Wydatki poniesione w związku z pogrzebem pracownika jako koszty uzyskania przychodów w CIT

Wydatki związane z pogrzebem pracownika

Z wnioskiem o interpretację podatkową wystąpił Szpital, niebędący przedsiębiorcą, który w związku ze śmiercią pracownika lub byłego pracownika (emeryta, rencisty) ponosi wydatki na zakup wieńców, wiązanek pogrzebowych, nekrologów umieszczanych w prasie i kondolencji. Wymienione wydatki są finansowane z bieżących środków obrotowych Szpitala. Jak wskazano we wniosku „poniesienie takich wydatków jest wyrazem szacunku dla pracownika, podziękowaniem za pracę, włożony wkład jak i uzyskiwane przychody, wzmacnia więzi pomiędzy pracownikami, wśród załogi wzrasta poczucie wartości oraz przynależności do kultury organizacji. Wszystko to ma określone działania motywacyjne, a tym samym pośrednio wpływające na poziom osiąganych przez Szpital przychodów.”

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Przesłanki zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów

Zgodnie z artykułem art. 15 ust. 1 ustawy o CIT „kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.”

Zatem aby dany wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, muszą zostać spełnione następujące przesłanki:

1. Wydatek musi zostać poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zabezpieczenia źródła przychodów, przy czym nie musi istnieć bezpośrednie przełożenie wydatku na przychód, a wystarczy uzasadniony związek z prowadzoną działalnością podatnika- celowość wydatków.
2. Wydatek musi zostać poniesiony i być definitywnym, to znaczy że w ogólnym rozrachunku musi być pokryty z zasobów majątkowych podatnika- definitywność wydatków.
3. Wydatek nie może stanowić jednego z wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodu wymienionych w zamkniętym katalogu takich wydatków wskazanym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT- niewystępowanie w katalogu z art. 16.

Celowość

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał w dniu 16 maja 2018 roku indywidualną interpretację podatkową, w której zinterpretował przepisy dotyczące stanu faktycznego przytoczonego we wniosku Szpitala. Dyrektor w następujący sposób zdefiniował pierwszą przesłankę z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT:

„Nie należy do organów podatkowych, ani do Sądu badanie celowości i efektywności nakładów gospodarczych podatnika, lecz jedynie czy dany rodzaj wydatku pozostaje w związku z działalnością przedsiębiorstwa i nie stanowi wydatków przeznaczonych na cele osobiste podmiotów zarządzających przedsiębiorstwem lub osób trzecich. O celowości ponoszenia wydatków, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym również o podejmowaniu nowych rodzajów i kierunków działalności gospodarczej, decyduje podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a nie organ podatkowy (...). Zważyć przy tym należy, że ustawodawca posługując się zwrotem „wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu”, nie posługuje się sformułowaniem „skutek”. Takie sformułowanie ma istotne znaczenie przy rozpatrywaniu pojęcia kosztów, albowiem czym innym jest „cel” działania, a czym innym „skutek” będący następstwem podjętych działań. Przez sformułowanie „w celu” należy zatem rozumieć dążenie do osiągnięcia jakiegoś stanu rzeczy (przychodu), a dążenie podatnika ma przymiot „celowości”, jeżeli na podstawie dostępnej wiedzy o związkach przyczynowo - skutkowych można zasadnie uznać, że poniesiony koszt może przynieść oczekiwane następstwo (przychód). Z tych też powodów brak „skutku”, tj. przychodu, nie dyskwalifikuje wydatku jako kosztu poniesionego w celu osiągnięcia przychodu.”

Jak wskazano w decyzji „działania Szpitala podwyższają poziom motywacji pracowników, jako że wzrasta poczucie wartości oraz przynależności pracownika do kultury organizacji, co w efekcie przyczynia się do osiągania przychodu. Zatem, ponoszone przez Szpital wymienione w stanie faktycznym wydatki w związku z pogrzebem stanowią element powszechnie obowiązujących reguł zachowania prawa zwyczajowego, a pośrednio przyczyniają się do zwiększenia efektywności pracy.”

Mając na uwadze powyższe, spełniony został wymóg celowości wydatków pozwalający na uznanie przedmiotowych wydatków za koszty uzyskania przychodu.

Definitywność

Kolejną z przesłanek podatkowej definicji kosztów uzyskania przychodów jest fakt jego definitywnego poniesienia. Z uwagi na fakt, że Szpital ponosi przedmiotowe wydatki ze środków własnych (dochodzi do uszczuplenia jego zasobów majątkowych) uznać należy, że i ten warunek został spełniony.

Katalog wydatków z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT

Ostatnią przesłanką jest niewystępowanie wydatku w katalogu zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Wydatki poniesione przez Szpital na zakup wieńców pogrzebowych, nekrologów umieszczanych w prasie czy kondolencji nie zostały wymienione w tym katalogu. W ocenie Szpitala jedynym przepisem, który mógłby eliminować przedmiotowe wydatki z katalogu kosztów uzyskania przychodu jest przepis art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy o CIT, według którego „nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kosztów reprezentacji, w szczególności poniesionych na usługi gastronomiczne, zakup żywności, napojów, w tym alkoholowych”.

---

Termin reprezentacji nie jest definiowany w ustawie o CIT, natomiast definicji dostarcza nam orzecznictwo sądów administracyjnych. „Zgodnie z orzeczeniem WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2011 r. (sygn. SA/Wa 834/10) „reprezentacja” powinna być postrzegana, jako wszelkie działania związane z tworzeniem wizerunku przedsiębiorcy, utrzymywaniem dobrych relacji z kontrahentami, które nie są konieczne dla osiągania przychodu lub zabezpieczenia jego źródła, ale sprzyjają temu celowi, są z nim w sposób pośredni powiązane. Jest to dążenie do stworzenia skierowanego na zewnątrz, pozytywnego wizerunku przedsiębiorcy, takiego, jaki chciałby wykreować na użytek kontrahentów. Jeszcze inną definicję „reprezentacji” zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 25 stycznia 2012 r. (sygn. II FSK 1445/10), zgodnie z którym w prawie podatkowym termin „reprezentacja” należy rozumieć, jako „przedstawicielstwo podatnika, działanie w jego imieniu, w jego interesie, na jego rzecz”. Konkludując dalej, zdaniem NSA o zaliczeniu do kosztów reprezentacji: „decyduje tylko związek z pełnieniem funkcji przedstawicielskich, rozumianych, jako występowanie w imieniu i w interesie podatnika”.”

Dyrektor KIS w swojej decyzji stanął jednak na stanowisku, zgodnie z którym wydatki te nie są ponoszone w celach reprezentacyjnych, o których mowa powyżej. Powyższe działania w żaden sposób nie są okazałe, wystawne czy wytworne (tzn. zgodne ze słownikową definicją reprezentacji), a jedynie realizują podstawowe kanony kultury i zasady współżycia społecznego przyjęte w Polsce. Wnioskodawca nie działa również w celu uwypuklenia swojej zasobności, a jedynie realizuje obowiązkowe w naszej kulturze normy społeczne.

Zgodnie ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku, Dyrektor KIS wydał indywidualną interpretację podatkową, w której zgodził się, że wydatki poniesione przez Szpital na wieńce, wiązanki, nekrologi i inne związane z pogrzebem pracownika koszty spełniają wszystkie przesłanki zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z ustawą o CIT.

Weronika Szuba