PKD 2025: nowa klasyfikacja działalności od 1 stycznia. Jakie zmiany? Można jeszcze stosować PKD 2007 - do kiedy?

• Rozporządzenie w sprawie PKD 2025
• Dlaczego potrzebna jest nowa Polska Klasyfikacja Działalności 
• Czym jest Polska Klasyfikacja Działalności?
• Gdzie musi być stosowana PKD?
• Co zawiera PKD 2025
• Od kiedy będzie stosowana PKD 2025? Co wynika z przepisów przejściowych
• Będą też zmiany w ustawie o statystyce publicznej
• Zgodność z prawem UE
• PKD 2025 - jakie zmiany w strukturze w porównaniu do PKD 2007

Rozporządzenie w sprawie PKD 2025

Wyżej wskazane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), wdraża od 1 stycznia 2025 r. – w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej - nową Polską Klasyfikację Działalności (PKD), zwaną dalej ,,PKD 2025”'. 

Nowa PKD 2025 stanowi załącznik do tego rozporządzenia. Projekt rozporządzenia był przygotowywany w Głównym Urzędzie Statystycznym.

Rozporządzenie w sprawie PKD 2025 zostało wydane na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 773). 

Rozporządzenie to zostało opublikowane 27 grudnia 2024 r. w Dzienniku Ustaw - poz. 1936 i wejdzie w życie 1 stycznia 2025 r.

Z wejściem w życie tego rozporządzenia utraci moc obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. poz. 1885, z późn. zm.).

Polecamy: Instrukcje księgowego. 100 praktycznych procedur z bazą narzędzi online

Dlaczego potrzebna jest nowa Polska Klasyfikacja Działalności 

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu tego rozporządzenia, konieczność wydania nowej PKD 2025, zastępującej dotychczasową PKD 2007, wynika ze zmian dokonanych w klasyfikacji Organizacji Narodów Zjednoczonych – International Standard Industrial Classification of all Economic Activities ISIC Rev.5 (Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Rodzajów Działalności) oraz klasyfikacji Unii Europejskiej – Statistical Classification of Economic Activities in the European Community NACE Rev. 2.1 (Statystycznej Klasyfikacji Działalności Gospodarczych w UE, która jest wprowadzana na mocy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/137 z dnia 10 października 2022 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1893/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Rev. 2 (Dz. Urz. UE L 19 z 20.01.2023, str. 5).

Co ważne, PKD 2025 zachowuje pełną spójność i porównywalność metodologiczną, pojęciową, zakresową i kodową do poziomu czterech cyfr ze znowelizowaną statystyczną klasyfikacją działalności gospodarczej NACE Rev. 2, zwaną dalej „klasyfikacją NACE Rev. 2.1”. 

Piąty poziom klasyfikacji PKD 2025 został wprowadzony w celu wyodrębnienia rodzajów działalności charakterystycznych dla polskiej gospodarki, będących przedmiotem analiz służących podejmowaniu decyzji gospodarczych i prowadzeniu obserwacji statystycznych. W związku z koniecznością zapewnienia międzynarodowej porównywalności, zasady metodyczne ustanowione w PKD 2025 są spójne z definicjami przyjętymi we wprowadzeniu do klasyfikacji NACE Rev.2.1. 

Czym jest Polska Klasyfikacja Działalności?

Polska Klasyfikacja Działalności jest standardem klasyfikacyjnym, w rozumieniu art. 2 pkt 14 i art 40 ustawy o statystyce publicznej, niezbędnym do określenia przebiegu i opisu procesów gospodarczych i społecznych. PKD pozwala na:
1) monitorowanie gospodarki, w różnych obszarach społeczno-gospodarczych przez jednostki administracji publicznej każdego szczebla, analityków gospodarczych i przedsiębiorców;
2) prowadzenie analiz, opracowywanie różnorodnych zestawień i wskaźników (np. liczby pracujących, liczby podmiotów, produkcji czy świadczonych usług) w odniesieniu do poszczególnych grupowań klasyfikacji.
PKD jest wykorzystywana w regulacjach prawnych dotyczących różnych form wsparcia przedsiębiorców, a także ich obowiązków. Pozwala na zharmonizowanie statystyk gospodarczych w ramach Unii Europejskiej.

PKD precyzyjnie opisuje rodzaje działalności, umożliwiając podmiotom wpisanym do poszczególnych rejestrów na jednolite określenie wykonywanych działalności. Jednocześnie ustrukturyzowane zapisy ułatwiają grupowanie działalności wpisanych do rejestrów według wybranych branż, celem uzyskania charakterystyki działających w gospodarce narodowej podmiotów, umożliwiają tym samym badanie struktury ekonomicznej gospodarki i zachodzących w niej na przestrzeni czasu zmian.

