Kategorie

Jak przekwalifikować środki trwałe do inwestycji

Gyöngyvér Takáts
Zakwalifikowanie aktywów do środków trwałych oznacza, że są one wykorzystane na potrzeby własne jednostki. Co zrobić, jeżeli jednostka zdecyduje się przeznaczyć je na inne cele?

W spółkach często zdarzają się sytuacje, gdy jednostka rezygnuje z prowadzenia pewnej działalności, w wyniku czego uwalniane są niektóre środki trwałe. Te środki może przeznaczyć na sprzedaż lub na wynajem. Środki trwałe wykorzystane do innych celów niż własne przestają odpowiadać definicji środków trwałych, dlatego nie powinny być wykazane w tej kategorii. Niestety, ustawa o rachunkowości nie przewiduje możliwości przekwalifikowania środka trwałego do kategorii inwestycji. W tym przypadku nie można nawet korzystać - zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy - z regulacji MSR, ponieważ aktualna definicja inwestycji wyraźnie mówi, że inwestycje muszą być nabyte. Takie sformułowanie definicji wyklucza możliwość przekwalifikowania składnika aktywów ze środków trwałych do inwestycji.

Od 1 stycznia 2008 r. zmienia się definicja inwestycji. Do tej kategorii aktywów będzie można zaliczyć aktywa „utrzymane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach) lub innych pożytków, a w tym również z transakcji handlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz są utrzymywane w celu osiągnięcia tych korzyści”.

Powstaje więc pytanie - podobnie jak w sytuacji, gdy jednostka przeznacza aktywa na inne cele niż wykorzystanie ich na własne potrzeby - czy i jak przekwalifikować aktywa do środków trwałych, nie mając innej możliwości? Takich przypadków może być sporo. Wszystkie wytwarzane we własnym zakresie środki trwałe, wartości niematerialne i prawne oraz otrzymane nieodpłatne aktywa, z których jednostka czerpała korzyści ekonomiczne, jak to przewidywano dla inwestycji, nie mogły być zakwalifikowane do inwestycji.

Zmieniona definicja inwestycji usuwa jednak wszelkie wątpliwości dotyczące przekwalifikowania: od 2008 r. wszystkie wytworzone we własnym zakresie oraz otrzymane nieodpłatne aktywa, które będą spełniać definicję inwestycji, należy zaliczyć do tej kategorii. Z tego wynika również to, że odpowiadające nowej definicji inwestycji aktywa wykazane w innych kategoriach powinny być przekwalifikowane do tej kategorii.

Niestety, nadal nie będzie konkretnych wskazówek co do przeprowadzenia tego procesu. Zmieniona definicja sprawia jednak, że będzie można korzystać z regulacji MSR. W szczególności odnosi się to do nieruchomości inwestycyjnych, ponieważ odpowiednie przepisy, dotyczące m.in. przekwalifikowania inwestycji finansowych, są zawarte w rozporządzeniu MF w sprawie szczegółowych zasad sporządzania, uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

Do nieruchomości inwestycyjnych stosuje się MSR nr 40 „Nieruchomości inwestycyjne”, którego przepisy regulują przekwalifikowanie nieruchomości ze środków trwałych do nieruchomości inwestycyjnych.

Jak rozliczyć przekwalifikowanie środka trwałego do nieruchomości inwestycyjnej

Przy przekwalifikowaniu środka trwałego do nieruchomości inwestycyjnych pojawi się problem wyceny początkowej i bilansowej.

Dla środków trwałych ustawa o rachunkowości przewiduje tylko wycenę według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne oraz o odpisy z tytułu ewentualnej trwałej utraty wartości.

Nieruchomości inwestycyjne z kolei mogą być wyceniane według zasad jak dla środków trwałych lub w wartości godziwej.

Wycena w cenie nabycia

W przypadku gdy jednostka do wyceny nieruchomości inwestycyjnych wybiera metodę przewidywaną również dla środków trwałych, nie powstaje problem rozliczenia skutków wyceny z tytułu przekwalifikowania.

