Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zbycie korzyści uzyskanej z pokrzywdzeniem wierzycieli a skarga pauliańska

Dnia 24 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, zgodnie z którą w sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, osoba trzecia, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, zachowuje legitymację bierną także wtedy, gdy przed doręczeniem pozwu rozporządziła uzyskaną korzyścią na rzecz innej osoby (sygn. akt III CZP 132/10).

Uchwała odnosi się do przepisów o tzw. skardze pauliańskiej, tzn. do przepisów regulujących szczególne roszczenie, służące ochronie interesu wierzyciela, zagrożonego wyzbywaniem się majątku przez niewypłacalnego dłużnika. Podstawę uzyskania takiej ochrony stanowi przede wszystkim art. 527 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16 poz. 93 z późn. zm., dalej „kc”), zgodnie z którym, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego.

Zgodnie z art. 531 §1 kc, powództwo o uznanie za bezskuteczną czynności dłużnika, wytacza się przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyśćzasadniczym celem wyroku, na podstawie którego określoną czynność dłużnika dokonaną z osobą trzecią uznaje się za bezskuteczną względem wierzyciela, jest uzyskanie przez wierzyciela możliwości zaspokojenia się, z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej, z przedmiotów majątkowych, którewyszły z majątku dłużnika, do majątku osoby trzeciej (lub ewentualnie do niego nie weszły, a bezprawnie pozostały w majątku osoby trzeciej). majątkową. Zgodnie natomiast z art. 532 kc, wskutek czynności uznanej za bezskuteczną

Prawdopodobnie powyższy, zasadniczy cel skargi paulińskiej, legł u podstaw wątpliwości powziętych przez Sąd Okręgowy, wyrażonych w pytaniu prawnym, którego rozpatrzenie doprowadziło do podjęcia przez SN Uchwały. Rzeczywiście bowiem można zastanawiać się, czy w stosunku do osoby trzeciej, która uzyskała korzyść od dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela i zbyła następnie tę korzyść, można jeszcze wydać orzeczenie o uznaniu za bezskuteczną czynności, na mocy której osoba trzecia tę korzyść uprzednio nabyła, pomimo że korzyść ta nie znajduje się już w jej majątku. W takim wypadku wydaje się bowiem, że wskazany wyżej cel skargi pauliańskiej nie może zostać osiągnięty, skoro w majątku osoby trzeciej nie ma już przedmiotu, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić.

SN słusznie zauważył jednak, że cel, w postaci możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z określonego przedmiotu, który wszedł do majątku osoby trzeciej z pokrzywdzeniem wierzyciela, nie jest jedynym celem skargi pauliańskiej. Zdaniem SN, uzyskanie prawomocnego wyroku uznającego czynność dłużnika dokonaną z osobą trzecią za bezskuteczną względem wierzyciela, na podstawie art. 527 §1 kc, jest równoznaczne ze stwierdzeniem stanu pokrzywdzenia wierzyciela oraz stwierdzeniem zaistnienia innych przesłanek uznania czynności za bezskuteczną. SN podkreślił przy tym, że wyrok taki ma charakter konstytutywny, tzn. kształtuje on sytuację prawną w ten sposób, że dopiero uzyskanie takiego wyroku pozwala stwierdzić, że określona czynność dłużnika z osobą trzecią jest bezskuteczna względem wierzyciela. Uzyskanie takiego wyroku, nawet jeśli osoba trzecia zbyła już przedmiot majątkowy, którego wyrok dotyczy, może mieć praktyczne znaczenie dla wierzyciela. Powyższe wynika stąd, że choć wskutek uzyskania takiego wyroku wierzyciel nie będzie mógł zaspokoić się bezpośrednio z przedmiotu majątkowego, którego dotyczy skarga paulińska (ponieważ przedmiotu tego nie ma już w majątku osoby trzeciej), to jednak wierzyciel może potrzebować takiego wyroku, w celu dochodzenia od osoby trzeciej innego rodzaju odpowiedzialności. Wierzyciel może bowiem (np. w odrębnym procesie) dochodzić od osoby trzeciej zwrotu korzyści, jakie osoba trzecia uzyskała wskutek dalszego zbycia przedmiotu majątkowego, uprzednio uzyskanego od niewypłacalnego dłużnika. SN stanął przy tym na stanowisku, że do roszczenia tego rodzaju mają zastosowanie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i następne kc), zaś uzyskanie wyroku wydanego w oparciu o art. 527 §1 kc, jest warunkiem koniecznym dla wykazania, że osoba trzecia nabyła korzyść kosztem wierzyciela i jest zobowiązana do jej zwrotu. Powództwo ze skargi pauliańskiej może więc być uwzględnione również przeciwko osobie trzeciej, która nabyła korzyść od niewypłacalnego dłużnika, choćby następnie osoba trzecia zbyła tę korzyść. Osoba trzecia, pomimo zbycia korzyści, zachowuje zatem tzw. legitymację bierną w procesie ze skargi pauliańskiej.

