Zaliczki na PIT w 2022 roku od wynagrodzeń, zleceń i innych przychodów - jak obliczać

Pobieranie zaliczek na podatek dochodowy (PIT) od wynagrodzeń i innych przychodów w 2022 roku

Od 8 stycznia 2022 r. rozporządzeniem wykonawczym do Ordynacji podatkowej wprowadzono zmiany w sposobie pobierania zaliczek na podatek dochodowy od przychodów m.in. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, a także z umów zlecenia.
Zmiany polegają na przedłużeniu terminu do pobrania i przekazania przez płatnika nadwyżki zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od wymienionych przychodów uzyskanych w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. w wysokości nieprzekraczającej 12 800 zł miesięcznie. Wskazaną nadwyżką jest różnica między zaliczką podatkową obliczoną od tych przychodów zgodnie z przepisami updof obowiązującymi od 1 stycznia 2022 r., wprowadzonymi przez Polski Ład, a zaliczką podatkową ustaloną według przepisów ustawy o pdof, obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. Różnicę tę oblicza płatnik podatku przy dokonywaniu miesięcznego obliczenia podatku. Jeżeli różnica wyjdzie ujemna (tzn. podatnik zacznie korzystać na Polskim Ładzie), to płatnik nie zastosuje zasad zawartych w rozporządzeniu (jeśli taka sytuacja będzie miała miejsce od początku roku) albo zaliczy tę nadwyżkę na poczet wcześniejszego pomniejszenia zaliczek podatkowych o nadwyżki. Dzięki temu w rozliczeniu rocznym ewentualna niedopłata podatku będzie mniejsza.

W konsekwencji zmiany te spowodowały przedłużenie terminu przekazania części zaliczek podatkowych z obowiązującego płatników ustawowego 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaliczki lub podatek zostały przez nich pobrane, do terminu złożenia przez podatników zeznania podatkowego za 2022 r. (czyli do 2 maja 2023 r.; 30 kwietnia 2023 r. przypada w niedzielę, a 1 maja 2023 r. - w poniedziałek i jest dniem wolnym od pracy, zatem termin ten ulega przesunięciu na najbliższy dzień roboczy). W rozliczeniu rocznym może się bowiem okazać, że podatnik będzie zobowiązany do zwrotu na podatek tej części zaliczki, którą otrzymał przy dokonywaniu przez płatników korekty miesięcznej zaliczki na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (dalej: rozporządzenie z 7 stycznia 2022 r.). Mechanizm przedłużonego terminu poboru i wpłaty zaliczek wprowadzony rozporządzeniem Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. został przeniesiony do ustawy z 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin - opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 9 marca 2022 r., poz. 558.

Zaliczki na PIT przeniesione z rozporządzenia do ustawy

Rozporządzenie z 7 stycznia 2022 r. zostało wydane na podstawie art. 50 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, przedłużać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego, z wyjątkiem terminów dotyczących m.in. przedawnienia czy zwrotu nadpłaty podatku, określając grupy podatników, którym przedłużono terminy, rodzaje czynności, których termin wykonania został przedłużony, oraz dzień upływu przedłużonego terminu.

Rozporządzenie z 7 stycznia 2022 r. tylko pośrednio reguluje przedłużenie terminu poboru i przekazania zaliczek na podatek od osób fizycznych. Nie określa konkretnej daty, do której zaliczki te zostają odroczone, lecz wskazuje na wystąpienie pewnego zdarzenia, od którego przedłużenie to jest uzależnione. Rozporządzenie przede wszystkim wprowadziło nowe zasady ustalania wysokości zaliczek podatkowych, których nie zawierała dotychczas ustawa o pdof. Zatem można je uznać za niezgodne z celem art. 50 Ordynacji podatkowej oraz ustawą o pdof, mimo że zasady obliczania zaliczek (podatku) są korzystniejsze dla podatników w miesięcznym ich rozliczeniu niż na podstawie obowiązujących przepisów. W związku z tymi wątpliwościami Sejm przegłosował ww. ustawę z 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin.

Nowelizacja ma na celu przede wszystkim przeniesienie do ustawy zasad poboru zaliczek wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zgodnie z uzasadnieniem do ustawy zmieniającej zawarto w niej przepisy dotychczas uregulowane w rozporządzeniu, w wyniku czego płatnicy mają kontynuować zasady rozliczeń zaliczek wprowadzone tym rozporządzeniem, posługując się od tego czasu przepisami ustawy o pdof. Tym samym wątpliwości co do faktycznej możliwości zmiany zasad w drodze rozporządzenia zostały usunięte.