Przykład 1

W 2005 r. spółka kupiła budynek o wartości 30 000 zł. Dotychczasowa amortyzacja wynosi 5000 zł. Zarząd podjął decyzję o wynajęciu budynku od 2008 r.

Polityka rachunkowości dla nieruchomości inwestycyjnych przewiduje wycenę w cenie nabycia.

Ewidencja księgowa

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 25 000

- w analityce „Nieruchomości inwestycyjne”

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wycena w wartości godziwej

W przypadku wyceny nieruchomości inwestycyjnych należy wziąć pod uwagę trzy sytuacje:

l wartość bilansowa = wartość godziwa,

l wartość bilansowa > wartość godziwa,

l wartość bilansowa < wartość godziwa.

Tabela. Rozliczenie skutków wyceny wartości godziwej

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

UWAGA!

Zwiększenie lub zmniejszenie wartości bilansowej inwestycji w nieruchomości lub wartości niematerialnych i prawnych wykazuje się tylko wynikowo. Jest to zgodne z nowym brzmieniem art. 35 ust. 4, według którego skutków ich przeszacowania nie rozlicza się z kapitałem z aktualizacji wyceny.

Przykład 2

W 2005 r. spółka kupiła budynek o wartości 30 000 zł. Dotychczasowa amortyzacja wynosi 5000 zł. Zarząd podjął decyzję o wynajęciu budynku od 2008 r. Polityka rachunkowości dla nieruchomości inwestycyjnych przewiduje wycenę w wartości godziwej.

Wariant I

Wartość rynkowa na dzień przekwalifikowania budynku do nieruchomości inwestycyjnej wynosi 22 000 zł. Kapitał z aktualizacji wyceny - 2500 zł.

Ewidencja księgowa

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 22 000

- w analityce „Nieruchomości”

Wn „Kapitał z aktualizacji wyceny” 2 500

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 500

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wariant II

Wartość rynkowa na dzień przekwalifikowania budynku do nieruchomości inwestycyjnej wynosi 23 000 zł.  Budynek nie podlegał aktualizacji.

Ewidencja księgowa

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 23 000

- w analityce „Nieruchomości”

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 2 000

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wariant III

Wartość rynkowa na dzień przekwalifikowania budynku do nieruchomości inwestycyjnej wynosi 28 000 zł. Wcześniej nie dokonano odpisu aktualizującego.

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 28 000

- w analityce „Nieruchomości”

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Pozostałe przychody operacyjne” 3 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Biorąc pod uwagę aktualną sytuację nieruchomości na rynku, zaleca się stosowanie wyceny w wartości godziwej. Przy danych warunkach rynkowych trudno uznać wartość bilansową ustaloną według ceny nabycia za rzetelnie odzwierciedlającą rzeczywistość.

Gyöngyvér Takáts

ekspert ds. rachunkowości, pracownik redakcji

Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    20 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    ECOFIN o reformie stawek VAT i unii bankowej

    Reforma stawek VAT w UE. Reforma stawek podatku VAT, unia bankowa i usługi finansowe – to tematy posiedzenia Rady ECOFIN, które odbyło się 18 czerwca 2021 r. Dyskutowane przez Radę rozwiązania na tym etapie uwzględniają większość głównych priorytetów negocjacyjnych Polski w zakresie stosowania obniżonych stawek VAT. Polska liczy na ich przyjęcie w trakcie Prezydencji Słowenii w Radzie UE. Było to ostatnie planowane posiedzenie ECOFIN za Prezydencji Portugalii.

    Wymiana danych podatkowych w czasie rzeczywistym - Finlandia i Estonia są pierwsze

    Wymiana danych podatkowych. O przystąpieniu do elektronicznej wymiany informacji podatkowych w czasie rzeczywistym poinformowały w 18 czerwca 2021 r. władze Finlandii i Estonii. Według organów podatkowych dwóch sąsiednich krajów tego typu rozwiązanie jest "unikatowe" w skali światowej.