SN najwyższy zauważył także w powyższym kontekście, że nie ma znaczenia, czy pozew oparty o tzw. skargę pauliańską został doręczony osobie trzeciej przed czy po chwili zbycia przez nią korzyści uzyskanej uprzednio od dłużnika. Zdaniem SN do zbycia korzyści przez osobę trzecią nie ma w takim wypadku zastosowania art. 192 pkt 3) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43 poz. 296, z późn. zm.), zgodnie z którym, dopiero po doręczeniu pozwu, zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy. Można zatem wywnioskować, że zdaniem SN, w przypadku skargi pauliańskiej, przedmiotem sprawy nie jest przedmiot majątkowy, którego skarga dotyczy, ale roszczenie o uznanie za bezskuteczną określonej czynności prawnej. Powyższe dodatkowo potwierdza wniosek, że zbycie przedmiotu majątkowego, którego dotyczy skarga paulińska, przez osobę trzecią, nie ma znaczenia dla możliwości uwzględnienia w stosunku do niej roszczenia ze skargi paulińskiej.

Omówione wyżej konkluzje SN mają istotne praktyczne znaczenie dla wierzycieli niewypłacalnych dłużników. Wierzyciel decydując się na wytoczenie powództwa ze skargi pauliańskiej przeciwko osobie trzeciej, która uzyskała od dłużnika korzyść z pokrzywdzeniem tego wierzyciela, nie musi badać, czy korzyść znajduje się jeszcze w majątku osoby trzeciej, aby ocenić, czy jego roszczenie będzie mogło zostać uwzględnione przez sąd.

