 40 dni, usunięcie dodatkowego terminu zwrotu 40-dniowego),

- wprowadzenie do rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją numeru identyfikującego fakturę w Krajowym Systemie e-Faktur,

- oznaczanie faktur wystawianych w okresie trwania awarii Krajowego Systemu e-Faktur i w okresie trwania niedostępności do tego systemu, również w przypadku gdy wystawienie faktury w KSeF nie było możliwe z przyczyn leżących po stronie podatnika. 

Modefikacja struktury logicznej JPK_VAT z deklaracją

W związku w powyższym nastąpi modyfikacja struktury logicznej JPK_VAT z deklaracją (tzw. schema JPK_VAT z deklaracją), której aktualna wersja zostanie odrębnie opublikowana.

Zmiany doprecyzowujące

Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów ponadto omawiana nowelizacja rozporządzenia ma wprowadzić przepisy doprecyzowujące niektóre konstrukcje prawne. Między innymi ma zmienić się część deklaracyjna JPK_VAT dotycząca pouczenia poprzez dostosowanie jego treści w zakresie podstawy do wystawiania tytułów wykonawczych dotyczącej przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 

Omówienie ważniejszych szczegółowych zmian

Omawiany projekt rozporządzenia zmieniającego przewiduje wprowadzenie następujących rozwiązań w rozporządzeniu ws. JPK_VAT z deklaracją:

40 dni na zwrot VAT

W § 6 pkt 4 lit. a zmienianego rozporządzenia ma być uchylony tiret czwarte, w związku z uchyleniem art. 87 ust. 5b w ustawie o VAT, dotyczącym 40–dniowego terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad podatkiem należnym. Zmiana związana jest ze zmianą art. 87 ust. 2 ustawy o VAT polegającą na likwidacji terminu 60–dniowego zwrotu VAT i wprowadzeniu w to miejsce skróconego podstawowego terminu zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym do 40 dni.

W § 8 pkt 1 zmieniono brzmienie pouczenia poprzez dostosowanie jego treści w zakresie podstawy do wystawiania tytułów wykonawczych dotyczących przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zmiana ma charakter doprecyzowujący w zakresie pouczenia zawartego w części deklaracyjnej JPK_VAT składanej przez grupę VAT i odnosi się do wynikającej z przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwości wystawienia tytułu wykonawczego na grupę VAT lub na jej członków.

W § 10 w ust. 1 w pkt 1 z uwagi na to, że w lit. a tego przepisu jest mowa o czynnościach zwolnionych z VAT, co do których jest możliwość a nie obowiązek wystawiania faktur, doprecyzowano przepis poprzez dodanie we wprowadzeniu do wyliczenia po wyrazie „obowiązek” wyrazów „lub możliwość”. 

Paragony fiskalne (po wdrożeniu obowiązkowego KSeF) będą tylko sporadycznie uznawane za faktury 

W § 10 w ust. 1 w pkt 7 w lit. b w zakresie wyłączenia z przepisu zastąpiono wyrazy „paragonów fiskalnych uznanych za faktury wystawiane zgodnie z tym przepisem,” wyrazami „faktur wystawianych zgodnie z tym przepisem”, co ma związek z odejściem, co do zasady, od uznawania paragonów fiskalnych za faktury uproszczone przez ustawę KSeF oraz 
z ujednoliceniem zapisów rozporządzenia. 
Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, po wdrożeniu obligatoryjnego KSeF paragony fiskalne będą uznawane za faktury w sporadycznych przypadkach objętych wyłączeniami z KSeF, wobec tego pozostawienie dotychczasowego zapisu mogłoby wprowadzać podatników w błąd. Jednocześnie te nieliczne wyjątki, w jakich paragony fiskalne będą uznawane za faktury (będą to bilety za przejazd z kasy rejestrującej na podstawie przepisów wykonawczych oraz przejściowo do końca 2024 r. wszystkie paragony z należnością do 450 zł), nadal po zmianie przepisu będą objęte wyłączeniem z treści niniejszego przepisu na podstawie zapisu „z wyłączeniem faktur (…), ujętych w ewidencji zgodnie z pkt 8 i pkt 9 lit. a ”, bowiem paragony takie stanowią faktury. 

W § 10 w ust. 1 w pkt 8 zastąpiono wyraz „dokumentów” wyrazem „dowodów”. Zmiana polega na redakcyjnym  ujednoliceniu nazewnictwa w przepisach rozporządzenia. Dodatkowo w przypadkach występowania w przepisach tego określenia wspólnie z określeniem „faktura” wyraźnie podkreślono, że faktura jest również dowodem, przez użycie przy dowodzie zwrotu „inny”. Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów zmiany te wynikają z konieczności wyeliminowania niezręczności językowej w przypadku rozwinięcia dotychczasowego pojęcia jako „dokument dokumentujący czynności…”, zarówno w przepisach prawa, jak i w broszurach informacyjnych i innych materiałach pomocniczych. 