    Transakcje z rajami podatkowymi – kolejne obowiązki dla podmiotów powiązanych i niepowiązanych

    Transakcje z rajami podatkowymi. Od 1 stycznia 2021 r. obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych dla podatników CIT, PIT i spółek niebędącymi osobami prawnymi dla transakcji o wartości powyżej 500 tys. PLN dotyczy zarówno podmiotów powiązanych, jak i niepowiązanych, jeżeli rzeczywisty właściciel ma miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, czyli w raju podatkowym.

    Wartość początkowa środka trwałego - jak ustalić

    Wartość początkowa środka trwałego. Przepisy ustawy o podatkach dochodowych (ustawa o PIT i ustawa o CIT) określają dość dokładnie zasady ustalania wartości początkowej środków trwałych. Ustalenie wartości początkowej wg wyceny podatnika jest możliwością daną przez przepisy jedynie w wyjątkowych przypadkach - jeżeli nie można ustalić tej wartości wg ceny zakupu. Podatnicy nabywający środki trwałe (np. samochody) i remontujący je mogą ustalić wartość początkową z uwzględnieniem wydatków poniesionych (do dnia oddania środka trwałego do użytkowania) na naprawę, remont, czy modernizację - o ile mogą udokumentować te wydatki.

    Polskie firmy w UE - Czarna Księga barier na rynku wewnętrznym (wydanie II)

    Polskie firmy w UE - Czarna Księga barier. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii opublikowało 16 czerwca 2021 r. już drugą Czarną Księgę barier (administracyjnych i prawnych) na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej, które utrudniają działalność transgraniczną polskich przedsiębiorców.

    Najniższa krajowa 2022 a zmiany w PIT - 300 zł więcej netto

    Najniższa krajowa 2022 a zmiany w PIT. Proponowana przez rząd podwyżka najniższej krajowej (płacy minimalnej) w 2022 r. do poziomu 3000 zł brutto (tj. o 7,1 proc. w porównaniu do minimalnego wynagrodzenia 2021 roku) nie jest rewolucyjna - wskazują ekonomiści. Jednocześnie zauważają, że efekt podwyżki będzie wzmocniony przez zapowiedziane w Polskim Ładzie zmiany w systemie podatkowym (głównie w podatku dochodowym pd osób fizycznych - PIT). Szacuje się, że wynagrodzenie netto osoby zarabiającej płacę minimalną wzrośnie w 2022 roku o ok. 300 zł miesięcznie.

    Problematyczne transakcje z rajami podatkowymi – ceny transferowe, dokumentacja, odpowiedzialność

    Transakcje z rajami podatkowymi a ceny transferowe. Od pewnego czasu polski ustawodawca wyjątkowo chętnie wykorzystuje przepisy z zakresu cen transferowych do pobierania informacji o transakcjach realizowanych z podmiotami zarejestrowanymi w rajach podatkowych. Obowiązki nakładane na polskich podatników w tym zakresie są coraz szersze i wymagają coraz większych nakładów administracyjnych. Jednocześnie, wprowadzane przepisy często są tworzone w sposób chaotyczny i nie zawsze uzasadniony.

    Fiskus zajął majątek firmy mimo braku dowodów

    Zabezpieczenie zobowiązania podatkowego na majątku podatnika. Urząd skarbowy zajął konto firmy i należny jej zwrot VAT mimo braku dowodów i nieprawidłowości. Czy miał do tego prawo?

    Podatki 2021: osobista odpowiedzialność członków zarządu na nowo (bezpłatne webinarium 24 czerwca)

    24 czerwca 2021 r. o godz. 10:00 rozpocznie się bezpłatne webinarium (szkolenie online) poświęcone obowiązującym od 1 stycznia 2021 r. przepisom rozszerzającym obowiązki z zakresu cen transferowych dla podmiotów niepowiązanych. Za brak dopełnienia należytej staranności i nowych obowiązków dokumentacyjnych odpowiadają osobiście członkowie zarządu! Webinarium poprowadzą Artur Klęsk, Partner w Enodo Advisors oraz Jakub Beym, Senior Associate w Enodo Advisors. Portal infor.pl jest patronem medialnym tego wydarzenia.