Krzysztof Niepytalski

aplikant radcowski

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
PKPiR 2022
PKPiR 2022
Tylko teraz
Źródło: M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od spadków i darowizn
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
    spadku
    darowizny
    odpłatnego zniesienia współwłasności
    zasiedzenia
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dorabianie do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego - informacja do ZUS o przychodach do 31 maja
    Do końca maja osoby, które dorabiają do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, muszą poinformować ZUS o swoich przychodach za dany rok rozliczeniowy. W tym roku jest to okres od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. - przypomina rzecznik ZUS Paweł Żebrowski.
    Wakacje kredytowe przy kredycie hipotecznym - kto i ile skorzysta
    Stale i szybko rosnące stopy procentowe sprawiają, że coraz więcej kredytobiorców ma problem ze spłacaniem kredytów mieszkaniowych (hipotecznych). Rząd zapowiedział pomoc, która powinna załatwić problemy większości zadłużonych. Idący w miliardy koszt pakietu wsparcia może się jednak okazać niedoszacowany. Jakie korzyści dla kredytobiorców przyniesie likwidacja WIBOR-u? Kto skorzysta na wakacjach kredytowych?
    Oszczędnościowe obligacje skarbowe - czerwiec 2022 r. Oprocentowanie w oparciu o stopę referencyjną NBP
    Od czerwca 2022 r. oferta Ministerstwa Finansów zostaje rozszerzona o nowe obligacje, których oprocentowanie będzie oparte o stopę referencyjną NBP. Odsetki będą wypłacane co miesiąc. Jak oprocentowane będą te obligacje? Ponadto Ministerstwo Finansów podnosi oprocentowanie obligacji oszczędnościowych o okresie zapadalności od 3 miesięcy do 12 lat.
    Składka zdrowotna – zmiany od 1 lipca 2022 r.
    Od 1 lipca 2022 roku zmienią się przepisy dot. składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zmiany te wynikają z rządowego projektu nowelizacji ustawy o PIT oraz niektórych innych ustaw (tzw. Polski Ład 2.0), który został 12 maja uchwalony przez Sejm i trafił do prac legislacyjnych w Senacie. Jakie zmiany w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie składki zdrowotnej wprowadzi ta nowelizacja? Co zmieni się od 1 lipca 2022 r. w przepisach dot. składki zdrowotnej?
    Obligacje skarbowe - oprocentowanie 2022/2023
    W odpowiedzi na interpelację poselską Sebastian Skuza, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów (w imieniu Ministra Finansów) udzielił 13 maja 2022 r. wyjaśnień odnośnie oprocentowania obligacji detalicznych Skarbu Państwa. Jakie odsetki dają obligacje skarbowe? Ile można zarobić na obligacjach? Jak kupić obligacje skarbowe?
    Kwota wolna od podatku. Jaka wysokość w 2022 r.
    Jedną ze zmian ustanowionych przez Polski Ład jest podniesienie kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł. Osoby składające deklarację w podatku PIT za 2022 r. uzyskają dzięki temu możliwość oszczędności w rozliczeniu z fiskusem. Wspomniany przywilej nie dotyczy jednak wszystkich.
    Praca zdalna i kontrola trzeźwości pracowników - nowelizacja kodeksu pracy przyjęta przez Radę Ministrów. Co się zmieni?
    24 maja 2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra rodziny i polityki społecznej. Rząd chce na stałe wprowadzić do Kodeksu pracy możliwość wykonywania pracy zdalnej. Będzie to bardziej elastyczna forma wykonywania pracy od obecnie funkcjonującej telepracy. Rozwiązanie to powinno poprawić możliwości zatrudnienia osób znajdujących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, w tym rodziców małych dzieci oraz rodziców samotnie wychowujących dzieci. Ponadto, pracodawcy będą mogli wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników lub kontrolę na obecność środków działających podobnie do alkoholu, gdy będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia.
    E-paragony, kasy fiskalne online, połączenie kas fiskalnych i terminali płatniczych - obowiązki
