Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Podatek akcyzowy - czy jego współczesny model ma cechy racjonalności?

Podatek akcyzowy - czy jego współczesny model ma cechy racjonalności?
Podatek akcyzowy - czy jego współczesny model ma cechy racjonalności?
Podatek akcyzowy a racjonalny system podatkowy. W czasie sesji naukowej zorganizowanej w związku z obchodami ćwierćwiecza powstania Instytutu Studiów Podatkowych przedstawione zostało pięć podstawowych tez (paradygmatów) warunkujących możliwość stworzenia racjonalnego modelu systemu podatkowego. Są to warunki niezbędne, lecz niewystarczające; na wstępie trzeba oczywiście nakreślić owe pięć najważniejszych cech racjonalnego systemu podatkowego.

Najważniejsze cechy racjonalnego systemu podatkowego

Są to:

  1. efektywność fiskalna (cecha najważniejsza i wręcz oczywista):  system ten musi zapewnić w sposób płynny dostateczną - z punktu widzenia niezbędnych wydatków - kwotę dochodów budżetowych równoważących kwotę wydatków lub utrzymujących deficyt budżetowy na bezpiecznym, czyli nie rodzący presji informacyjnej poziomie,
  2. odporność na patologie w postaci masowej ucieczki od opodatkowania oraz wyłudzeń zwrotu podatków; po fatalnym doświadczeniu ponad czterdziestu lat harmonizacji podatku od wartości dodanej w państwach UE, które doprowadziła do największej we współczesnej historii grabieży środków publicznych, tę cechę należy zaliczyć do tych najważniejszych,
  3. niedyskryminacyjny charakter; wewnętrzna struktura systemu musi być wolna od dysproporcji w rozłożeniu ciężarów opodatkowania (zarówno bezpośredniego jak i pośredniego), które faworyzują albo dyskryminują grupy podatkowe lub nawet poszczególne podmioty: przywileje podatkowe muszą być uzasadnione ochroną powszechnie akcentowanych w danym okresie wartości (np. zwolnienia z podatku pośredniego usług mających na celu ochronę zdrowia i życia, przy jednoczesnym wysokim opodatkowania przychodów szkodliwych dla zdrowia). Podatki nie mogą być w każdym przypadku wykorzystane do dyskryminowania lub wręcz wyniszczania  politycznych lub wrogów ideologicznych nawet wtedy, gdy tak postanowi władza o bezspornej legitymizacji,
  4. jawność, dostępność i czytelność systemu dla wszystkich rzeczywistych i potencjalnych podmiotów prawa podatkowego; wbrew obowiązującej legendzie podatki płacą bezpośrednio podmioty tego prawa (podatnicy, płatnicy, inkasenci, sukcesorzy prawnopodatkowi, osoby trzecie odpowiedzialne za zaległości podatkowe) – władza w sensie dosłownym pobiera tylko minimalną część wpływów (około 1%). Aby to było możliwe, system musi być jawny, czyli rządzące nim zasady muszą być znane wszystkim zainteresowanym, nie może być przedmiotem dyskrecjonalnej wiedzy jakiegokolwiek organu lub podmiotów (wręcz sztandarowym przykładem braku tej cechy już powszechnie akcentowany pogląd na temat całkowitej nieprzewidywalności judykatury podatkowej – „nieznane są wyroki boskie i sądów administracyjnych w sprawach podatkowych„) ,
  5. działanie władzy w dobrej wierze: wszystkie organy uczestniczące w procesie tworzenia tego systemu, a zwłaszcza stanowiące przepisy prawa, interpretujące te przepisy oraz stosujące prawo muszą działać w dobrej wierze, czyli kierować się dobrem publicznym zarazem chroniąc interesy podmiotów prawa podatkowego również działających w dobrej wierze; władza musi być w tym modelu dostatecznie suwerenna aby móc przeciwstawić się presji obcych państw, które mogą żądać nieopodatkowania „ich podatników”, oraz nie może mieć jakichkolwiek związków z biznesem zajmującym się usługowo ucieczką od podatkowania.

Państwo demokratyczne warunkiem koniecznym racjonalnego systemu podatkowego

Aby system podatkowy mógł przynajmniej częściowo spełniać te cechy musi być: dziełem państwa demokratycznego, czyli demokracja jest właśnie pierwszą i najważniejszą (choć niewystarczającą) podstawą powstania oraz funkcjonowania racjonalnego systemu podatkowego. Łatwiej ten warunek przedstawić w formie negatywnej: państwo rządzone w sposób niedemokratyczny nie ma tu szans: brak jest współcześnie jakichkolwiek przykładów empirycznych systemów podatkowych państw niedemokratycznych, które byłyby w stanie stworzyć rozwiązania mające powyższe cechy racjonalnych.

Szansa jest w demokracji, lecz też nie każdy jej wariant jest dostatecznie systemowo efektywny. Znany najlepiej w naszym kręgu wariant tzw. demokracji liberalnej (oczywiście ten empiryczny, a nie propagandowy), nie daje tu żadnej szansy: jest to przecież w rzeczywistości ustrój, w którym wszystko jest swoistym towarem, co oznacza, że podatki można kupić, byle byłoby to przeprowadzone w sposób legalny, a że i legalizacja jest „towarem”, to rządzi tam ten, kogo stać na legalizację ucieczki od opodatkowania czy wyłudzenia zwrotów podatku. Można więc postawić tezę, że kluczem do racjonalnego systemu podatkowego jest inny, „nieurynkowiony” wariant demokracji, w którym nie rządzą interesariusze tych, których nie chcą płacić podatków lub tzw. głębokie państwo, czyli sojusz nietykalnych biurokratów powiązanych z krajowymi lub zagranicznymi oligarchami.

Nie będę w tym miejscu formować ogólnych ocen dotyczących racjonalności całości polskiego systemu podatkowego, ale nawet intuicyjnie wiemy, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat nie spełnił on powyższych kryteriów racjonalności do czego w sposób istotny przyczyniła się Unia Europejska narzucając nam harmonizację systemu podatkowego ze wszystkimi patologiami tego procesu. Jest to przecież organizacja niedemokratyczna,   swoiste targowisko interesów przy narzuconej dominacji kilku państw, co w oczywisty sposób determinuje nieracjonalność tworzonego przezeń systemu. Nikt przecież nie będzie przekonywać, że organizacja ta będzie dbać o efektywność systemu w państwie, które stanowi jej antypody a państwo to w dodatku nie umie, nie chcę lub nie może bronić swoich interesów fiskalnych.

Współczesna akcyza – problemy nie mniejsze niż w przypadku VAT

Współczesna wersja podatku akcyzowego, który w zdecydowanej większości jest tworzony pod przemożnym wpływem wzorców wspólnotowych, nie spełnia w sposób dostateczny żadnej z powyższych cech, a próby jego naprawy napotykają na zdecydowany i skuteczny opór ze strony obrońców istniejących patologii. Niestety jest tu równie źle jak w przypadku zharmonizowanej wersji podatku od wartości dodanej. Nie znamy dziś odpowiedzi na pytanie, czy nasze państwo jest dostatecznie suwerenne, aby móc zracjonalizować ten podatek. Może dostrzegalny kryzys tej organizacji da tu jakąś szansę?

Witold Modzelewski
Profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Instytut Studiów Podatkowych

