Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zaskarżenie darowizny z pokrzywdzeniem wierzycieli z majątku wspólnego małżonków

W dniu 12 maja 2011 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę w której stwierdził, że wierzyciel, którego dłużnikiem jest jeden z małżonków, może zaskarżyć tzw. skargą pauliańską czynność prawną dokonaną przez obu małżonków i dotyczącą ich majątku wspólnego, nawet gdy małżonek dłużnika nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania (sygn. akt III CZP 19/11).

Uchwała została podjęta na gruncie sprawy, w której jeden z małżonków zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka. Następnie małżonkowie dokonali z majątku wspólnego darowizny na rzecz osoby trzeciej. Powyższą darowiznę zakwestionował wierzyciel, który stwierdził, że została ona dokonana z jego pokrzywdzeniem i wystąpił z tzw. skargą pauliańską.

W tym kontekście warto zatem wyjaśnić, że tzw. skarga pauliańska, to szczególnego rodzaju roszczenie, które służy ochronie wierzyciela pokrzywdzonego wyzbywaniem się majątku przez dłużnika. Podstawę prawną uzyskania takiej ochrony stanowi przede wszystkim art. 527 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16 poz. 93 ze zm., dalej „kc”), zgodnie z którym, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego.

Ponieważ omawiana sprawa dotyczyła majątku wspólnego małżonków, warto zwrócić także uwagę, że zgodnie z art. 41 §1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej „kro”) wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków zasadniczo tylko wtedy, gdy małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka. Jeśli małżonek dłużnika nie wyraził takiej zgody, wierzyciel, który chce zaspokoić się z przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego, może skorzystać z uprawnienia przewidzianego przez art. 52 §1a kro. Przepis ten przewiduje, że wierzyciel jednego z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Na gruncie powyższych przepisów Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że wierzyciel jednego z małżonków, pokrzywdzony wyzbyciem się przez oboje małżonków składnika majątku wspólnego, może żądać uznania takiej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego. Co więcej, zdaniem Sądu Najwyższego, z takim żądaniem można wystąpić nawet jeśli małżonek będący dłużnikiem nie uzyskał wcześniej zgody drugiego małżonka na zobowiązanie i nawet jeśli wspólność majątkowa jeszcze trwa.

Jednocześnie Sąd Najwyższy stanął jednak na stanowisku, że wyrok pauliański, uzyskany w tego rodzaju przypadku, sam w sobie nie uprawniałby jeszcze do egzekucji z przedmiotu majątkowego, który z pokrzywdzeniem wierzyciela wszedł do majątku osoby trzeciej. Sąd Najwyższy wskazał, że w celu przeprowadzenia takiej egzekucji, wierzyciel powinien jeszcze zażądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, na podstawie art. 52 §1a kro. Zdaniem Sądu Najwyższego, zakres w jakim wierzyciel może zaspokoić się z korzyści, która wyszła z majątku wspólnego, do majątku osoby trzeciej, może zostać określony dopiero na podstawie określenia udziału małżonka będącego dłużnikiem, w byłym majątku wspólnym, już po ustanowieniu rozdzielności.

 

Wskazując na powyższą drogę uzyskania ochrony prawnej przez wierzyciela, Sąd Najwyższy nie wyjaśnił jednak trybu wykazania przez wierzyciela na potrzeby postępowania egzekucyjnego zakresu, w jakim ostatecznie może zaspokoić się z majątku osoby trzeciej.

Sąd Najwyższy nie wyjaśnił w szczególności, czy wierzyciel formułując w takim przypadku żądanie uznania za bezskuteczną czynności dokonanej przez małżonków powinien skarżyć całą czynność, czy też powinien odnieść się w żądaniu do „potencjalnego” udziału przypadającego na małżonka będącego dłużnikiem. Problem ten może mieć znaczenie także dla określenia wartości przedmiotu sporu w procesie ze skargi pauliańskiej, jeśli na gruncie art. 24 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.) o wartości przedmiotu sporu decydowałaby wartość przedmiotu zaskarżonej czynności. Można bowiem mieć wątpliwość, czy o wartości przedmiotu sporu w takim wypadku decydowałaby wartość całego przedmiotu zaskarżonej czynności, czy też należałoby określić ją również stosownie do udziału mającego przypaść na małżonka dłużnika.

