Procedura whistleblower - czyli obwiązki przedsiębiorców i członków zarządu wynikające z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

Dodatkowo, obowiązkami wynikającymi z ustawy objęci zostali przedsiębiorcy świadczący usługi w zakresie tworzenia jednostek organizacyjnych, pełnienia funkcji członka zarządu spółki, prowadzenia biura wirtualnego i wsparcia administracyjnego.

Przedsiębiorcy oraz osoby pełniące funkcje w organach zarządzający powinni przede wszystkim zapewnić opracowanie i wdrożenie wewnętrznych procedur  w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz anonimowego zgłaszania przez pracowników lub inne osoby wykonujące czynności na ich rzecz rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Zmiany w istniejących procedurach oraz wdrożenie nowej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń (tzw. whistleblowing) w strukturze firmy to jedno z głównych wyzwań, jakie przewiduje ustawa.

Polecamy: Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – nowe procedury

Istota tego mechanizmu jest oparta na zasadzie, iż każdy pracownik/kontrahent (tzw. sygnalista lub whistleblower) ma możliwość anonimowego przekazania np. zarządowi lub powołanemu do tego „specjaliście ds. compliance" informacji o zauważonych nieprawidłowościach za pośrednictwem specjalnego niezależnego i autonomicznego kanału informacji, który pozwala na zachowanie anonimowości nadawcy.

Podstawowe założenia procedury whistleblowing dotyczą:

• zgłoszenia dokonywanego przez pracownika lub inne osoby wykonujące czynności na rzecz instytucji obowiązanej (np. na zasadzie umowy cywilnoprawnej, umowy B2B),
• wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za odbieranie zgłoszenia w instytucji obowiązanej,
• określenie sposobu odbierania zgłoszeń, sposób ochrony osoby dokonującego zgłoszenia, zapewniający co najmniej ochronę przed działaniami o charakterze represyjnym, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania,
• określenie sposobu ochrony danych osobowych pracownika dokonującego zgłoszenia oraz osoby, której zarzuca się dokonanie naruszenia, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych,
• zasady zachowania poufności w przypadku ujawnienia tożsamości osób zgłaszających lub gdy ich tożsamość jest możliwa do ustalenia,
• rodzaj i charakter działań następczych podejmowanych po odebraniu zgłoszenia.

Zwrócić uwagę należy także na istotny obowiązek w zakresie szkolenia pracowników z zakresu regulacji związanych z  przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu.

Za fundamentalną zmianę uznać należy wyraźne określenie odpowiedzialności członków organów zarządzających, wyznaczanych przedstawicieli kadry kierowniczej oraz poszczególnych pracowników i współpracowników instytucji obowiązanych za zapewnienie obowiązywania nowych zasada w ich organizacjach.

W ustawie przewidziano nakładanie na przedsiębiorców kar administracyjnych za naruszenie przepisów ustawy, w tym za brak oceny ryzyka prania brudnych pieniędzy i jej aktualizacji; niestosowanie środków bezpieczeństwa finansowego, niewprowadzenie wewnętrznych procedur instytucji obowiązanej oraz za brak szkoleń. Celem wzmocnienia skuteczności obowiązywania nowych zasad na samych przedsiębiorców oraz członków organów zarządzających przedsiębiorcy oraz przedstawicieli kadry kierowniczej jest możliwość nałożenia sankcje pieniężnych.