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Instrukcje VAT. 15 praktycznych procedur dla podatników
Instrukcje VAT. 15 praktycznych procedur dla podatników
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość
    1 sty 2000
    9 gru 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zgłaszanie naruszeń a ochrona sygnalistów – procedura. Zostało już mało czasu na wdrożenie!
    Zgłaszanie naruszeń a ochrona sygnalistów – procedura. Problematyka sygnalizacji nieprawidłowości i ochrony sygnalistów to wyzwania, przed którymi niebawem staną podmioty z sektora prywatnego i publicznego w całej Europie. Pojawiają się w związku z tym liczne pytania, np.: czy muszę wprowadzać system ochrony sygnalisty w firmie? Co mi grozi jeżeli tego nie zrobię? To już ostatni moment, aby zgłębić temat – wskazuje mec. Dagmara Pajączkowska z kancelarii Chmura i Partnerzy.
    Wykup samochodu z leasingu - zmiany od 2022 roku
    Wykup samochodu z leasingu - zmiany od 2022 roku. Zmiany wprowadzone przez Polski Ład pozbawią sporą część przedsiębiorców możliwości zawarcia umowy leasingu z korzystnym, 1-proc. wykupem auta – wynika z analiz Santander Consumer Multirent. Od czasu ogłoszenia zmian dla branży leasingowej przyjętych w ramach Polskiego Ładu nie milknie dyskusja o tym, jak wpłyną one na prawa leasingobiorców. Z przedstawionych informacji wynika, że nowe przepisy skupią się na ograniczeniu możliwości wykupienia pojazdu do majątku prywatnego. Jak teraz będzie wyglądał ten proces?
    Odpowiedzialność nabywcy na tle ustawy o VAT
    Solidarna odpowiedzialność VAT. Nabywanie towarów od kontrahentów ma swoje konsekwencje podatkowe. W większości przypadków przedsiębiorcy dokonują w takiej sytuacji odliczenia podatku VAT na podstawie otrzymanych faktur. Ustawa o VAT przewiduje jednak tzw. solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe kontrahenta w określonych przypadkach. Dodatkowo coraz bardziej popularny staje się nurt należytej staranności, który – co warto zaznaczyć na wstępie – nie doczekał się jeszcze ustawowej definicji. Te dwie instytucje są kluczowe, jeżeli chodzi o odpowiedzialność podatkową nabywcy towarów na tle ustawy o VAT.
    Sprzedaż wysyłkowa towarów konsumentom w Polsce przez podatnika VAT zgłoszonego do procedury OSS a JPK_VAT
    W ramach procedury OSS nie należy rozliczać dostaw towarów na rzecz konsumentów, podlegających opodatkowaniu w Polsce i nie spełniających definicji wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość (WSTO) z art. 2 pkt 22a ustawy o VAT. Takie dostawy powinny być rozliczane w krajowej deklaracji VAT, a właściwym organem podatkowym pozostaje dla tych transakcji krajowy organ podatkowy. Złożenie deklaracji elektronicznej JPK_VAT w Polsce jest konieczne w takich przypadkach. Rejestracja do procedury unijnej na potrzeby rozliczenia WSTO nie wyłącza obowiązku składania krajowych deklaracji VAT. Złożenie deklaracji krajowej nie stanowi naruszenia procedury OSS. Tak zinterpretował przepisy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 3 grudnia 2021 r.
    Stawka 0% VAT na żywność
    Stawka 0% VAT na żywność. 7 grudnia 2021 r. na spotkaniu ECOFIN ministrowie finansów państw członkowskich UE osiągnęli porozumienie co do tekstu nowelizacji dyrektywy VAT w zakresie objęcia stawką 0% produktów żywnościowych. Do zmiany dyrektywy potrzebna jest decyzja Rady Unii Europejskiej i może to nastąpić nie wcześniej niż w 2022 roku. Polska nie chce czekać z wprowadzeniem stawki 0% VAT na żywność do 2022 roku (przede wszystkim z uwagi na wysoką inflację) i cały czas apeluje do Komisji Europejskiej o zgodę na tymczasowe (na 6 miesięcy) zastosowanie tej stawki.
    Składka zdrowotna 2022 a stawka godzinowa w umowach zlecenia
    Jak nowe zasady ustalania składki zdrowotnej wpłyną w 2022 roku na obliczanie stawki godzinowej zleceniobiorców? Jak obliczyć składkę zdrowotną i wynagrodzenie zleceniobiorcy, który oprócz zlecenia pracuje też na umowę o pracę.
    Ryczałt od dochodów spółek kapitałowych, tzw. CIT estoński w 2022 roku - ile faktycznie wyniesie opodatkowanie
    CIT estoński w 2022 roku. Nowelizacja wielu przepisów podatkowych (tzw. Nowy Ład), wprowadzi od 2022 roku znaczne zmiany w zakresie opodatkowania spółek ryczałtem od dochodów spółek kapitałowych (tzw. CIT-em estońskim). Zmiana dotychczasowych zasad wydaje się niezbędna, gdyż jak wskazuje praktyka, CIT estoński w obecnym kształcie nie spotkał się uznaniem w oczach podatników. W 2021 roku tą formę opodatkowania wybrało jedynie około 300 podmiotów z ponad 460 tysięcy aktywnych spółek zarejestrowanych w Polsce.