Wydaje się zatem, że z punktu widzenia wierzyciela, bezpieczniejszym rozwiązaniem, może być doprecyzowanie już pozwie pauliańskim zakresu, w jakim wyrok ma umożliwić późniejszą egzekucję z majątku osoby trzeciej. Zakres ten, jak wskazał Sąd Najwyższy, należałoby odnieść do udziału przypadającego na małżonka będącego dłużnikiem. W związku z tym, dobrym rozwiązaniem może być wystąpienie o ustalenie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami jeszcze przed złożeniem pozwu pauliańskiego.

Jak widać, choć Sąd Najwyższy dopuszcza skargę pauliańską w takich przypadkach jak omawiany, to jednak z zastosowaniem takiej skargi w praktyce mogą łączyć się opisanej wyżej wątpliwości. Każdy tego rodzaju przypadek należy niewątpliwie rozpatrywać indywidualnie i dostosowywać żądania zawarte w pozwie pauliańskim do szczegółowych uwarunkowań danej sprawy. Stanowisko przedstawione w Uchwale przez Sąd Najwyższy, z pewnością zasługuje jednak na aprobatę, jako zmierzające do zapewnienia wierzycielom możliwie szerokiej ochrony przed działaniami nieuczciwych dłużników wyzbywających się majątku z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Krzysztof Niepytalski

aplikant radcowski

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna

 