Gdzie musi być stosowana PKD?

Na podstawie art. 30 ust 1 pkt 2 ustawy podmioty gospodarki narodowej mają obowiązek stosowania w prowadzonej ewidencji, dokumentacji oraz rachunkowości standardów klasyfikacyjnych.

Kody i opisy klasyfikacji PKD, zgodnie z przepisami odrębnych ustaw, stosuje się m.in. w rejestrach urzędowych
i systemach informacyjnych administracji publicznych. 

GUS wyjaśnia, że zmiana Polskiej Klasyfikację Działalności spowoduje konieczność dostosowania m.in.:
-  rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON), 
- Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) i 
- Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). 
PKD 2025z będzie także wdrożona w badaniach statystycznych statystyki publicznej.

Co zawiera PKD 2025

Klasyfikacja PKD 2025 obejmuje:
1) zasady metodyczne – stanowiące opis zasad dotyczących budowy i sposobu korzystania z klasyfikacji;
2) wykaz poszczególnych pozycji klasyfikacji, od poziomu najbardziej ogólnego – sekcji (oznaczonych symbolem literowym), poprzez działy (symbole dwucyfrowe), grupy (symbole trzycyfrowe), klasy (symbole czterocyfrowe), do poziomu najbardziej szczegółowego – czyli podklas (symbole składające się z czterech cyfr i litery). Poziomy od sekcji do klasy są zgodne z klasyfikacją NACE Rev.2.1. Natomiast podklasy określone w projekcie rozporządzenia – stanowiące poziom krajowy – zostały opracowane w oparciu o zgłoszone przez użytkowników klasyfikacji propozycje, które następnie zostały zebrane i przeanalizowane przez Główny Urząd Statystyczny;
3) wyjaśnienia do poszczególnych pozycji klasyfikacji opisujące ich zakres.

Integralną część klasyfikacji PKD 2025 stanowią również klucze powiązań pomiędzy klasyfikacją PKD 2007
a klasyfikacją PKD 2025. 
Dla ułatwienia posługiwania się kluczami powiązań, w przypadku kluczy powiązań stanowiących relację wieloznaczną pomiędzy dotychczasowymi a nowowprowadzanymi grupowaniami (1:n) dokonano ich uproszczenia do relacji jednoznacznych (1:1), oznaczając je cyfrą „1” w ostatniej kolumnie.

Od kiedy będzie stosowana PKD 2025? Co wynika z przepisów przejściowych

Co do zasady nowa PKD 2025 będzie stosowana od 1 stycznia 2025 r. Od tego dnia bowiem wejdzie w życie omawiane rozporządzenie. Aby uporządkować zasady stosowania nowej i starej PKD, w projektowanym rozporządzeniu zawarte będą przepisy przejściowe (§ 2-4).

Przepisy te pozwalają na stosowanie w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości kodów PKD 2007, równocześnie ze stosowaniem kodów PKD 2025 do 31 grudnia 2026 r.

Okres ten ulegnie skróceniu w przypadku podmioty, które po wejściu w życie projektowanego rozporządzenia złożą:
- wniosek o zmianę wpisu w CEIDG, albo
- wniosek o zmianę w zakresie dotyczącym zmiany przedmiotu działalności według PKD w KRS lub REGON.

Na podstawie § 2, do wniosków o wpis podmiotów:
1) rozpoczynających wykonywanie działalności gospodarczej;
2) wykonujących działalność gospodarczą, której przedmiot jest oznaczony kodem PKD 2007 i które po wejściu w życie omawianego rozporządzenia złożyły wniosek o zmianę wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: „CEIDG”), Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: „KRS”) lub krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (dalej: „rejestr REGON”)
– stosować się będzie kody nowej klasyfikacji (PKD 2025).

Przepis § 3 projektowanego rozporządzenia dotyczy podmiotów wykonujących przed 1 stycznia 2025 r., działalność gospodarczą, której przedmiot jest oznaczony kodem PKD 2007, które po tej dacie nie złożą wniosku o zmianę wpisu w CEIDG, KRS lub rejestrze REGON. Wobec tych podmiotów stosować się będzie kody PKD 2007, jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie omawianego rozporządzenia. 
Podmioty te będą mogły wyłącznie do dnia 31 grudnia 2026 r. samodzielnie dokonać przeklasyfikowania kodu określającego przedmiot dotychczas prowadzonej działalności: z PKD 2007 na PKD 2025. Po upływie tego okresu przejściowego, tj. z dniem 1 stycznia 2027 r. planuje się wprowadzenie automatycznego przeklasyfikowania tych podmiotów w CEIDG, KRS, w rejestrze REGON oraz innych rejestrach urzędowych.