    Postępująca reforma elektroniczna administracji jest realizowana wprost proporcjonalnie do reformy komunikacji na linii przedsiębiorca – urzędy, w tym urzędy skarbowe. Co roku podatnicy dowiadują się o nowych rozwiązaniach i wprowadzanych innowacjach. Jednym z dość energicznie nowelizowanych obszarów są kwestie związane z kasami fiskalnymi i paragonami.
    Ceny samochodów rosną, ceny ubezpieczeń komunikacyjnych (OC i AC) spadają
    Stale spada liczba rejestracji nowych samochodów. W kwietniu 2022 r. było ich o ponad 13 proc. mniej niż przed rokiem. Nie lepiej jest na rynku wtórnym - import był niższy o 17 proc. Sprowadzamy starsze i droższe: średni wiek pojazdu to już ponad 12 lat, a mediana ceny przekroczyła 23,5 tys. zł. Lepsze dane dotyczą polis komunikacyjnych - najpopularniejsze auta ubezpieczymy taniej. Polisa OC dla „dwunastolatka” jest też średnio o 4 proc. niższa. Średnia składka OC dla używanego VW wynosi 3,2 proc. mniej, z kolei koszt AC dla marki Opel taki sam jak w kwietniu 2021.
    Jak sprawdzić kontrahenta? Jak zabezpieczyć się przed jego niewypłacalnością?
    Każdy przedsiębiorca pragnie satysfakcjonującej i bezproblemowej współpracy z nowymi klientami. W tym celu należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach, które pomogą przedsiębiorcom odpowiednio chronić swoje firmy w sytuacjach takich jak upadłość, niewypłacalność kontrahenta. Jak to zrobić? O tym opowie Wojciech Węgrzyński – partner w Trenda Group.
    Przyszłość zawodu księgowego, oczekiwania firm wobec księgowych i biur rachunkowych
    Zawód księgowego już od momentu powstania obarczony był dużą odpowiedzialnością. Żadne przedsiębiorstwo nie może funkcjonować bez działu księgowości, bez względu na to, czy zatrudnia księgowych, czy współpracuje z zewnętrznym biurem rachunkowym. Wszystkie dokumenty związane z finansami firmy przechodzą przez ręce księgowego, którego zadaniem jest czuwać nad ich poprawnością. Od niego może zależeć powodzenie biznesu. Czy konieczna jest regulacja zawodu księgowego? Czego oczekują przedsiębiorcy od księgowych i biur rachunkowych?
    Oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych w 2022 roku - II połowa maja. Odsetki 20 razy wyższe niż przed rokiem
    Jakie oprocentowanie lokat i kont oszczędnościowych oferują banki w drugiej połowie maja 2022 roku? Ile można zarobić na lokacie bankowej? Czy (i ile) oszczędności na lokacie lub koncie oszczędnościowym tracą na wartości w czasie inflacji?
    Renta z Niemiec po zmarłym mężu (emerytura wdowia) a podatek
    Wdowa mieszkająca w Polsce i posiadająca polską rezydencję podatkową, która otrzymuje z Niemiec rentę po zmarłym mężu (tzw. duża emerytura wdowia) nie musi płacić od tego świadczenia podatku w Polsce. Niestety zdarzają się przypadki, że polskie banki potrącają polski podatek dochodowy (PIT) od tego typu świadczeń wpływających na rachunki bankowe. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w indywidualnej interpretacji podatkowej z 20 maja 2022 r. potwierdził brak obowiązku podatkowego w takim przypadku.
    Kasy fiskalne w myjniach samochodowych dopiero od 1 października 2022 r.
    Ministerstwo Finansów poinformowało o przesunięciu o trzy miesiące terminu obowiązku fiskalizacji (tj. instalacji kas fiskalnych) branży myjni samochodowych. Nowy termin to 1 października 2022 r. Ministerstwo wskazuje, że przesunięcie terminu nie wyklucza wcześniejszego zainstalowania kas rejestrujących.
    PPK w 2023 roku - autozapis pracowników 1 kwietnia
    W 2023 roku polskich pracowników czeka pierwszy autozapis do PPK, przy czym osoby między 55. a 70. rokiem życia zostaną włączone do programu tylko wówczas, gdy złożą pracodawcy wniosek o zawarcie w ich imieniu i na ich rzecz umowy o prowadzenie PPK.
    Należyta staranność w podatku u źródła (WHT) – czym jest i jak jej dochować?
    Problemy zaczynają się już na etapie określenia, czym w ogóle jest należyta staranność w podatku u źródła. Próżno też szukać obiektywnego wzorca zachowania, na którym może oprzeć się płatnik. Organy podatkowe mają w zasadzie dowolność w ustalaniu standardów, które płatnik WHT powinien spełnić, i mogą one być nieproporcjonalnie wysokie. W rezultacie bardzo łatwo zarzucić płatnikowi, że podjęte przez niego działania były niewystarczające, a to z kolei może prowadzić do sporów. Płatnicy są w trudnej sytuacji także z tego powodu, że mają często mniejszą od skarbówki możliwość weryfikacji wymaganych informacji, zwłaszcza na temat podmiotów niepowiązanych. Wszystko to powoduje, że omawiane zagadnienie ciągle budzi bardzo wiele wątpliwości.