    Skonta i rabaty przy rozliczaniu transakcji międzynarodowych

    W transakcjach handlowych rozróżniamy różnego rodzaju obniżki cen. Wśród najczęściej stosowanych są skonta i rabaty. Należy jednak pamiętać, że ich udzielenie ma wpływ na podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT), a tym samym także na wysokość podatku jaki zapłaci przedsiębiorca.

    Czym różni się najem prywatny od najmu w działalności gospodarczej?

    Podatek od najmu. W dniu 24 maja 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął ważną uchwałę (w składzie 7. sędziów) dotyczącą rozróżnienia najmu prywatnego i najmu prowadzonego w ramach działalności gospodarczej dla potrzeb opodatkowania PIT i ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Jak tę kwestię rozstrzygnął NSA?

    Czy wszyscy podatnicy muszą mieć kasę online od 1 stycznia 2023 r.?

    Kasy fiskalne online są już obowiązkowe dla wybranych grup podatników. Natomiast kasy z elektronicznym zapisem kopii będą dostępne tylko do końca 2022 r. Czy oznacza to, że wszyscy podatnicy będą musieli mieć kasy fiskalne online od 1 stycznia 2023 r.? Co warto wiedzieć o nowym rodzaju kas?

    Sprawozdania finansowe zakładów ubezpieczeń i reasekuracji - zmiany od 2022 r.

    Sprawozdania finansowe. Ustawodawca rozszerza zakres wymogów sprawozdawczych dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. Nowe obowiązki sprawozdawcze będą stosowane od 2022 r., tj. do sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się w 2021 r.

    Estoński CIT - zmiany od 2022 roku

    Estoński CIT. Od 2022 r. ryczałt od dochodów w CIT (czyli tzw. estoński CIT) będzie mogła wybrać każda spółka kapitałowa, niezależnie od wielkości, bo zniknie limit przychodów 100 mln zł. Estoński system będzie też dla spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych.

    E-faktury od 2022 r. Pilotaż od października 2021 r.

    E-faktury są już na kolejnym etapie procesu legislacyjnego. Ustawodawca chce wspólnie z biznesem testować nowe rozwiązanie już od października 2021 r., tak aby jak najwięcej firm korzystało w pełni z e-faktury w 2022 r. Korzystanie z e-faktury stanie się obligatoryjne od 2023 r.

    Rejestracja w CRPA (Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych) do 30 czerwca

    Rejestracja w CRPA. Ministerstwo Finansów przypomina, że 30 czerwca 2021 r. upływa termin (okres przejściowy) na dokonanie: zgłoszenia rejestracyjnego w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych (CRPA) dla podmiotów, które przed 1 lutego 2021 r. nie były objęte obowiązkiem dokonywania zgłoszeń rejestracyjnych w podatku akcyzowym albo zgłoszenia uzupełniającego w CRPA dla podmiotów, które przed 1 lutego 2021 r. zostały zarejestrowane na podstawie zgłoszenia rejestracyjnego AKC-R.

    Dotacja z gminy wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem a przedawnienie

    Dotacja z gminy a przedawnienie. Coraz więcej osób w swojej działalności stara się korzystać z różnych form pomocy. Jednym z popularnych rodzajów wsparcia, są różnego rodzaju dotacje – w tym dotacje z jednostek samorządu terytorialnego. W trakcie działalności podmiotu może jednak okazać się, że środki z dotacji zostały nieprawidłowo spożytkowane. W takiej sytuacji, zasadniczo, podatnik powinien zwrócić dotację – co w praktyce może jednak okazać się dla niego niemożliwe do wykonania (szczególnie po dłuższym czasie). Tak samo więc jak w innych przypadkach, ustawodawca przewidział odpowiedni okres przedawnienia dla konieczności zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Warto jednak dowiedzieć się, jak należy obliczać ten termin - w szczególności, że proces przyznania, korzystania i rozliczenia dotacji może być dość długi – i wskazywać na różne momenty, od których należałoby obliczać termin przedawnienia.