Ponadto przepis przejściowy § 4 projektowanego rozporządzenia umożliwi stosowanie w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości kodów PKD 2007, równoczesne ze stosowaniem kodów PKD 2025, jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie omawianego rozporządzenia, tj. do dnia 31 grudnia 2026 r. 
W przypadku podmiotów, które dokonają wcześniej samodzielnego przeklasyfikowania, zgodnie z § 3 projektowanego rozporządzenia, okres równoczesnego stosowania kodów PKD 2025 i PKD 2027 ulegnie skróceniu do dnia złożenia wniosku o przeklasyfikowanie (§ 4 pkt 2).

Będą też zmiany w ustawie o statystyce publicznej

Główny Urząd Statystyczny prowadzi też obecnie uzgodnienia międzyresortowe dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o statystyce publicznej oraz niektórych innych ustaw (U12). Ta nowelizacja wprowadzi w szczególności istotne modyfikacje przepisów dotyczących standardów klasyfikacyjnych, w tym zmiany umożliwiające automatyczne przeklasyfikowanie podmiotów w rejestrach urzędowych w przypadku zmian w Polskiej Klasyfikacji Działalności. Projektowana ustawa wprowadzi w tym zakresie zmiany w szczególności w:
1) ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej;
2) ustawie z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2022 r. poz. 541);
3) ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 979);
4) ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045)
– które umożliwią, począwszy od dnia 1 stycznia 2027 r., automatyczne przeklasyfikowanie podmiotów w CEIDG, KRS, rejestrze REGON, a także innych rejestrach urzędowych, w przypadku zmian w Polskiej Klasyfikacji Działalności.

Jak wyjaśnia GUS w tym kontekście: samodzielne zgłoszenie zmian do właściwego rejestru, w 2 letnim okresie przejściowym, jest szczególnie istotne w przypadkach w których do rejestrów wpisane są działalności  wg PKD 2007, które wg klucza przechodzą na kilka działalności wg PKD 2025 (1:n), i jako relacja interpretacyjna (ta która zostanie wykorzystana przy automatycznym przeklasyfikowaniu) oznaczona została, w kluczu, działalność, która nie opisuje właściwie faktycznie wykonywanej działalności.

Zgodność z prawem UE

Jak czytamy w uzasadnieniu projektu, Główny Urząd Statystyczny dokonał w czerwcu i lipcu 2024 r. prekonsultacji w trybie roboczym z Komisją Europejską  (Eurostat) w celu ustalenia zgodności PKD 2025, stanowiącej załącznik do projektowanego rozporządzenia, z klasyfikacji NACE Rev.2.1. W wyniku tej prekonsultacji Komisja Europejska (Eurostat) potwierdziła zgodność obydwu tych dokumentów.

GUS przedłożył 28 czerwca 2024 r. do Eurostat wstępny projekt struktury PKD 2025 przygotowanej na podstawie szerokich konsultacji krajowych nad klasyfikacją. Dnia 02.07.2024 r., po przenalizowaniu zaproponowanej klasyfikacji oraz naniesieniu poprawek, Eurostat przyjął projekt struktury PKD 2025 (stanowiącej załącznik do projektowanego rozporządzenia) wskazując, że w toku krajowych prac legislacyjnych nie należy dokonywać znaczących zmian w ostatecznej wersji struktury PKD 2025. Jednocześnie GUS został zobowiązany do poinformowania Eurostatu o przebiegu krajowych prac legislacyjnych nad tym dokumentem we wrześniu 2024 r. Ostateczny projekt PKD 2025 był przedstawiony Komisji Europejskiej (Eurostat) nie później niż do dnia 31.10.2024 r. 

PKD 2025 - jakie zmiany w strukturze w porównaniu do PKD 2007

Główny Urząd Statystyczny przygotował tabelę, która przedstawia jakie zmiany w strukturze Polskiej Klasyfikacji Działalności zajdą od 2025 r. (w PKD 2025) w porównaniu do PKD 2007.
Tabela ta przedstawia zestawienie sekcji PKD 2007 - PKD 2025. Sekcja J w PKD 2007 została podzielona na dwie sekcje J i K w PKD 2025, co spowodowało zmiany symboli literowych dalszych sekcji.
GUS: Od PKD 2007 do PKD 2025 - Zmiany w strukturze [Tabela]

Podstawa prawna: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - Dziennik Ustaw 2024 r. poz. 1936.

Źródło: Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)(RC7).