Kogo dotyczy zmiana

Przedłużenie terminu poboru i przekazania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych dotyczy płatników podatku będących:

- zakładami pracy (od przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - od wypłat z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej),

- zleceniodawcami (od przychodów z umów zlecenia określonych w art. 13 pkt 8 ustawy o pdof),

- organami rentowymi (od emerytur i rent, świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych oraz rodzicielskich świadczeń uzupełniających).

Różnica w zaliczkach podatkowych

Przedłużenie terminu do pobrania i przekazania przez płatnika zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych dotyczy nadwyżki zaliczki podatkowej, którą płatnik ustala jako różnicę pomiędzy:

- kwotą zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych obliczoną od przychodów zgodnie z przepisami updof w brzmieniu obowiązującym w roku, w którym zaliczka jest pobierana (czyli w 2022 r.),

a

- kwotą zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych obliczoną od tych przychodów zgodnie z przepisami ustawy o pdof, w brzmieniu obowiązującym na 31 grudnia 2021 r., pomniejszoną o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (określoną w art. 27b ustawy o pdof), w brzmieniu obowiązującym na ww. dzień.

Przedłużony termin pobrania nadwyżki zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycz­nych upływa w momencie uzyskania przychodów (z datą ich wypłaty lub postawienia do dyspozycji), których dotyczy nowy art. 53a updof (a dotychczas rozporządzenie z 7 stycznia 2022 r.), w miesiącu wystąpienia ujemnej różnicy między zaliczką obliczoną według zasad obowiązujących w 2022 r. a zaliczką obliczoną zgodnie z zasadami obowiązującymi do 31 grudnia 2021 r. (zaliczka podatkowa ustalona według obecnych przepisów jest niższa). Nadwyżkę tę płatnik powinien pobrać do wysokości ujemnej różnicy (tzn. zaliczkę podatkową należy pobrać w wysokości wyższej o tę różnicę, czyli obliczoną według Polskiego Ładu).

Przykład 17
Pracownica ma prawo do zasiłku macierzyńskiego za styczeń 2022 r. w wysokości 4000 zł. Złożyła PIT-2.
Zaliczka na podatek wynosi:
- według przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2022 r. - 255 zł,
- według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. - 636 zł.

W związku z tym, że zaliczka podatkowa wyliczona według Polskiego Ładu jest dla pracownicy korzystniejsza (wynosi 255 zł), nie należy w tym przypadku stosować zasad wynikających z rozporządzenia. Pracownica otrzyma zasiłek macierzyński w wysokości 3745 zł.

Gdyby taka sytuacja wystąpiła w trakcie roku, a we wcześniejszych miesiącach pracownica otrzymała nadwyżki podatku wyliczonego na podstawie rozporządzenia, to płatnik składek tę ujemną różnicę pobierze i przekaże do urzędu skarbowego na poczet nadwyżek. Zasiłek macierzyński netto pracownicy wyniósłby wtedy 3364 zł (4000 zł - 255 zł - 381 zł nadwyżki).

A zatem jeżeli nadwyżka zaliczki podatkowej nie została pobrana w całości, przedłużony termin pobrania pozostałej części nadwyżki zaliczki upływa w momencie uzys­kania przychodów (z datą ich wypłaty lub postawienia do dyspozycji) w kolejnych miesiącach roku podatkowego, w których wystąpi ta ujemna różnica.

Ustalanie wysokości zaliczek podatkowych

Artykuł 53a updof (dotychczas rozporządzenie z 7 stycznia 2022 r.) określa, że przy obliczaniu zaliczki na podatek dochodowy według zasad obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. płatnik powinien uwzględnić koszty uzyskania przychodów i 1/12 kwoty zmniejszającej podatek zgodnie z przepisami ustawy o pdof, w brzmieniu obowiązującym na 31 grudnia 2021 r., o ile na moment obliczania tej zaliczki (w 2022 r.) płatnik jest uprawniony do ich stosowania.

Zatem w przypadku podatnika, który zrezygnował z kosztów uzyskania przychodów i nie ma już prawa do zastosowania zmniejszenia podatku o 1/12 kwoty zmniejszającej (425 zł miesięcznie), płatnik nie powinien uwzględniać tych parametrów przy obliczaniu zaliczki podatkowej za 2021 r. Należy uznać, że przy obliczaniu zaliczki podatkowej za 2021 r. koszty uzyskania przychodów (jeżeli pracownik ma do nich prawo) przyjmuje się w wysokości podstawowej, tj. 250 zł, lub podwyższonej, tj. 300 zł, o ile podatnik złożył wniosek o ich stosowanie.

