Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Potrącenie wierzytelności przy upadłości

 Julia Regulska
Aplikantka radcowska
radca prawny
inforCMS
Oświadczenie o potrąceniu złożone przed dniem ogłoszenia upadłości, obejmującej likwidację majątku upadłego, przez jego dłużnika, który nabył wierzytelność w okresie roku przed dniem ogłoszenia upadłości wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości, nie powoduje umorzenia wierzytelności.

Potrącenie wierzytelności w stosunku do upadłego znajdującego w się w upadłości jest jedną z niekwestionowanych przez prawo i praktykę form zaspokajania wierzytelności w toku postępowania upadłościowego. Dzięki niej wierzyciel upadłościowy zyskuje możliwość zaspokojenia swoich roszczeń z pominięciem procedury podziału środków masy upadłości. Jednak ze względu na konieczność  zapewnienia prawidłowego funkcjonowania zasady równego zaspokojenia wierzycieli wskazana, w świetle ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 roku, nr 60, poz. 535 ze zm., dalej „PrUpN”), podlega pewnym ograniczeniom.

Jak wpływa na majątek wspólny ma upadłość jednego z małżonków

W myśl postanowień art. 94 ust. 1  PrUpN skuteczne potrącenie wierzytelności wobec upadłego jest wykluczone w przypadku, gdy do nabycia wierzytelności w formie przelewu lub indosu doszło już po ogłoszeniu upadłości, jak również gdy dłużnik upadłego nabył ją w roku poprzedzającym dzień ogłoszenia upadłości, a wiedział już o istnieniu podstaw do jej ogłoszenia. Mając na uwadze redakcję przepisu należy zauważyć, że ustawodawca skonstruował w nim wyłączenie bezwzględne odnoszące się do czynności potrącenia po chwili ogłoszenia upadłości oraz względne dla czynności dokonanych w ciągu ostatniego roku przed dniem jej ogłoszenia, a zależne od stanu świadomości osoby w niej uczestniczącej.

W tym kontekście interesujące wydaje się, jak należałoby ocenić skuteczność czynności, w której dłużnik upadłego objętego postępowaniem upadłościowym prowadzącym do likwidacji jego majątku, przy spełnieniu szczegółowych przesłanek z przepisu art. 94 ust. 1 PrUpN in fine, nabywa wierzytelność w drodze przelewu, a następnie przedstawia ją upadłemu do potrącenia. Czy taka czynność będzie prowadzić do umorzenia zobowiązania do wysokości wierzytelności niższej zgodnie z postanowieniami art. 498 § 2  ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 roku,  nr 16 poz. 93 ze zm., dalej „KC”)?

Firmy mają problemy z uzyskaniem należności z faktur

Mimo, że literalne brzmienie przepisu zdaje się odpowiadać na powyższej przedstawione pytanie negatywnie, na przestrzeni lat zagadnienie to stwarzało pewne kontrowersje wśród komentatorów, również Sąd Najwyższy nie wypracował jednolitego stanowiska w tym zakresie.

Pewna grupa orzeczeń, w tym orzeczenie z dnia 15 grudnia 1994 roku o sygn. akt ICRN 149/94, wskazywała na skuteczność czynności potrącenia dokonanej przez dłużnika wzajemnego w krytycznym ostatnim roku przed ogłoszeniem upadłości. W tezie wyroku znajdujemy  stwierdzenie, że oświadczenie o potrąceniu złożone w ciągu roku przed dniem ogłoszenia upadłości przez dłużnika upadłego, który w tym okresie nabył w drodze przelewu lub indosu wierzytelność, wiedząc o podstawie upadłości, powoduje umorzenie wierzytelności. Stanowisko takie uzasadnił okolicznością, iż jeżeli oświadczenie o potrąceniu zostało złożone przed dniem ogłoszenia upadłości, to należy przyjąć, że materialnoprawny skutek umorzenia następuje w tej chwili. Oznacza to, że w chwili ogłoszenia upadłości wskazane zobowiązania nie istnieją, więc nie mogą wchodzić do masy upadłości, a jako takie też nie będą obejmowane zakresem PrUpN.