    Honorowanie darczyńcy a VAT
    Dobrowolne umieszczenie informacji o podmiotach udzielających finansowego wsparcia (tzw. honorowanie darczyńcy), nieposiadające znamion reklamy stanowi czynność neutralną na gruncie ustawy o VAT.
    Marczuk: PPK to najatrakcyjniejsza forma oszczędzania długoterminowego w Polsce
    Pracownicze Plany Kapitałowe to przede wszystkim bardzo opłacalna możliwość odkładania pieniędzy. Z perspektywy indywidualnej nie ma w tej chwili na rynku tak atrakcyjnej formy oszczędzania, jak PPK – zapewniał Bartosz Marczuk, wiceprezes zarządu Polskiego Funduszu Rozwoju, który był gościem piątkowego webinaru „PPK i PPE – czyli więcej o Twojej emeryturze, ważnym wsparciu od Twojego pracodawcy”, z cyklu Teleekspress Inwestycyjny PAP.
    Koniec jednorazowej (covidowej) amortyzacji – odpisy tylko do końca maja
    16 maja 2022 r. został odwołany stan epidemii. Jednorazowych odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych, które zostały nabyte w celu produkcji towarów związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 można dokonać do końca miesiąca, w którym odwołano stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 – czyli do końca maja.
    Fotowoltaika a podatek akcyzowy. Uwaga na ewidencję akcyzową przy instalacjach fotowoltaicznych
    Każdy podmiot gospodarczy, który produkuje energię z wykorzystaniem fotowoltaiki, podlega określonym obowiązkom akcyzowym. W zależności od mocy instalacji i tego, do jakich celów wykorzystywana jest energia – zakres tych obowiązków jest różny. W niektórych sytuacjach wręcz niejednoznaczny – wskazują eksperci podatkowi z CRIDO w raporcie "Obowiązki akcyzowe związane z produkcją energii elektrycznej w panelach fotowoltaicznych", który powstał na bazie doświadczeń z rozmów z przedsiębiorcami i przedstawicielami gmin, często nieświadomymi tychże obowiązków.
    Prezes NBP: prawdopodobnie będziemy kontynuować podwyżki stóp procentowych w kolejnych miesiącach
    Prawdopodobnie będziemy kontynuować podwyżki stóp procentowych w kolejnych miesiącach, aż osiągniemy pewność, że inflacja trwale się obniży; działamy przy tym rozważnie, by nie wyrządzić nadmiernych szkód społecznych i gospodarczych - podkreślił prezes NBP Adam Glapiński w przesłaniu na Forum w Davos.
    Faktura bez VAT. Czym się wyróżnia?
    Wystawianie faktur VAT to rutynowa czynność dnia codziennego przedsiębiorcy. Podatek VAT jest integralną częścią ceny towaru widocznej w sklepie jednak nie stanowi zysku sprzedawcy. Kwota VAT jest wpłacana na konto urzędu skarbowego. Jednak niektórzy przedsiębiorcy są zwolnieni z VAT. Jak wyglądają obowiązki dokumentacyjne w podatku VAT u takich przedsiębiorców?
    Obligacje skarbowe 2022. Nowe detaliczne obligacje rządowe. Czym są obligacje antyinflacyjne?
    Nowe obligacje detaliczne to propozycja rządu na przynajmniej częściową ochronę oszczędności Polaków przed inflacją. Czym dokładnie są obligacje antyinflacyjne, na czym będą polegać i w jaki sposób mogą wpłynąć na ofertę polskiego sektora bankowego?
    Podatek dochodowy (PIT) samotnych rodziców w 2022 roku. Nowelizacja ustawy o PIT korzystniejsza niż przepisy sprzed Polskiego Ładu
    Wprowadzane obecną nowelizacją ustawy o PIT przepisy o rozliczaniu podatku przez samotnych rodziców wraz z dziećmi są korzystniejsze dla nich niż te sprzed Polskiego Ładu – powiedział PAP ekonomista prof. Marek Kośny. Wskazał na podwyższenie wysokości kwoty wolnej od podatku.
    Solidarity windfall tax na wsparcie Ukrainy?
    To właściwy czas, aby zacząć głośno mówić o "solidarity windfall tax" w krajach czerpiących ponadprzeciętne zyski ze sprzedaży surowców energetycznych na wsparcie Ukrainy – oceniła w stanowisku przekazanym PAP minister finansów Magdalena Rzeczkowska.