    Korekta "in minus" wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT) - termin
    Korekta "in minus" WNT - termin. W lipcu 2021 r. podatnik rozliczający VAT miesięcznie nabył towary od niemieckiego kontrahenta. W związku z tym rozpoznał wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Pod koniec października 2021 r. podatnik zwrócił część tych towarów. 5 listopada 2021 r. otrzymał od niemieckiego kontrahenta fakturę korygującą. Kiedy podatnik powinien dokonać korekty wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w związku ze zwrotem części towarów?
    Sprzedaż monitora komputerowego a kod GTU
    Sprzedaż monitora komputerowego a kod GTU. Podatnik sprzedaje monitory komputerowe. Czy wykazując faktury dokumentujące ich dostawy w pliku JPK_VAT, powinien stosować kod GTU_06?
    Dotacje na budowę punktów ładowania samochodów elektrycznych
    Dotacje na budowę punktów ładowania samochodów elektrycznych. 7 stycznia 2022 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozpocznie nabór wniosków w programie priorytetowym „Wsparcie infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych i infrastruktury do tankowania wodoru”. Dzięki niemu – w ramach wytyczonej przez rząd strategii rozwoju elektromobilności – w całej Polsce ma powstać sieć ponad 17 tysięcy punktów ładowania samochodów elektrycznych oraz 20 stacji wodoru. Budżet programu wynosi 870 mln zł.
    VAT przy likwidacji spółki cywilnej - rozliczenia
    VAT przy likwidacji spółki cywilnej. Ze statystyk wynika, że nawet 1/3 firm nie przetrwa swojego pierwszego roku na rynku. Świadomy przedsiębiorca powinien wiedzieć jakie czynności na gruncie podatku VAT powinien dokonać w ramach likwidacji działalności gospodarczej.
    „Nowy start” - wparcie finansowe na ponowne otwarcie firmy
    „Nowy start” - wparcie finansowe na ponowne otwarcie firmy. Strach przed porażką jest jednym z głównych hamulcowych rozwoju przedsiębiorczości. Jak wynika z badania PARP, 41 proc. osób, które widzą szanse biznesowe w swoim otoczeniu, nie decyduje się na otworzenie własnej firmy z powodu tej obawy. Porażka jest jednak ryzykiem wpisanym w każdy biznes i może stanowić ważną lekcję na przyszłość. Tym, którzy mimo niepowodzenia zdecydowali się wrócić na rynek i ponownie rozpocząć działalność gospodarczą, PARP pomaga w ramach projektu „Nowy start”. O wsparcie, dzięki któremu łatwiejszy będzie powrót na rynek, mogą aplikować mikro-, mali i średni przedsiębiorcy.
    Kasy fiskalne w 2022 roku – limit, zwolnienia, nowe rozporządzenie
    Kasy fiskalne w 2022 roku - limit, zwolnienia. Kto w 2022 roku będzie zwolniony z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (tzw. kas fiskalnych)? Kiedy nastąpi utrata zwolnienia? Minister Finansów przygotował projekt nowego rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, które ma obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku.
    Raje podatkowe - gdzie można się ukryć przed fiskusem?
    Raje podatkowe. Wiele państw zwalcza raje podatkowe. Te jednak istnieją. Takim rajem może okazać się konto założone w małym banku w USA. Czy optymalizacja podatkowa w raju podatkowym jest legalna?
    Wzór e-Faktury udostępniony na ePUAP
    Wzór e-Faktury. Ministerstwo Finansów poinformowało, że na ePUAP została opublikowana struktura logiczna e-Faktury (FA_VAT). Opublikowany wzór uwzględnia uwagi zgłoszone podczas testów do roboczej wersji struktury. e-Faktura będzie obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku.
    Zmiany w TAX FREE dla podróżnych od 1 stycznia 2022 roku
    TAX FREE - zmiany od 2022 roku. Krótszy czas obsługi, szybszy zwrot zapłaconego podatku VAT oraz elektroniczny dostęp do dokumentów – to nowe korzyści dla podróżnych od 1 stycznia 2022 roku. Przedsiębiorcy, którzy chcą dokonywać sprzedaży w procedurze TAX FREE powinni dokonać niezwłocznie rejestracji w nowym systemie. Do tej pory zarejestrowało się w nim 1000 przedsiębiorców.
    Spółka na Malcie a kłopoty Dody. Prokuratorzy mieli łatwy dostęp do dowodów