Zapraszamy do dyskusji na forum Księgowość

 

Zgoła odmienne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uchwale z dnia 21 sierpnia 2003 roku (sygn. akt III CZP 48/03) orzekając o braku możliwości uznania za skuteczne potrącenia dokonanego w oparciu o wierzytelności nabyte w ciągu ostatniego roku przed dniem ogłoszenia upadłości szczególnie, gdy dłużnik masy upadłościowej wiedział o złej kondycji finansowej partnera handlowego. Wskazał w nim na istotę potrącenia, która pozwala na zaspokojenie cudzej wierzytelności przy jednoczesnej egzekucji świadczenia przysługującego potrącającemu. W przypadku, gdy wierzycieli jest kilku, a nie są oni wierzycielami wzajemnymi dłużnika, potrącający znajduje się w sytuacji niezwykle komfortowej. Posiada bowiem możliwość pomniejszenia wartości majątku dłużnika o wysokość swojej wierzytelności, bez względu na jej wielkość i zdolność do zaspokojenia roszczeń pozostałych dłużników. Należy zauważyć, że w przypadku braku potrącenia, nieuszczuplony majątek dłużnika mógłby stanowić zabezpieczenie spłaty pozostałych wierzytelności przez dłużnika. Dlatego też tak istotne jest ostrożne stosowanie instytucji potrącenia w świetle postępowania upadłościowego. Zbyt liberalne podejście mogłoby prowadzić do nadmiernej faworyzacji interesu wierzyciela wzajemnego, przy jednoczesnym pokrzywdzeniu innych wierzycieli masy upadłościowej.

Nad kwestią skuteczności potrącenia wobec przyszłego upadłego Sąd Najwyższy pochylił się po raz kolejny rozpoznając sprawę zakończoną orzeczeniem z dnia 6 lutego 2008 roku o sygn. akt II CSK 424/07. W motywach wykroku wyraźnie widoczna była ewolucja stanowiska Sądu Najwyższego. Opowiadając się za skutecznością potrącenia wierzytelności nabytej w drodze cesji w ostatnim roku przed ogłoszeniem upadłości odciął się od wyjaśnień zamieszczonych zarówno w uzasadnieniu wyroku z 1994 roku, jak i 2003 roku. W jego ocenie skupianie się na ochronie interesów wierzycieli, których interes może zostać hipotetycznie zagrożony, stwarza nadmierne utrudnienia dla podmiotów funkcjonujących na co dzień w obrocie gospodarczym i rozliczających się w drodze wzajemnych kompensat. Niekorzystne konsekwencje przyjęcia stanowiska braku skuteczności potrącenia naruszają bowiem pewność obrotu, a ich ogólna szkodliwość jest nieproporcjonalna do chronionego dobra.

Wobec braku wypracowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w przedmiotowym zakresie, w pełni uzasadnione wydają się wątpliwości, które powoził Sąd Apelacyjny w Krakowie, a które stały się przyczynkiem do wydania przez Sąd Najwyższy, niejako podsumowującego wskazane rozbieżności, wyroku w dniu 4 września 2013 roku (sygn. akt III CZP 26/13). Sąd Najwyższy orzekając w powiększonym składzie siedmiu sędziów uznał w rezultacie rozważań, że „oświadczenie o potrąceniu złożone przed dniem ogłoszenia upadłości, obejmującej likwidację majątku upadłego, przez jego dłużnika, który nabył wierzytelność w drodze przelewu w okresie roku przed dniem ogłoszenia upadłości wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości, nie powoduje umorzenia wierzytelności”.

Procedura zawieszenia działalności gospodarczej

Wskazana uchwała nie została jeszcze uzasadniona, niemniej  należy przypuszczać, że Sąd Najwyższy odwoła się w nim do argumentacji hołdującej konieczności zabezpieczenia interesów ogółu wierzycieli masy upadłościowej. Co więcej, jak wskazywano na wstępie, przyjęcie takiego rozwiązania zdaje się również odpowiadać ratio legis przepisów 94 i n. PrUpN. Wysoce niepożądane bowiem byłoby dopuszczenie do sytuacji, w której wierzyciele wiedząc o złej sytuacji materialnej dłużnika, będą z pokrzywdzeniem innych, nabywać długi takiego podmiotu, czasem nawet ze stratą, wyłącznie w celu pominięcia procedury podziału. Podejmowania takich właśnie działań, które de facto zmierzają do nadużywania prawa chciał bowiem, jak się wydaje, uniknąć ustawodawca wprowadzając do PrUpN przepis art. 94 ust. 1.

 

Ubezpieczenie OC członków zarządu spółek kapitałowych

Julia Regulska, radca prawny

 

 

 

