Kaucja gwarancyjna a przychód w CIT

W obrocie gospodarczym bardzo często w ramach zabezpieczenia należytej realizacji postanowień umownych oraz ewentualnych roszczeń z tytułu gwarancji jakości wykonywanych prac udzielana jest kaucja gwarancyjna. Uzyskanie przez przedsiębiorcę kwot z tego tytułu nie należy jednakże rozpatrywać w kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Choć przepisy prawne nie regulują problematyki dotyczącej kaucji gwarancyjnej, posługując się definicją słownikową, wskazać można, że kaucja stanowi "sumę pieniężną złożoną jako gwarancja dotrzymania zobowiązania" (kaucja, Słownik Języka Polskiego PWN, dostęp online). Podkreślenia również wymaga, że tego typu zabezpieczenie, co do zasady, w całości podlega zwrotowi po upływie okresu gwarancji.

W konsekwencji otrzymanie kwoty zabezpieczenia tym tytułem, pozostaje neutralne z punktu widzenia podatku dochodowego od osób prawnych. Zwrócić należy bowiem uwagę, że na gruncie art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej jako ustawa o PDOP), przychód stanowią wszelkie przysporzenia majątkowe o trwałym charakterze, które faktycznie zostały otrzymane przez podatnika, jak i przychody należne, nawet jeżeli nie zostały jeszcze otrzymane. Podkreślić przy tym należy, że za przychód w rozumieniu przepisów ustawy o PDOP można uznać wyłącznie te wartości, które mają definitywny charakter, a więc powiększają aktywa podatnika.

Polecamy: Ustawa o rachunkowości z komentarzem do zmian (książka)
Autorzy: prof. dr hab. Irena Olchowicz, dr Agnieszka Tłaczała, dr Wanda Wojas, Ewa Sobińska, Katarzyna Kędziora, Justyna Beata Zakrzewska, dr Gyöngyvér Takáts

Co do zasady podmiot otrzymujący kaucję nie ma możliwości rozporządzania kwotą kaucji jak właściciel, stąd uzyskanie zabezpieczenia w formie kaucji gwarancyjnej nie prowadzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu na gruncie podatku dochodowego (por. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 10.01.2014 r., znak IPPB5/423-842/13-3/MW oraz interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 7.08.2013 r., znak IBPBI/2/423-491/13/JD). Kwoty zatrzymane tytułem kaucji gwarancyjnej staną się przychodem dopiero na skutek wystąpienia okoliczności uprawniających podatnika do zaspokojenia z takiej kaucji.

W przypadku ustanowienia kaucji gwarancyjnej, w związku z realizacją konkretnego przedsięwzięcia, warto zwrócić uwagę na odpowiednie uregulowanie kwestii dotyczących zabezpieczenia kwoty kaucji na czas trwania gwarancji. Aspekt ten może mieć istotny wpływ na konsekwencje w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Swobodne dysponowanie kwotą uzyskanej kaucji gwarancyjnej, może, zdaniem organu, prowadzić do uzyskania korzyści majątkowych kosztem innego podmiotu.

Jak wynika ze stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy (wyrażonego w interpretacji indywidualnej z 20.10.2010 r., znak ITPB3/423-361/10/MT), możliwość wykorzystywania przez podatnika środków z wpłaconej przez kontrahenta kaucji dla finansowania prowadzonej działalności, stanowi podstawę do rozpoznania przychodu z nieodpłatnych świadczeń, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP, w szczególności gdy kontrahentowi podatnika (podmiotowi udzielającemu gwarancji) nie przysługuje wynagrodzenie z tego tytułu.

W ocenie organu podatkowego, okresowe korzystanie z cudzego kapitału w tych warunkach, wywołuje analogiczne skutki podatkowe, jak w przypadku otrzymania nieodpłatnej pożyczki. Wartość świadczenia powinna przy tym zostać ustalona w oparciu o przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 ustawy o PDOP, a mianowicie na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu tego rodzaju usług finansowych. W celu uniknięcia ryzyka w zakresie powstania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń, strony mogą uzgodnić, iż kwota gwarancji bankowej zostanie umieszczona na odrębnym rachunku bankowym, a odsetki wynikające z umowy rachunku bankowego przysługiwać będą podmiotowi udzielającemu gwarancji.

Aleksandra Kołc, Konsultant Podatkowy ECDDP Sp. z o.o.