W § 10 w ust. 2 w pkt 1 zmieniono brzmienie wprowadzenia do wyliczenia poprzez uregulowanie, że poza danymi, o których mowa w ust. 1, ewidencja zawiera następujące dane „dotyczące faktur”, a nie „z faktur”. Zmiana polega na doprecyzowaniu, że dane wymienione w pkt 1 lit. a-g są szerzej rozumianymi danymi dotyczącymi faktur, a nie tylko danymi stanowiącymi obligatoryjny element faktury określony w art. 106e ustawy o VAT, w szczególności dotyczy to numeru identyfikującego fakturę w KSeF. 

Faktury zaliczkowe

W § 10 w ust. 2 w pkt 1 lit. e) zmiana dotyczy zakresu ujmowania w ewidencji dat wynikających z wprowadzonych ustawą KSeF do ustawy o VAT rozwiązań w kontekście faktur zaliczkowych w art. 106b ust. 1a i art. 106e ust. 1a. Zgodnie z art. 106b ust. 1a można odstąpić od obowiązku wystawiania faktury zaliczkowej, jeżeli podatnik otrzyma całość lub część zapłaty z tytułu tej czynności w tym samym miesiącu, w którym dokonał tej czynności. 

Ministerstwo Finansów tłumaczy, że zmiana ta ma na celu uproszczenie obowiązków dokumentacyjnych podatników. Regulacja wynikająca z zapisów art. 106b ust. 1a dotyczy przypadków otrzymania zaliczki w tym samym miesiącu, w którym dokonano czynności związanych z tą zapłatą, jeśli termin wystawienia faktury jest określany na ogólnych zasadach, tj. nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano czynności (otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy). W związku z tym proponuje się wprowadzić do rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją w projektowanym § 10 ust. 2 pkt 1 lit. e zapis, że w przypadku, o którym mowa w art. 106e ust. 1a wykazuje się datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi. Będzie to zarówno doprecyzowanie a także potwierdzenie dotychczasowej praktyki podatników, którzy wystawiają tego rodzaju faktury. 

W § 10 dodanie w ust. 2 pkt 1 lit. g dotyczy wykazywania w ewidencji numeru identyfikującego fakturę w Krajowym Systemie e-Faktur, jeżeli taki numer został nadany. Wprowadzenie obligatoryjnego fakturowania oznacza, że każda faktura wystawiona przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur winna być opatrzona w numer identyfikujący z tego systemu, gdyż faktura ustrukturyzowana, zgodnie z definicją ustawową, to taka faktura, której  nadano numer identyfikującego tę fakturę w KSeF. 

W § 10 w ust. 5 w pkt 1 zastąpiono wyraz „dokument” wyrazem „dowód”. Zmiana ta polega na redakcyjnym ujednoliceniu nazewnictwa w przepisach rozporządzenia.

Oznaczenia faktur wystawianych w czasie awarii KSeF

W § 10 proponuje się dodać w ust. 5 pkt 4 i 5 oznaczenie dotyczące faktur wystawianych w okresie trwania awarii Krajowego Systemu e-Faktur, jak również w okresie trwania niedostępności do tego systemu i braku możliwości wystawienia faktury ustrukturyzowanej z przyczyn leżących po stronie podatnika – „OFF”. Oznaczenie to wskazuje, iż z uwagi na brak aktywności tego systemu, faktura nie ma przydzielonego numeru identyfikującego KSeF i nie została przesłana do tego systemu. Oznaczenie to zapewni identyfikację przypadków faktur wystawianych podczas awarii i niedostępności Krajowego Systemu e-Faktur z uwagi na powyższe okoliczności braku dostępu do systemu spowodowane np. pracami serwisowymi lub z przyczyn leżących po stronie podatnika. W przypadku awarii KSeF termin na przesłanie do KSeF faktury wynosi 7 dni, a z powodu niedostępności KSeF bądź braku możliwości wystawienia faktury po stronie podatnika do KSeF termin na dosłanie faktury do KSeF wynosi 1 dzień, jednakże gdy z różnych możliwych przyczyn faktury nie zostaną opatrzone numerem KSeF i nie zostaną przesłane do KSeF, taki przypadek powinien być wykazany w ewidencji.

Oznaczenie „BFK” dotyczy faktur elektronicznych i faktur w postaci papierowej  wystawionych bez użycia Krajowego Systemu e-Faktur. Oznacznik ten kierowany jest do przypadków braku obowiązkowego wystawiania faktur przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur. 