    Spółka na Malcie a kłopoty Dody. Dziennikarze śledczy pracujący przy Panama Papers przez wiele lat musieli ślęczeć nad tonami dokumentów, żeby znaleźć choćby nitkę, która miała poprowadzić ich do celu, czyli ujawnieniu afer polityków czy celebrytów. W przypadku Dody polska prokuratura musiała tylko wejść do internetu. Później śledczy mieli już prostą drogę do postawienia artystce i jej byłemu mężowi zarzutów ukrywania majątku przed inwestorami i niespłacenia należności związanych z powstaniem filmu „Dziewczyny z Dubaju”.
    Działy specjalne produkcji rolnej 2022 - normy szacunkowe dochodu
    Działy specjalne produkcji rolnej 2022 - normy szacunkowe dochodu. Minister Finansów określił normy szacunkowe dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej, obowiązujące w 2022 r. Normy te będą niższe o ok. 2,1% od obowiązujących w 2021 roku. Sprawdźmy jakie normy szacunkowe będą dotyczyć w 2022 roku podatników uprawiających rośliny w szklarniach i tunelach foliowych, hodowców drobiu, zwierząt futerkowych, zwierząt laboratoryjnych, dżdżownic i innych zwierząt (jak np. krowy, cielęta, bydło, tuczniki i prosięta, owce, konie, psy rasowe, koty rasowe) hodowanych poza gospodarstwem rolnym.
    Kasy fiskalne bez drukarki w urządzeniach do automatycznej sprzedaży towarów i usług
    Kasy fiskalne bez drukarki. Kasy fiskalne (rejestrujące) stosowane w urządzeniach do automatycznej sprzedaży (np. w samoobsługowych i automatycznych myjniach samochodowych) nie będą musiały mieć drukarki. Tak zakłada projekt rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wymagań technicznych dla kas rejestrujących opublikowany 2 grudnia 2021 r. Nowe przepisy mają wejść w życie już następnego dnia po dniu ogłoszenia rozporządzenia w Dzienniku Ustaw.
    PIT-11 za 2021 rok - jaka wersja formularza?
    PIT-11 za 2021 rok - jaka wersja formularza? Ministerstwo Finansów poinformowało, że od 1 grudnia 2021 r. drogą elektroniczną można wysłać informację PIT-11 za rok 2021 - tylko w wersji 27, a informację PIT-40A/11A za rok 2021 - tylko w wersji 20. Ma to zapobiegać przesyłaniu przez płatników ww. elektronicznych PIT za rok 2021 na wcześniejszych i nieobowiązujących formularzach, które nie uwzględniają wprowadzonych zmian.
    Prywatna składka zdrowotna = prywatna opieka medyczna
    Prywatna składka zdrowotna. Po I połowie tego roku prywatnym ubezpieczeniem zdrowotnym było objętych już 3,5 mln Polaków. To 15-proc. wzrost rok do roku – wynika z danych Polskiej Izby Ubezpieczeń. Do tego wzrostu popularności przyczyniła się pandemia COVID-19, która dodatkowo spotęgowała obawy Polaków związane z utratą zdrowia i brakiem dostępu do opieki lekarskiej. Pakiety medyczne to dziś najpopularniejszy benefit w polskich firmach – korzysta z niego ponad 70 proc. pracowników.
    Kary za niewłaściwe oznaczanie żywności „bio” i „eko” od 2022 roku
    Oznaczanie żywności „bio” i „eko”. Od 2022 roku w Polsce zaczną obowiązywać przepisy dotyczące produkcji i certyfikacji wyrobów ekologicznych. Producenci będą musieli się liczyć z karami za niewłaściwe użycie oznaczeń „bio” lub „eko”, wprowadzanie konsumentów w błąd i fałszywe stylizowanie swoich wyrobów na ekologiczne. – Dzięki temu będziemy mieć pewność, że produkty w sklepach faktycznie pochodzą z rolnictwa ekologicznego. Rzadziej natkniemy się też na takie, które ekologiczne tylko udają – mówi dr Małgorzata Pietras-Szewczyk z Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu. Dziś wiele firm wykorzystuje w swoich przekazach do konsumentów swoje proekologiczne inicjatywy, ale często są one pozorne.
    Składka zdrowotna za grudzień 2021 r. opłacona w styczniu 2022 r. nie podlega odliczeniu
    Składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacona w styczniu 2022 roku za grudzień 2021 roku nie będzie podlegała odliczeniu na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. – napisało Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytania PAP.
    Oprocentowanie lokat (listopad/grudzień 2021 r.) – powoli w górę
    Oprocentowanie lokat (listopad/grudzień 2021 r.). Banki po raz pierwszy od bardzo dawna zaczynają podwyższać oprocentowanie depozytów (lokat). Na razie są to dopiero pierwsze niewielkie zmiany, ale można oczekiwać ich kontynuacji.
    Pożyczka pomiędzy przedsiębiorcami a PCC – czy znaleziono rozwiązanie zagadki?
    Umowa pożyczki, co do zasady, podlega opodatkowaniu PCC. Stawka opodatkowania wynosi w tym przypadku 0,5% podstawy opodatkowania.