Czy jest podatek przy wystąpieniu ze spółki cywilnej

Cóż w zasadzie nie, ale sprawa nie jest taka oczywista

Niestety, gdyby osoby zakładające spółkę wiedziały, jakie komplikacje spotkają ich podczas występowania ze spółki, pewnie nie zdecydowałyby się na działanie w takiej formie.

Kłopoty występują nie tylko w sytuacji, gdy pojawia się konflikt między wspólnikami. Wystąpienie ze spółki nie jest proste, nawet gdy osiągną oni porozumienie dotyczące wspólnego rozliczenia, wątpliwości powodują zasady opodatkowania majątku przekazanego w związku z wystąpieniem ze spółki.

Z ustawy o PIT wynika bowiem, iż występujący ze spółki osobowej wspólnik może bez podatku odzyskać wniesiony wcześniej wkład. Wynika to bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PIT. Zgodnie z treścią tego przepisu przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni albo wkładów w spółce osobowej do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni albo wkładów do spółki osobowej są zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Problemy pojawiają przy przekazaniu przypadającej wspólnikowi części majątku wypracowanego przez spółkę. Zdaniem organów podatkowych są to przychody z praw majątkowych podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Znaczy to, że nawet jeśli występujący wspólnik rozlicza dochody z działalności gospodarczej według stawki liniowej, to i tak otrzymany przez niego majątek (który przekracza wartość wkładu) powinien zostać opodatkowany według skali podatkowej. Jednocześnie, w takiej sytuacji spółka cywilna jest płatnikiem. Tak wynika ze wszystkich wydanych ostatnio interpretacji, np. interpretacja wydana przez Naczelnika Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 15 stycznia 2009 r. sygn. ITPB1/415-699/08/MM.

Przedsiębiorca który wystąpił z pytaniem prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej od 1996 r. Wniósł do spółki wkład w wysokości 500 zł. Jego udział w zyskach i stratach równał się 50%. Zgodnie z umową, każdy ze wspólników mógł z niej wystąpić i z takiego prawa skorzystał wnioskodawca. Wspólnicy na dzień wystąpienia ustalili wartość majątku spółki na 160 tys. zł więc występujący wspólnik otrzymał 80 tys. zł.

Wspólnik ten uważał, że otrzymana przez niego kwota nie powinna być opodatkowana.

Organ podatkowy nie zgodził się z takim stanowiskiem przedsiębiorcy, a nadwyżka powstała ponad wysokość wniesionych wkładów została uznana za przychód z praw majątkowych (art. 18 ustawy o PIT).

W opinii organu podatkowego spółka wypłacająca wspólnikowi należną mu część majątku, jako płatnik musi odprowadzić zaliczkę na podatek PIT.

Z przedmiotowej interpretacji wynika również, iż w niektórych przypadkach spółki, z których występuje wspólnik, nie unikną sporządzenia remanentu likwidacyjnego i zapłaty z tego tytułu 10 proc podatku. Obowiązek taki wystąpi w sytuacji całkowitego wygaśnięcia źródła przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Chodzi tutaj o takie sytuacje, w których wspólnik po wystąpieniu ze spółki nie będzie już prowadził działalności gospodarczej w dwóch przypadkach: na własne nazwisko lub w innej spółce osobowej.

Przedsiębiorca, który występuje ze spółki ma jednak szanse na uniknięcie zapłaty podatku. Powinien jednak być przygotowany na walkę przed sądem. W sytuacji, w której dojdzie do sporu przed sądem, warto jest wówczas powołać się na wyrok NSA z 7 października 2004 r. sygn. FSK 594/04. Z treści uzasadnienia wynika, że przy obliczeniu podatku trzeba uwzględnić sposób w jaki powstał majątek.

NSA uznał, iż wystąpienie ze spółki wspólnika i wiążący się z tym zwrot przypadającego temu wspólnikowi majątku spółki nie powoduje u niego powstania przychodu, który podlega opodatkowaniu. A to dlatego, iż dochody uzyskane dla spółki w czasie jej istnienia podlegały opodatkowaniu w każdym roku podatkowym.

Sąd stwierdził, że zobowiązanie wspólnika, który występuje ze spółki do zapłaty podatku dochodowego od spłaty udziału w majątku spółki oznaczałoby opodatkowanie już wcześniej opodatkowanego majątku.

Podobne wnioski można wysnuć z wyroku WSA w Kielcach z 22 marca 2007 r., sygn. I SA/Ke 72/07.

Waldemar Żuchowski

Ekspert podatkowy