Przejęcie pożyczki - skutki w CIT

Tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 marca 2016 r. (sygn. II FSK 3914/13).

Sprawa dotyczyła spółki należącej do grupy kapitałowej. Spółka dominująca utworzyła specjalny podmiot z siedzibą w Holandii, którego zadaniem jest pozyskiwanie finansowania dla tej spółki, a przez to faktycznie dla całej grupy spółek przez nią kontrolowanych. Podmiot ten pozyskuje środki na rynku poprzez emisję dłużnych papierów wartościowych, a pozyskane tak środki są bezzwłocznie pożyczane spółce dominującej lub innym spółkom z grupy. Spółki zależne mogą uzyskać środki finansowe poprzez przejęcie od spółki dominującej zobowiązań (długu) z tytułu umowy pożyczki zawartej podmiotem holenderskim, w zamian za środki tej pożyczki oraz rozliczenie rekompensaty (w celu dostosowania warunków przejęcia długu do warunków panujących na rynkach finansowych)  i narosłych do dnia przejęcia pożyczki odsetek.

Na tym tle spółka powzięła wątpliwość, co do rozliczenia powyższego mechanizmu finansowania dla celów podatkowych, w szczególności  rozpoznania przychodów i kosztów, w tym odsetek i różnic kursowych i zwróciła się z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej.

W wydanej interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że kwota otrzymana w związku z przejęciem długu od spółki dominującej (która ostatecznie będzie podlegać zwrotowi z odsetkami na rzecz podmiotu holenderskiego) nie stanowi trwałego i definitywnego powiększenia majątku spółki, a tym samym nie stanowi przychodu podatkowego. Niemniej jednak w ocenie organu podatkowego spółka nie zaciąga samodzielnej pożyczki. Ponadto organ zaznaczył, że w związku z tym płacone przez spółkę odsetki od przejętej pożyczki nie będą stanowiły kosztu uzyskania przychodu. Przejęcia długu nie można bowiem utożsamiać i na zasadzie analogii, stosować do niego przepisów odnoszących się do skutków podatkowych zawarcia umowy pożyczki. Co więcej, zdaniem organu środki z przejętej pożyczki będą przeznaczone m.in. na spłatę jej zobowiązań publicznoprawnych, np. podatków, a w takim przypadku odsetki nie będą mieć związku z osiąganiem przychodów lub zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów.

Sprawa trafiła do WSA w Warszawie, który uchylił zaskarżoną interpretację. W uzasadnieniu wskazał, że wstąpienie spółki w miejsce dotychczasowego pożyczkobiorcy w swoich skutkach będzie tożsame z zaciągnięciem pożyczki. Sąd podkreślił, że spółka nie tylko przejęła dług, ale i otrzymała od dotychczasowego pożyczkobiorcy kapitał, który, będzie wykorzystywany na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Organ podatkowy wniósł skargę kasacyjną, jednak NSA jej nie uwzględnił, przychylając się do stanowiska sądu I instancji.

W ustnym uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy finansowania działalności (a nie przejęcia długu) i nieodłącznym elementem pozyskania ww. środków, tj. obowiązkiem zapłaty odsetek od pożyczki. Odsetki te powinny stanowić dla spółki koszt podatkowy. Odnosząc się do argumentu organu podatkowego dotyczącego wykorzystania środków z przejętej pożyczki na spłatę zobowiązań podatkowych, NSA uznał, kwestia ta nie wyklucza zaliczenia odsetek z kosztów podatkowych. W ocenie sądu, z przepisów ustawy o CIT nie wynika na jaki cel podatnik powinien przeznaczyć pożyczkę, aby odsetki od tej pożyczki rozliczyć w kosztach podatkowych.