    Polski Ład. 2/3 emerytów z zerowym PIT

    Zerowy PIT dla emerytów. Dwie trzecie emerytów będzie miało zerowy PIT, a duża część zapłaci niższy podatek - zapewnił wiceminister finansów Piotr Patkowski. Seniorzy, którzy pobierają emerytury powyżej 5 tys. zł miesięcznie stracą rocznie 75 zł - dodał. Polski Ład dla emerytów - kto zyska, kto straci?

    Interpretacja podatkowa nie może pomijać przepisów

    Interpretacja podatkowa. Przedsiębiorca wdał się w spór z fiskusem o pieniądze należne z tytułu CIT. Oczywiście fiskus chciał ich więcej, w tym celu interpretował przepisy tak, a w zasadzie pomijał ich część, aby uzasadnić słuszność poboru wyższego podatku. Ale po stronie przedsiębiorcy stanął sąd, przypominając organom skarbowym, że: „Nie wolno jest również interpretować przepisów prawnych tak, by pewne ich fragmenty okazały się zbędne” (wyrok WSA w Krakowie z 5 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1262/20).

    Rekordowy Twój e-PIT w 2021 roku

    Twój e-PIT w 2021 roku. Ministerstwo Finansów podsumowało tegoroczny sezon rozliczeń podatkowych PIT, a w szczególności najbardziej popularną e-usługę Krajowej Administracji Skarbowej - Twój e-PIT.

    Leasing finansowy przedsiębiorstwa – rozliczenia podatkowe (PIT, CIT, VAT, PCC)

    Leasing finansowy przedsiębiorstwa. Rozważając możliwość restrukturyzacji działalności, oprócz standardowych rozwiązań takich jak m.in aporty przedsiębiorstw, połączeń lub sprzedaży (niezależnie czy mamy do czynienia z zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa czy przedsiębiorstwem), należy wziąć pod uwagę możliwości oferowane przez leasing finansowy przedsiębiorstwa. W analizie opłacalności przedsięwzięcia musimy wziąć pod uwagę nie tylko aspekt biznesowy, ale również kwestie opodatkowania danej transakcji. Należy zwrócić uwagę, zarówno na podatki dochodowe (odpowiednio PIT oraz CIT), podatek od towarów i usług oraz podatek od czynności cywilnoprawnych.

    Jak wygląda cyberatak na firmową sieć?

    Cyberatak na firmową sieć. W trakcie pandemii ponad połowa polskich firm (54%) zauważyła wzrost liczby cyberataków. W opublikowanej w maju br. analizie Active Adversary Playbook 2021 analitycy ujawniają, że przestępcy zostają wykryci średnio dopiero po 11 dniach od przeniknięcia do firmowej sieci. W tym czasie mogą swobodnie poruszać się po zasobach i wykradać dane przedsiębiorstwa. Coraz trudniej namierzyć złośliwą działalność, jednak pomocna w tym zakresie może okazać się pandemia. W ubiegłym roku wzrosły bowiem umiejętności i szybkość reagowania zespołów IT.

    Kasa fiskalna online - serwis klimatyzacji w samochodach

    Kasa fiskalna online. Czy prowadząc działalność w ramach punktu serwisowego klimatyzacji w samochodach osobowych podatnik jest zobowiązany do posiadania kasy fiskalnej online?

    CIT-8 za 2020 r. - wersja elektroniczna opublikowana

    CIT-8 za 2020 r. Ministerstwo Finansów opublikowało cyfrową wersję (30) CIT-8. Zrobiło to po trzech miesiącach od zapowiedzi, za to na dwa tygodnie przed upływem terminu na złożenie tego zeznania.

    Firmy z branży beauty nie mają kas fiskalnych online

    Kasy fiskalnej online. Co trzecia firma z branży kosmetycznej nie ma kasy fiskalnej online, która od 1 lipca 2021 r. będzie obowiązkowa - wskazała inicjatywa Beauty Razem. Branża apeluje do Ministra Finansów o przesunięcie o pół roku terminu obowiązkowej instalacji urządzeń.