Reklama
PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Źródło: M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od nieruchomości
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają:
    działki budowlane
    domy jednorodzinne
    garaże
    lasy
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Niemiecki urząd skarbowy wzywa do wyjaśnień w sprawie działalności gospodarczej (Gewerbe) – co zrobić
    W ostatnich dniach pojawia się coraz więcej zapytań ze strony osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (Gewerbe) w Niemczech w sprawie pomocy w kontaktach z polskim lub niemieckim urzędem skarbowym.
    Certyfikat ZUS dla lekarzy na PUE ZUS - termin ważności, jak uzyskać nowy certyfikat
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaleca, by lekarze, którzy na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, podpisują dokumenty certyfikatem z ZUS, sprawdzili, do kiedy ten certyfikat jest ważny. Certyfikaty ZUS wydaje na 5 lat, więc te, które zostały wydane w 2017 roku mogą wkrótce stracić ważność. ZUS wyjaśnia, jak sprawdzić termin ważności certyfikatu ZUS i jak pobrać nowy.
    Prace transgraniczne (szczególnie budowlane), a deklaracja podatkowa w Niemczech
    Wykonując prace w Niemczech w ramach polskiej działalności gospodarczej (transgranicznie) z reguły pojawia się pytanie o obowiązek złożenia deklaracji podatkowej w Niemczech.
    Inwestycja finansowana z Programu Inwestycji Strategicznych „Polski Ład” a odliczenie VAT
    Zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (zob. interpretacja indywidualna z 22 maja 2022 r.), w przypadku poniesienia przez gminę wydatków na realizację zadania w ramach Programu Inwestycji Strategicznych „Polski Ład” nie zaistnieją negatywne przesłanki, wskazujące na brak prawa do odliczenia podatku VAT z faktur zakupu. Taką przesłanką nie jest płatność dokonana ze środków pochodzących z dofinansowania przyznanego w kwocie brutto.
    Ulga na robotyzację w CIT. Czy można odliczyć koszty jednorazowo?
    Od początku 2022 podatnicy CIT mogą korzystać z dodatkowego odliczenia w ramach mechanizmu podatkowego opisanego w art. 38eb (“ulga na robotyzację”) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (“ustawa o CIT”). Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 31 sierpnia 2022 roku, może mieć kluczowe znaczenie dla podatników planujących korzystanie z ulgi na robotyzację.
    Korekta cen transferowych w CIT przedsiębiorcy prowadzącego działalność w Specjalnej Strefie Ekonomicznej
    Podatnicy często dokonują korekt cen transferowych (tzw. TP Adjustment) w pierwszych miesiącach po zakończeniu roku podatkowego. Od 2019 r. obowiązują przepisy regulujące zasady dokonywania takich korekt na cele CIT. Niestety, nie rozwiewają one wszystkich wątpliwości. Dotyczą one m.in. korekty cen transferowych zwiększającej przychody dokonywanej przez przedsiębiorcę działającego w ramach specjalnej strefy ekonomicznej (SSE).
    Inwestycje w ESG
    ESG jest obecnie gorącym trendem w inwestowaniu, ponieważ coraz większa część portfeli zarówno inwestorów indywidualnych, jak i dużych instytucji jest przeznaczana na strategie zrównoważonego rozwoju - wskazuje Dział Analiz Allianz. W ciągu najbliższych kilku lat ESG (środowisko, odpowiedzialność społeczna, ład korporacyjny) stanie się główną siłą napędową rynku – do 2026 roku wartość aktywów ESG będzie rosła o prawie +13% rocznie, osiągając poziom 34 bln USD, podczas gdy wzrost całego rynku wyniesie tylko +4,3%.
    Podatek u źródła 2023 - co się zmienia? Jak się przygotować?
    Podatek u źródła - w 2023 roku pojawią się zmiany w podatku u źródła (WHT). Jak przygotować się na nowe przepisy?
    Egzekucja niemieckiego podatku przez polski Urząd Skarbowy
    Coraz częściej dochodzi do sytuacji, gdy polski Urząd Skarbowy, na zlecenie niemieckiego Finanzamt, bądź innej uprawnionej instytucji, przystępuje do egzekucji niemieckich należności w Polsce. Co warto zrobić w takim przypadku?
    Przedawnienie zobowiązań podatkowych a przepisy antycovidowe
    Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się (co do zasady) z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. To podstawowa zasada prawa podatkowego, która zapewnia podatnikowi ochronę jego praw nabytych oraz gwarancję tzw. stanów zastanych. Organy podatkowe próbują podważyć tę zasadę odwołując się (perzy określaniu biegu terminów przedawnienia) do ustawy antycovidowej (ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych).
    Podatki dochodowe 2023 - podsumowanie zmian [szkolenie]
    Podatki 2023. Zapraszamy na szkolenie "Podsumowanie zmian od stycznia 2023 w podatkach dochodowych". O tym co od 1 stycznia wchodzi w życie, a o czym być może już zapomniano opowiemy podczas szkolenia.
    Opłata za egzamin na doradcę podatkowego wzrośnie do 1800 zł