Reklama
PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Źródło: Kancelaria Gach, Hulist, Mizińska, Wawer
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od nieruchomości
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają:
    działki budowlane
    domy jednorodzinne
    garaże
    lasy
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    KSeF obligatoryjny od 2024. Lepiej wdrożyć jak najszybciej
    KSeF ma być obowiązkowy w Polsce od 1 stycznia 2024 r. Karanie za brak wdrożenia zacznie prawdopodobnie obowiązywać dopiero od drugiego półrocza. Od 2025 roku, zostanie wycofana możliwość wystawiania faktur przy zastosowaniu kas rejestrujących.
    Indeksy WIRON mogą być stosowane jako wskaźniki referencyjne od 2 grudnia 2022 r.
    W związku z wejściem w życie regulaminów indeksu WIRON i rodziny indeksów składanych WIRON oraz kodeksu postępowania ww. indeksów od 2 grudnia zostaną spełnione warunki do stosowania ich jako wskaźnik referencyjny w umowach, czy instrumentach finansowych - podała GPW Benchmark w komunikacie.
    Dodatek elektryczny (energetyczny) do prądu. Ile mogą otrzymać użytkownicy pomp ciepła? Jak złożyć wniosek?
    Wielofunkcyjność, wygoda, ekologia, a także efektywne i ekonomiczne ogrzewanie mieszkania oraz wody – to tylko niektóre walory cieszących się coraz większym zainteresowaniem pomp ciepła. Rozwiązanie właśnie zyskuje kolejny atut – dodatek elektryczny (zwany też dodatkiem energetycznym) do prądu. Ile użytkownik pompy ciepła może poprzez tę dopłatę zyskać oraz jak wnioskować o pieniądze? Wyjaśniamy.
    Pozew o WIBOR. Przełom? Czy jest szansa na "odwiborowanie" kredytów?
    Według części prawników, niedawne postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach może być przełomowe w kwestii kredytów złotowych. Wprawdzie jeszcze nie przesądza o ostatecznym wyroku, ale kredytobiorca ma płacić raty wyliczone bez WIBOR-u. I tak będzie przynajmniej przez okres trwania procesu. Mówi się również, że ten przypadek będzie wzbudzał spore zainteresowanie stron i może mieć podobny przebieg do typowej sprawy frankowowej. Pojawiają się także opinie, że wiele tego typu umów kredytowych może mieć wady. Jednak zdaniem ekspertów, na lawinę pozwów złotówkowiczów trzeba będzie długo poczekać. Do tego znawcy tematu dodają, że banki mogą zacząć chętniej zawierać ugody, żeby nie powtórzył się taki scenariusz jak z frankowiczami. Oczywiście czas pokaże, jak będzie to wyglądało w praktyce. Jedno jest jednak pewne, że instytucje bankowe muszą przygotować się na podejście do tego tematu, żeby nie powtórzyć błędów z kredytami walutowymi.
    MF: obowiązkowe e-faktury. Wkrótce konsultacje
    W grudniu 2022 r. ruszają konsultacje społeczne, dotyczące wprowadzenia Krajowego Systemu e-Faktur jako rozwiązania obowiązkowego od 2024 r. – poinformowali przedstawiciele Ministerstwa Finansów podczas czwartkowej konferencji prasowej.
    Czy warto brać kredyt hipoteczny na zakup mieszkania pod koniec 2022 roku?
    W dobie galopującej inflacji, wysokich kosztów kredytów oraz niestabilnej sytuacji geopolitycznej wstrzymujemy się z wieloma decyzjami, w tym o zakupie mieszkania. I nie chodzi o to, że nasze potrzeby się zmieniły. Stąd często pojawia się pytanie czy teraz jest dobry czas na zakup nieruchomości i zaciągnięcie kredytu hipotecznego, czy lepiej poczekać? Sprawdzamy!
    MSWiA: stopnie alarmowe BRAVO i CHARLIE-CRP przedłużone do końca lutego 2023 r.
    Premier Mateusz Morawiecki przedłużył do końca lutego obowiązywanie stopni alarmowych BRAVO i CHARLIE–CRP - podało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Stopień BRAVO dotyczy zagrożenia terroryzmem, a CHARLIE-CRP - cyberterroryzmem.
    Rodzaje faktur VAT
    Faktura jest jednym z najbardziej związanych ze sprzedażą pojęć. Niejednokrotnie spotykamy się z nazwami faktura, faktura sprzedaży, faktura, VAT, faktura korygująca i wiele innych. Czym się charakteryzują? Kto je wystawia? Jakie elementy powinny zawierać różne rodzaje faktur?
    Podatek od nieruchomości w 2023 roku - stawki wzrosną prawie o 12%
    We wszystkich miastach wojewódzkich podjęto już decyzje o podniesieniu podatków od nieruchomości. Stawki poszły w górę przeciętnie o blisko 12%.
    Karta podatkowa 2023 - stawki [Tabele]
    Minister Finansów obwieścił stawki karty podatkowej na 2023 rok. Stawki wzrosną o ok. 13,3% w porównaniu do obowiązujących w 2022 roku - proporcjonalnie do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tam znajdują się przepisy dotyczące karty podatkowej) przewiduje waloryzację stawek podatkowych w przypadku wzrostu tych cen. Trzeba pamiętać, że od 2022 roku można wybrać karty podatkowej jako nowej formy opodatkowania. W 2023 roku (tak jak w 2022 roku) będą mogli płacić kartę podatkową tylko ci podatnicy, którzy płacili ją w 2021 roku i po 31 grudnia 2021 r. nie zrezygnowali z tej formy opodatkowania ani nie utracili prawa do jej stosowania.