W § 11 w ust. 1 w pkt 4 w celu ujednolicenia nomenklatury w rozporządzeniu ws. JPK_VAT z deklaracją proponuje się zmianę we wprowadzeniu do wyliczenia, które otrzymałoby brzmienie „wartość nabycia:”. Zmiana ma charakter doprecyzowujący przepisy rozporządzenia JPK_VAT.

W § 11 w ust. 3 doprecyzowano wprowadzenie do wyliczenia, a w pkt 2 zastąpiono wyrazy „faktur, o których mowa w art. 116 ust. 2 ustawy” wyrazami „faktur VAT RR potwierdzających nabycie produktów rolnych lub usług rolniczych i faktur VAT RR KOREKTA”. Zmiana ma charakter dostosowujący przepisy JPK_VAT z deklaracją do nazewnictwa wprowadzanego ustawą KSeF.

W § 11 ust. 4 i 5 doprecyzowano wprowadzenie do wyliczenia oraz w ust. 4 pkt 3-5 w zakresie ujednolicenia nazewnictwa w kwestii zmiany z „dokumentów” na „dowodów”.

Numer faktury w KSeF

W § 11 ust. 4 dodaje się pkt 6 dotyczący wprowadzenia do ewidencji danych w postaci numeru identyfikującego fakturę w KSeF, jeżeli taki numer został nadany. Zmiana wynika z zasad działania tego systemu. Każda faktura wystawiona przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur jest opatrzona w numer identyfikujący z tego systemu. Zamieszczenie tego numeru w ewidencji zapewnia identyfikowalność faktur z Krajowym Systemem e-Faktur. Numer identyfikujący fakturę przy użyciu KSeF ma charakter obowiązkowy. Zmiana w pkt 5 tego przepisu, poza użyciem jednolitego określenia „inny dowód”, zastępuje określenie „data wpływu” określeniem „data otrzymania” w związku ze szczególnymi przypadkami uznania za datę otrzymania faktury ustrukturyzowanej przewidzianymi w ustawie KSeF. Data przydzielenia fakturze numeru KSeF będzie uznana za datę otrzymania tej faktury przez nabywcę.

W § 11 w ust. 5 pkt 1 proponuje się zmianę brzmienia przepisu wynikającą z dostosowania przepisów rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją do przepisów ustawy KSeF. Zmiana polega na wykazaniu numeru identyfikacji podatkowej dostawcy lub usługodawcy w przypadku faktury VAT RR lub VAT RR KOREKTA wystawionej przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur.

W § 11 w ust. 5 pkt 5 proponuje się umożliwienie wykazywania numeru identyfikującego fakturę w Krajowym Systemie e-Faktur, jeżeli taki numer został nadany fakturze VAT RR lub VAT RR KOREKTA. 

W § 11 w ust. 6 doprecyzowano wprowadzenie do wyliczenia w zakresie ujednolicenia nazewnictwa w kwestii zmiany z „dokumentów” na „dowodów”.

W § 11 w ust. 8 w celu doprecyzowania i ujednolicenia przepisów rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją we wprowadzeniu do wyliczenia tego przepisu skreśla się wyrazy „ , o której mowa w ust. 1,”. Rozporządzenie nie posługuje się bowiem odesłaniami przy skrócie „ewidencja”.

W § 11 w ust. 8 pkt 1 proponuje się doprecyzowanie nomenklatury w zakresie faktur VAT RR poprzez uściślenie, że skrót „VAT RR” dotyczy zarówno faktury pierwotnej (oznaczanej VAT RR), jak i faktury VAT RR KOREKTA (oznaczenie wprowadzone przez ustawę KSeF).

W § 11 dodaje się w ust. 8 pkt 4 i 5 oznaczenie dotyczące faktur wystawianych w okresie trwania awarii Krajowego Systemu e-Faktur, jak również w okresie trwania niedostępności do tego systemu – „OFF”. Oznaczenie to wskazuje, iż z uwagi na brak aktywności tego systemu, faktura nie ma przydzielonego numeru identyfikującego KSeF i nie została przesłana do tego systemu. Oznaczenie to zapewni identyfikację przypadków faktur wystawianych podczas awarii i niedostępności Krajowego Systemu e-Faktur z uwagi na powyższe okoliczności braku dostępu do systemu spowodowane np. pracami serwisowymi lub z przyczyn leżących po stronie podatnika. W sytuacji niedostępności KSeF bądź braku możliwości wystawienia faktury po stronie podatnika do KSeF termin na dosłanie faktury do KSeF wynosi 1 dzień.

Oznaczenie „BFK” dotyczy faktur elektronicznych i faktur w postaci papierowej  wystawionych bez użycia Krajowego Systemu e-Faktu i jest stosowane w  przypadku braku obowiązkowego wystawiania faktur przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur. 