    Opłata za egzamin na doradcę podatkowego wzrośnie z 900 zł do 1800 zł. Tak zakłada projekt rozporządzenia Ministerstwa Finansów, opublikowany 7 grudnia 2022 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Opłata za egzamin poprawkowy ma wzrosnąć do 900 zł (z 600 zł).
    Podatki przy zakupie nowego mieszkania - ile bierze fiskus
    W sumie prawie 148 tysięcy złotych różnych podatków (PCC, VAT, PIT, CIT) inkasuje fiskus przy okazji zakupu nowego mieszkania wartego 400 tysięcy. Dodatkowo budownictwo mieszkaniowe jest ważnym kołem zamachowym gospodarki mającym wyraźne przełożenie na PKB i dochody budżetu państwa. Dlatego wsparcie finansowe z budżetu państwa tego sektora (np. w postaci taniego kredytu ze stałym oprocentowaniem) może się więc temu budżetowi po prostu opłacać.
    Skutki podatkowe korzystania z telefonów służbowych do celów prywatnych
    Telefon służbowy do celów prywatnych. Pracodawcy najczęściej tolerują, a czasami wprost wyrażają zgodę na korzystanie przez pracowników z telefonów służbowych dla celów prywatnych. Jednak takie postępowanie, jak każde nieodpłatne świadczenie, może pociągać za sobą konsekwencje podatkowe zarówno na gruncie podatków dochodowych, jak i podatku od towarów i usług.
    Uproszczenia w uldze na złe długi od 2023 r.
    Ulga na złe długi od 2023 roku zostanie uproszczona. Na czym polegają zmiany? Jak przygotować się do nowych przepisów?
    Kasy fiskalne 2023 - co się zmieni
    W nowym 2023 roku kasy fiskalne będą sprzedawane wyłącznie w wersji online lub wirtualnej. Wyjątek ma dotyczyć kas o zastosowaniu specjalnym, używanych m.in. w aptekach, taksówkach i automatach.
    JPK_V7 od 2023 r. - na czym polegają zmiany?
    JPK_V7 od 2023 r. Rząd szykuje zmiany w zasadach wypełniania ewidencji JPK_V7. Jak przygotować się do zmian w przepisach?
    10% VAT w restauracjach i obiektach sportowych od stycznia do marca 2023 r. na Słowacji
    Koleje linowe, wyciągi narciarskie, parki wodne, obiekty sportowe i restauracje będą miały przez trzy miesiące niższy, 10-procentowy VAT - uchwaliła we wtorek Rada Narodowa (parlament). Tym samym rekreacyjne pobyty zimowe na Słowacji powinny być atrakcyjniejsze.
    Limit ceny energii elektrycznej - MKiŚ pracuje nad rozporządzeniem
    Zmiany w formułach do obliczania limitu ceny dla poszczególnych technologii wytwarzania energii elektrycznej przewiduje nowelizacja rozporządzenia Rady Ministrów ws. sposobu obliczania limitu ceny opracowywana przez resort klimatu - wynika z informacji zamieszczonej w wykazie prac rządu.
    Nowelizacja KSH 2022. Czy jest obowiązek zmiany umów i statutów spółek?
    Nowelizacja prawa często ma wpływ na bieżące funkcjonowanie i obowiązki przedsiębiorców. W październiku 2022 r. weszła w życie największa od 20 lat nowelizacja Kodeksu spółek handlowych. Czy wymusza ona zmiany w umowie lub statucie spółki?
    "Essa" - Młodzieżowe Słowo Roku 2022. "Odklejka" z Nagrodą Jury
    "Essa" została Młodzieżowym Słowem Roku 2022. "+Essa+ jest jak młodzież – różnorodna i niepoddająca się szablonowym definicjom, ale za to spontaniczna i ekstatycznie emocjonalna" – mówi PAP prof. Anna Wileczek, przewodnicząca jury plebiscytu.
    Agroturystyka czy działalność gospodarcza - opodatkowanie PIT
    Podatnik osiągający dochody z wynajmu do pięciu pokoi z wyżywieniem w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym nie płaci podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) nawet wtedy, gdy gości pracownika w delegacji służbowej lub przedsiębiorcę podróżującego w interesach. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 listopada 2022 r. NSA nie zgodził się z fiskusem i sądem I instancji, że zwolnienie z podatku przysługuje tylko przy oferowaniu pobytów wczasowych, weekendowych lub o charakterze rodzinnym.
    Jak działa faktoring online
    Faktoring online to prosty sposób na poprawę płynności finansowej. Nawet przy długich terminach płatności, należność spływa na konto bardzo szybko.
    Kiedy dane nabywcy na fakturze można skorygować notą korygującą
    Faktura jest jednym z najpopularniejszych dokumentów stosowanych w obrocie gospodarczym. Nie tylko potwierdza przeprowadzoną pomiędzy sprzedającym a kupującym transakcję (sprzedaż towarów lub usług) ale również umożliwia jej ujęcie w księgach rachunkowych. Prawidłowo wystawiona stanowi podstawę do rozliczenia podatku VAT, w tym odliczenia podatku naliczonego. W artykule odpowiemy na pytanie co zrobić, jeżeli po wystawieniu faktury okaże się, że błędnie zostały w jej treści wykazane dane nabywcy – czy i kiedy taką pomyłkę będzie mógł poprawić sam nabywca.
    KNF: metoda opracowywania WIBOR spełnia warunki wymagane przez unijne rozporządzenie BMR
    Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) odnotowuje w ostatnim czasie w środkach masowego przekazu wypowiedzi, których osią jest kontestowanie i podważanie wiarygodności wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR. Zdaniem UKNF metoda opracowywania WIBOR spełnia warunki wymagane przez unijne rozporządzenie BMR.