    Dodatek elektryczny - termin złożenia wniosku i wypłaty. Jak wypełnić wniosek?
    Od 1 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r. można składać wnioski o dodatek elektryczny - przypomina Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dodatek w wysokości 1000 zł lub 1500 zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym zużywającym prąd do ogrzewania, będzie on wypłacany do 31 marca 2023 r.
    Projekt noweli ustawy o podatku akcyzowym ponownie do komisji sejmowej
    Projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw po drugim czytaniu w Sejmie trafić ma ponownie do sejmowej Komisji Finansów Publicznych w związku ze zgłoszeniem poprawki.
    Luki w ekosystemie startupowym
    Polskie startupy są niedofinansowane. Na rozwój brakuje im nawet kilkuset miliardów złotych – wynika z raportu „Luki w ekosystemie startupowym”, opracowanym przez Fundację Startup Poland we współpracy z Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie i Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
    Stawka VAT na żywność 0% utrzymana do 30 czerwca 2023 r.
    Utrzymanie obecnej, obniżonej do 0 proc. stawki VAT na żywność zakłada projekt rozporządzenia MF, który został opublikowany w środę na stronach Rządowego Centrum Legislacji.
    Sankcje VAT muszą być proporcjonalne do wagi naruszeń
    Sankcje VAT. Nakładane na przedsiębiorców sankcje podatkowe VAT muszą być proporcjonalne do wagi naruszeń.
    Błędy poczty w doręczaniu pism obciążają skarbówkę!
    Błędy doręczeń poczty obciążają skarbówkę. Wygrana byłego członka zarządu spółki z fiskusem w sprawie o 1,5 mln zł
    Odpowiedź na sprostowanie do artykułu pt. „Ekspert celny ostrzega: uważaj na faktury od spedytora!”
    Odpowiedź na sprostowanie do artykułu pt. „Ekspert celny ostrzega: uważaj na faktury od spedytora!”
    Tajemnica obrończa a raportowanie do GIF – konflikt interesów
    Raportowanie do GIF. Tajemnica obrończa a raportowanie o transakcjach podejrzanych – konflikt interesów wymagający ustawowej zmiany.
    Zmiany podatkowe 2022/2023 [szkolenie]
    Zmiany podatkowe 2022/2023. INFOR weźmie udział w szkoleniu “Zmiany podatkowe 2022/2023”. Szkolenie poprowadzi ceniony eksperta Samir Kayyali.
    UE chce prześwietlać korporacje międzynarodowe – zmiany w przepisach
    Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości. Zmiany dotyczyć będą największych firm ponadnarodowych, na które zostanie nałożony obowiązek publikacji sprawozdania finansowego.
    VAT 2023 [webinarium]
    VAT 2023. Zapraszamy na praktyczne webinarium „VAT 2023” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 9 grudnia 2022 roku. Polecamy!
    PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian? [webinarium]
    PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian? Zapraszamy na praktyczne webinarium „PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian + Q&A” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 6 grudnia 2022 roku. Webinarium potrwa wyjątkowo 1,5 h! Polecamy!
    Błędy w sprawozdaniu finansowym – rodzaje i korekta
    Jakie błędy można popełnić sporządzając sprawozdanie finansowe? Jak poprawić te błędy? Jak korygować błędy w sprawozdaniu finansowym przed jego zatwierdzeniem a jak po zatwierdzeniu?
    Praca z domu a rachunki za prąd (energię elektryczną)
    Od momentu odwołania stanu epidemii w naszym kraju, wiele firm zdecydowało się na powrót pracowników do biur. Zgodnie z danymi GUS[1] pozyskanymi podczas badania „Popyt na pracę”, w czerwcu 2022 r. odsetek osób, które pracowały zdalnie w związku z sytuacją epidemiczną w ogólnej liczbie pracujących wyniósł jedynie 3,8%. Zbliżająca się zima, która często niesie za sobą utrudnienia komunikacyjne, może być jednak dla wielu firm dobrym pretekstem do zwiększenia ilości dni pracy zdalnej. Jeśli tak będzie, jak rozsądnie ją zaplanować, by używanie urządzeń elektronicznych nie odbiło się negatywnie na wysokości rachunków za prąd?
    E-bilet autostradowy - gdzie można kupić
    Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała 28 listopada 2022 r., że do sieci dystrybucji e-biletu autostradowego dołączyli nowi partnerzy: firma Neptis S.A. z aplikacją Yanosik oraz Autokonto Sp. z o.o. z aplikacją Autokonto. Ponadto Autopay Mobility Sp. z o.o. rozpoczął wydawanie e-biletów autostradowych poprzez aplikację Banku Millennium.