Przykład 2

Jednostka Y ma w swoich zasobach maszynę produkcyjną C i halę magazynową D. W związku ze zmianą profilu działalności oba środki trwałe postawiono w stan likwidacji.

Maszyna produkcyjna o wartości brutto 100 000 zł i dotychczasowym umorzeniu 95 000 zł została przekazana do złomowania specjalistycznej jednostce.

Faktura za usługę rozbiórki opiewała na kwotę 2000 zł.

Udało się odzyskać materiały o wartości 1000 zł, które sprzedano w skupie metali.

Hala magazynowa o wartości początkowej 500 000 zł i dotychczasowym umorzeniu 400 000 zł została rozebrana. Zamiast niej powstanie nowa hala produkcyjna.

Koszt rozbiórki wyniósł 10 000 zł. Materiały o wartości 15 000 zł, pozyskane w wyniku prac rozbiórkowych, sprzedano innej jednostce.

Ewidencja księgowa

1. Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny C, wyksięgowanie dotychczasowej amortyzacji:

Wn "Umorzenie środków trwałych" 95 000

Ma "Środki trwałe" 95 000

2. Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny C, wyksięgowanie nadwyżki wartości początkowej nad amortyzacją:

Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 5 000

Ma "Środki trwałe" 5 000

3. Faktura obca za usługę rozbiórki:

Wn "Pozostałe koszty operacyjne" 2 000

Ma "Rozrachunki z dostawcami" 2 000

4. Sprzedaż złomu za gotówkę:

Wn "Kasa" 1 000

Ma "Pozostałe przychody operacyjne" 1 000

5. Dokument LT - postawienie w stan likwidacji hali magazynowej D, wyksięgowanie dotychczasowej amortyzacji:

Wn "Umorzenie środków trwałych" 400 000

Ma "Środki trwałe" 400 000

6. Dokument LT - postawienie w stan likwidacji hali magazynowej D, wyksięgowanie nadwyżki wartości początkowej nad amortyzacją:

Wn "Środki trwałe w budowie" 100 000

Ma "Środki trwałe" 100 000

7. Faktura obca za usługę rozbiórki:

Wn "Środki trwałe w budowie" 10 000

Ma "Rozrachunki z dostawcami" 10 000

8. Sprzedaż pozyskanych materiałów:

Wn "Rozrachunki z odbiorcami" 15 000

Ma "Środki trwałe w budowie" 15 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

UWAGA

Wynik likwidacji środków trwałych jest wykazywany w rachunku zysków i strat łącznie. Jeżeli jednostka osiągnie zysk, wykaże go w pozycji "Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych", jeśli natomiast poniesie stratę, pozycją właściwą do jej wykazania będzie "Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych".

W sytuacji z przykładu 2 jednostka Y poniosła stratę w wyniku likwidacji maszyny C w wysokości 6000 zł (5000 zł + 2000 zł - 1000 zł) i taka też kwota pojawi się w rachunku zysków i strat.

Specyficzną sytuacją są wszelkie zdarzenia losowe związane z majątkiem. Środki trwałe zlikwidowane w wyniku przypadków losowych wpływają na wynik zdarzeń nadzwyczajnych.

Jeśli majątek nie podlegał ubezpieczeniom, kwota nieumorzona trafia na konto strat nadzwyczajnych. Wszelkie kwoty uzyskane od ubezpieczyciela korygują wynik zdarzeń nadzwyczajnych.

Przykład 3

Jednostka Z ma w ewidencji samochód osobowy o wartości początkowej 50 000 zł i dotychczasowym umorzeniu 30 000 zł.

Samochód został skradziony, a fakt ten jednostka zgłosiła firmie ubezpieczeniowej. Ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie w kwocie 15 000 zł.

Ewidencja księgowa

1. Dokument LT - postawienie w stan likwidacji samochodu, wyksięgowanie dotychczasowej amortyzacji:

Wn "Umorzenie środków trwałych" 30 000

Ma "Środki trwałe" 30 000

2. Dokument LT - postawienie w stan likwidacji samochodu, wyksięgowanie nadwyżki wartości początkowej nad amortyzacją:

Wn "Pozostałe rozrachunki" 20 000

Ma "Środki trwałe" 20 000

3. Wyciąg bankowy potwierdzający wpływ odszkodowania:

Wn "Rachunek bankowy" 15 000

Ma "Pozostałe rozrachunki" 15 000

4. Zaksięgowanie różnicy między wysokością odszkodowania a poniesioną stratą:

Wn "Straty nadzwyczajne" 5 000

Ma "Pozostałe rozrachunki" 5 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podatek dochodowy

Przepisy ustawy o podatku dochodowym także odnoszą się do kwestii likwidacji. Ustawa nie zabrania uznania strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych za koszty uzyskania przychodów. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy likwidowane środki utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności. Ta sama zasada dotyczy likwidowanych inwestycji w obcych środkach trwałych. Jeżeli jednostka poniesie nakłady na adaptację wynajmowanych pomieszczeń, może je amortyzować i uznawać odpisy za koszty uzyskania przychodów. Jeśli jednak jednostka zdecyduje się zaniechać działalności w wynajmowanym pomieszczeniu, np. poprzez rozwiązanie umowy najmu, wartość nieumorzona nie będzie stanowiła kosztu uzyskania przychodu. Analogicznie wszelkie kwoty zwrócone przez właściciela z tytułu podniesienia wartości lokalu nie będą stanowiły przychodów podatkowych.

• art. 32 ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 171, poz. 1056

• art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 888

Jerzy Rybka

główny księgowy z licencją MF