Większe sumy gwarancyjne w OC posiadaczy pojazdów i rolników. Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia. Rząd przyjął projekt nowelizacji

• Zmiany w ubezpieczeniach komunikacyjnych - projekt nowelizacji
• Większe minimalne sumy gwarancyjne w OC
• Ochrona poszkodowanych w razie niewypłacalności ubezpieczyciela
• Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia
• Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
• Polska Izba Ubezpieczeń: podwyższenie sum gwarancyjnych nie podwyższy cen polis OC

Zmiany w ubezpieczeniach komunikacyjnych - projekt nowelizacji

Przyjęty przez rząd i skierowany do Sejmu RP został projekt ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Ta ustawa ma wdrożyć do polskiego prawa przepisydyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2118 z 24 listopada 2021 r. zmieniającej dyrektywę 2009/103/WE w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz. Urz. UE L 430 z 02.12.2021, str. 1, dalej: dyrektywa). Zaś konieczność nowelizacji ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2500), dalej jako „ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych”, zaistniała także w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 21.12.2021 r. w sprawie C-428/20.

Większe minimalne sumy gwarancyjne w OC

Ustawa ta ma m.in. na celu zwiększenie minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz ubezpieczeniu OC rolników. Podwyższone kwoty wyniosą odpowiednio:

• szkody na osobie: 29.876.400,- zł w odniesieniu do jednego wypadku, bez względu na liczbę osób poszkodowanych,
• szkody majątkowe: 6.021.600,- zł w odniesieniu do jednego wypadku, bez względu na liczbę osób poszkodowanych.

Ochrona poszkodowanych w razie niewypłacalności ubezpieczyciela

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że osoby poszkodowane będą mogły dochodzić odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w miejscu ich zamieszkania lub siedziby, nawet jeśli ubezpieczyciel jest niewypłacalny. Te zadania zostały przypisane Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu.

Natomiast Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych będzie odpowiadać za wypłatę odszkodowań osobom poszkodowanym w wyniku zdarzeń, które zaistniały na terytorium innego państwa UE albo państwa trzeciego, w przypadku niewypłacalności ubezpieczyciela.

Aktualnie istnieją już częściowe polskie przepisy przyznające kompetencję Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu (UFG) w zakresie upadłości zakładu ubezpieczeń. Przepisy te zostaną przez omawianą nowelizację dostosowane i zmodyfikowane do wymagań zawartych w dyrektywie w następujący sposób:

a) UFG będzie organem odpowiedzialnym za wypłatę odszkodowań poszkodowanym  w wyniku zdarzeń zaistniałych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku niewypłacalności ubezpieczyciela (organ w rozumieniu art. 10a dyrektywy). W celu realizacji zadania wynikającego z art. 98 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w ramach UFG wyodrębniony zostanie fundusz do spraw niewypłacalności, będący rachunkiem obejmującym dochody i koszty, aktywa i zobowiązania związane z realizacją ww. zadania,

b) Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK) będzie organem odpowiedzialnym za wypłatę odszkodowań poszkodowanym w wyniku zdarzeń zaistniałych na terytorium innego państwa członkowskiego UE albo państwa trzeciego, w przypadku niewypłacalności ubezpieczyciela (organ w rozumieniu art. 25a dyrektywy),

c) ochrona na wypadek niewypłacalności będzie rozpoczynać się od momentu objęcia postępowaniem upadłościowym  zakładu ubezpieczeń (wszczęcie postępowania upadłościowego rozumiane jako moment wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości) albo likwidacyjnym (wszczęcie postępowania likwidacyjnego rozumiane jako moment otwarcia likwidacji zakładu ubezpieczeń),

d) w razie niewypłacalności ubezpieczyciela w przypadku zgłoszenia roszczenia przez poszkodowanego właściwe organy (UFG, PBUK) będą zobowiązane do ustalenia swojej odpowiedzialności i udzielenia odpowiedzi w określonym terminie,

e) UFG i PBUK jako organy w rozumieniu odpowiednio art. 10a i 25a dyrektywy będą współpracowały z równoważnymi organami innych państw członkowskich UE; w tym celu instytucje te zostaną upoważnione do negocjowania i zawierania porozumień w celu zapewnienia systemu zwrotu wypłaconych kwot pomiędzy organem w rozumieniu art. 10a lub 25a dyrektywy, na którego terytorium miejsce zamieszkania ma poszkodowany a organem państwa członkowskiego siedziby zakładu ubezpieczeń,

f) ciężar finansowy ochrony poszkodowanych w przypadku niewypłacalności zakładu ubezpieczeń zostanie nałożony na krajowe zakłady ubezpieczeń.

Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia

Nowelizacja wprowadzi jednolity formularz zaświadczenia o historii roszczeń z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych dla wszystkich państw Unii Europejskiej.
Wprowadzone będą następujące zasady:
-  zakaz dyskryminacji ubezpieczających ze względu na narodowość posiadacza pojazdu mechanicznego, jego poprzednie państwo miejsca zamieszkania lub siedziby,
- konieczność równoważnego traktowania zaświadczeń z innych państw członkowskich UE przez ubezpieczycieli oraz 
- obowiązek zakładów ubezpieczeń do udostępniania na swoich stronach internetowych ogólnego zarysu polityki w zakresie wykorzystywania przebiegu ubezpieczenia.

Ponadto nowelizacja:
- dostosuje określenia użyte w ustawie do definicji  „ruchu pojazdu” zawartej w ww. dyrektywie;
- określi państwo członkowskie Unii Europejskiej umiejscowienia ryzyka w przypadku pojazdów wysyłanych z jednego państwa członkowskiego do drugiego.

Zaś w związku z wyrokiem TSUE w sprawie C-428/20, zostaną wprowadzone przepisy, które w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej pozwalałyby na zaspokojenie przez UFG roszczeń poszkodowanych. 
Jak wyjaśnia Minister Finansów, już teraz UFG spełnia świadczenia w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej na podstawie ustawy z 19 lipca 2019 r. o szczególnych uprawnieniach osób poszkodowanych w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej ustalonej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2006 r. (Dz. U. poz. 1631) (ustawa o tzw. rentach szczególnych).

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Omawiany projekt zakłada, że nowelizacja wejdzie w życie po 14 dniach od publikacji w Dzienniku Ustaw. Jest duża szansa, że stanie się to jeszcze przed końcem 2024 roku.

Polska Izba Ubezpieczeń: podwyższenie sum gwarancyjnych nie podwyższy cen polis OC

Według Moniki Chłopik z Polskiej Izby Ubezpieczeń (PIU), podniesienie sum gwarancyjnych nie będzie mieć wpływu na ceny ubezpieczenia komunikacyjnego OC. "Suma gwarancyjna jest jedynie limitem odpowiedzialności ubezpieczyciela. Sama z siebie nie oznacza realnie wyższych zobowiązań, a więc trudno to uznać za jakikolwiek czynnik cenotwórczy" - wskazała. Jak dodała, polityka cenowa jest indywidualną decyzją każdego ubezpieczyciela. "Na ceny OC wpływają m.in. takie czynniki jak historia szkodowa kierowcy, jego doświadczenie, pojazd i to jak jest użytkowany" - wskazała ekspertka cytowana przez Polską Agencję Prasową.

W opinii ekspertki ubezpieczyciele są do zmian przewidzianych w projekcie ustawy przygotowani, bo wynikają one z przepisów europejskich i konieczności wdrożenia unijnej dyrektywy komunikacyjnej do polskiego prawa. "Nowe limity minimalnych sum gwarancyjnych są znane zakładom ubezpieczeń już od 2021 r., czyli od daty opublikowania dyrektywy" - zaznaczyła Chłopik.

Jak zauważyła przedstawicielka PIU, projekt zakłada również podwyższenie minimalnej sumy gwarancyjnej w umowach dotyczących ubezpieczeń OC rolników. Ponadto doprecyzowano definicję wprowadzenia pojazdu do ruchu. "Jest to każde jego użycie zgodnie z funkcją jako środka transportu, niezależnie od jego cech i terenu, na którym jest używany, oraz niezależnie od tego, czy jest on nieruchomy, czy też znajduje się w ruchu" - poinformowała.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej