Odszkodowania z ugód sądowych będą wolne od PIT

Zmiana prawa

Na rozpoczynającym się dziś posiedzeniu Senatu odbędzie się drugie czytanie nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Senacki projekt ustawy zakłada rozszerzenie katalogu odszkodowań wolnych od podatku dochodowego o odszkodowania przyznane na podstawie ugody sądowej. Proponowana zmiana stanowi wykonanie obowiązku dostosowania prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2006 r. (sygn. akt AK SK 51/06). Przypomnijmy, że Trybunał stwierdził niezgodność art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim wyłącza zwolnienie podatkowe w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody zawartej przed sądem.

- Nowelizacja przepisów doprowadzi moim zdaniem do zwiększenia liczby zawieranych ugód sądowych w zakresie wypłaty odszkodowań, co na pewno przyśpieszy i uprości wypłatę rekompensat - twierdzi Paweł Jabłonowski, doradca podatkowy w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy.

Ugody sądowe

W ocenie Pawła Jabłonowskiego, zmiana przepisów ustawy o PIT w zakresie zwolnienia z opodatkowania odszkodowań wynikających z zawartych ugód sądowych zasługuje na pełną aprobatę.

- Miejmy nadzieję, że wprowadzenie zmiany zakończy dość nieekonomiczne z procesowego punktu widzenia praktyki podatników, którym zwyczajnie nie opłacało się zawierać ugód dotyczących wypłaty odszkodowania, bowiem te, nawet jeżeli przyznane były w formie ugody sądowej, stanowiły przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych - wskazuje ekspert.

Dorota Stawicka, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego KPMG, zwraca uwagę, że nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podyktowana jest zasadą równości wobec prawa wyrażoną w konstytucji.

- W obecnym stanie prawnym opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych zasądzonych odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z odrębnych ustaw, różni się w zależności od tego, czy sprawa sądowa zakończy się wyrokiem czy też ugodą sądową - podkreśla Dorota Stawicka. Nasza rozmówczyni wyjaśnia, że różnica ta, w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, jest o tyle istotna, iż odszkodowania wypłacone w ramach ugody sądowej podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, natomiast odszkodowania przyznane wyrokiem sądowym mogą być wolne od podatku.

- Z uwagi na fakt, iż ugoda sądowa i wyrok, na gruncie przepisów postępowania cywilnego, są praktycznie tożsame, zróżnicowanie to nie powinno mieć miejsca - twierdzi Dorota Stawicka.

Opodatkowanie odszkodowań

Eksperci podatkowi zwracają uwagę, że opodatkowaniu w dalszym ciągu nie będą podlegały odszkodowania, które strony ustaliły umownie.

- Zmiana przepisów nie doprowadzi do zwolnienia z opodatkowania odszkodowań wypłacanych na podstawie ugód pozasądowych, a więc zawieranych na podstawie umowy stron, bez ingerencji sądu. Jest to podyktowane oczywistą ochroną budżetu państwa przed zwalnianiem z opodatkowania fikcyjnych odszkodowań - wyjaśnia Paweł Jabłonowski.

Również według Doroty Stawickiej słuszne wydaje się tu stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, iż takie zwolnienie mogłoby prowadzić do nadużyć i przekazywania fikcyjnych odszkodowań.

Zdaniem Tomasza Kosieradzkiego, doradcy podatkowego w Sol Financial Services Polska, biorąc pod uwagę, iż obecne przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie pozwalają zarówno na zwolnienie od podatku odszkodowań umownych jak i przyznanych na podstawie wszelkiego rodzaju ugód, konieczne jest doprecyzowanie regulacji w tym zakresie.

O ile zastrzeżenia umowne poczynione przez strony mogą dążyć do obejścia prawa podatkowego, o tyle niezasadne jest opodatkowanie ugód zawartych przy udziale sądu, któremu znane są wszelkie fakty i okoliczności sprawy - ocenia ekspert.

Prace legislacyjne

Inicjatywa ustawodawcza w zakresie powyższej zmiany została podjęta przez Senat. W związku z tym nowelizacja musi w pierwszej kolejności przejść przez wstępny senacki etap prac. W takim wypadku rozpatrywanie projektów w Senacie odbywa się w trzech czytaniach. Prace nad projektem kończy głosowanie nad uchwałą senatu w sprawie wniesienia inicjatywy ustawodawczej. Podjętą uchwałę o wniesieniu inicjatywy ustawodawczej marszałek Senatu przekazuje marszałkowi Sejmu. Od tego momentu rozpoczyna się procedura legislacyjna w Sejmie. Warto przypomnieć, że Senat już po raz drugi wystąpił z inicjatywą ustawodawczą w zakresie rozszerzenia zwolnienia podatkowego na odszkodowania przyznane na podstawie ugody sądowej. Procedura legislacyjna nad nowelizacją ustawy została przerwana w zeszłym roku w wyniku skrócenia kadencji parlamentu. W związku z tym Senat od nowa rozpoczął prace nad projektem.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zmiany w opodatkowaniu odszkodowań

MAGDALENA MAJKOWSKA

magdalena.majkowska@infor.pl