Korekta in minus

W § 11 ust. 9 omawianego rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją - w celu dostosowania tego przepisu do zmian wprowadzanych w art. 86 ustawy o VAT ustawą KSeF - należało zastąpić powołany „art. 86 ust. 19a” następującym – „art. 86 ust. 19aa”. Bowiem w związku z uchwaleniem ustawy KSeF zmianie ulega art. 86 ust. 19a ustawy o VAT i jednocześnie wprowadzone zostają kolejne przepisy (art. 86 ust. 19aa–19ad), regulujące odpowiednio zasady korekty podatku naliczonego „in minus”, w zależności od tego jaką fakturę i dla jakiego podmiotu wystawił podatnik. 
Ministerstwo Finansów tłumaczy, że zmianę we wskazanym kierunku uzasadnia fakt, że w pozostałych przypadkach wynikających z przepisów art. 86 ust. 19a i 19ab–19ac w brzmieniu od 1 lipca 2024 r. nie powinno zasadniczo dochodzić do sytuacji, w której korekta zmniejszająca podatek naliczony dokonywana na podstawie tych przepisów wystąpi przed otrzymaniem przez nabywcę faktury korygującej. Podatnik koryguje bowiem podatek naliczony w okresie, w którym otrzymał fakturę korygującą. W związku z tym, że art. 86 ust. 19aa ustawy o VAT dotyczy przypadku dokonania korekty „in minus” przed otrzymaniem faktury, należało doprecyzować przepis poprzez zastąpienie powołanego „art. 86 ust. 19a” następującym – „art. 86 ust. 19aa” tej ustawy.

Ponadto w związku z uchyleniem § 6 pkt 4 lit. a tiret czwarte należało również uchylić w załączniku do rozporządzenia w części I w pkt 6.1 tiret czwarte.

 

Termin wejścia w życie zmian

Przepis § 6 projektu rozporządzenia zakłada się, że rozporządzenie wejdzie w życie z dniem 1 lipca 2024 r., z wyjątkiem § 1 pkt 3 lit. c i § 4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.

Przepisy przejściowe

W § 2 projektu rozporządzenia zawarto przepis przejściowy, zgodnie z którym do dnia 31 grudnia 2024 r. do paragonów fiskalnych uznanych za faktury wystawione zgodnie z art. 106e ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT stosuje się przepis § 10 ust. 1 pkt 7 lit. b rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym, co pokrywa się z datą wejścia analogicznych zmian ustawowych wprowadzanych ustawą KSeF.

W § 3 projektu rozporządzenia dodaje się przepis przejściowy, zgodnie z którym w przypadku faktury korygującej wystawionej przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zmniejszenie podatku naliczonego może być wykazane w ewidencji zgodnie z § 11 ust. 9 rozporządzenia w brzmieniu dotychczasowym. Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, przepis ten jest związany jest ze zmianą § 11 ust. 9 i ma umożliwić stosowanie dotychczasowego brzmienia tego przepisu w przypadku faktur korygujących wystawionych przed dniem wejścia w życie zmian w § 11 ust. 9.

W § 4 projektu rozporządzenia w związku ze zmianą wprowadzaną w § 10 ust. 2 pkt 1 lit. e uregulowano, że do rozliczeń za grudzień 2023 r. stosuje się ten przepis w brzmieniu dotychczasowym.

W § 5 projektu rozporządzenia zawarto przepis przejściowy, że do rozliczeń za okresy rozliczeniowe przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. 

Źródło: Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (projekt z 18 października 2023 r.).

Konsultacje projektu

W dniu 24 października 2023 r. Ministerstwo Finansów rozpoczęło konsultacje projektu zmiany rozporządzenia ws. JPK_VAT z deklaracją dostosowanego do obowiązku wystawiania faktur w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF) od 1 lipca 2024 r. MF zakłada, że wprowadzane tym rozporządzeniem niezbędne zmiany w JPK_VAT będą stosowane już w pierwszym etapie funkcjonowania obowiązkowego KSeF.

Projektowane zmiany w JPK_VAT z deklaracją mają - w założeniach MF - pozwolić na automatyczną weryfikację spójności między zadeklarowanym a zapłaconym VAT oraz zwiększyć dokładność weryfikacji wniosków o zwrot VAT składanych przez podatników.

Projekt nowelizacji rozporządzenia jest dostępny pod linkiem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12378155

Uwagi można przesyłać do 14 listopada br. na adres sekretariat.PT@mf.gov.pl

Ponadto Ministerstwo Finansów zapowiedziało, że w najbliższych dniach przedstawi do uzgodnień (i opublikuje na stronie internetowej Ministerstwa) także schemę JPK_VAT z deklaracją uwzględniającą proponowane zmiany. 

oprac. Paweł Huczko