Ponadto przy obliczaniu miesięcznej zaliczki na podatek należy uwzględnić inne parametry indywidualne właściwe dla podatnika w 2021 r. i 2022 r., czyli również skalę podatkową (w tym stawkę podatku) czy ograniczenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Przykład 18
Pracownik otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości 6000 zł. W 2022 r. ma prawo do zwykłych kosztów uzyskania przychodów, złożył PIT-2, nie korzysta z ulgi dla klasy średniej, zrezygnował z wpłat na PPK. Aby ustalić, czy i w jakiej wysokości zaliczkę na podatek należy odroczyć i zwrócić podatnikowi, wymagane jest sporządzenie dwóch list płac w wariancie porównawczym.

Tabela 40. Lista płac - porównanie

Z porównania wysokości zaliczek podatkowych wynika, że płatnik powinien zwrócić podatnikowi zaliczkę w wysokości 20 zł, jeżeli nie przekazał jej do urzędu skarbowego.

Jeżeli w tych okolicznościach pracownik nie zrezygnowałby z ulgi dla klasy średniej, podatek obliczony według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2022 r. jest niższy (o 1 zł) od ustalonego na podstawie przepisów obowiązujących do końca grudnia 2021 r.

Tabela 41. Lista płac - porównanie

W tej sytuacji zaliczka na podatek do zwrotu wyszła ujemna. Płatnik nie stosuje zasad rozporządzenia i wypłaca podatnikowi 4319,43 zł albo 1 zł zalicza na poczet nadwyżek z poprzednich miesięcy (jeżeli w poprzednich miesiącach 2022 r. będzie taka nadwyżka).

W przypadku gdy płatnik w styczniu 2022 r. pobrał zaliczkę w części odpowiadającej nadwyżce ustalonej w sposób określony w rozporządzeniu z 7 stycznia 2022 r. (obecnie art. 53a updof), ale nie przekazał tej zaliczki na rachunek urzędu skarbowego, płatnik powinien niezwłocznie zwrócić tę nadwyżkę podatnikowi. W przeciwnym razie ewentualną nadpłatę podatku podatnik rozliczy w zeznaniu rocznym.

Należy uznać, że jest to rodzaj korekty zaliczki podatkowej, a w zasadzie odroczenie terminu zapłaty części tej zaliczki. Trzeba się spodziewać, że w PIT-11 za 2022 r. kwota odroczonej części zaliczki podatkowej zwróconej podatnikowi nie będzie wykazywana odrębnie. Informacja podatkowa powinna bowiem zawierać wyłącznie zaliczki podatkowe faktycznie pobrane od przychodów.

Limit przychodów

Przedłużenie terminów pobrania i przekazania zaliczek podatkowych ma zastosowanie do zaliczek pobieranych w miesiącu, w którym podatnik uzyskał od płatnika przychody w wysokości nieprzekraczającej 12 800 zł. Limit ten jest odrębny dla każdego źródła przychodów. Zgodnie z uzasadnieniem do rozporządzenia z 7 stycznia 2022 r. rozwiązania te są korzystne albo neutralne dla osób uzyskujących wynagrodzenie do tej kwoty, biorąc pod uwagę zmiany podatkowe obowiązujące od 1 stycznia 2022 r.

Sposób ustalania zaliczki podatkowej według rozporządzenia z 7 stycznia 2022 r. (obecnie art. 53a updof) ma zastosowanie do przychodów uzyskanych od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r.

Rezygnacja z rozwiązań przewidzianych w rozporządzeniu z 7 stycznia 2022 r.

Niektórzy podatnicy mogą zrezygnować z rozwiązań przewidzianych w rozporządzeniu z 7 stycznia 2022 r. (obecnie art. 53a updof) Dotyczy to podatników uzyskujących przychody, od których płatnik nie odlicza miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek (m.in. zleceniobiorcy i pracownicy, którzy nie złożyli oświadczenia PIT-2). Należy więc przyjąć, że pracownicy, którym przysługuje miesięczne zmniejszenie podatku, a płatnik stosuje je przy obliczaniu zaliczek podatkowych od wynagrodzenia (425 zł), nie mogą tego zrobić. Rezygnację ze stosowania rozwiązań przewidzianych w rozporządzeniu z 7 stycznia 2022 r. (obecnie art. 53a updof) podatnik składa płatnikowi na piśmie. Płatnik powinien zastosować się do wniosku podatnika najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał taki wniosek.

Artykuł jest fragmentem publikacji "Gorące tematy dla biur rachunkowych. Podatki, płace i odpowiedzialność biura"