Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowa sprzedaży zawarta z zastrzeżeniem warunku – skutki w PCC

RSM Poland – Audit, Tax, Consulting
Dzięki nam z odwagą spojrzysz w biznesową przyszłość
Piotr Wyrwa
Doradca podatkowy nr 12653
Umowa sprzedaży zawarta z zastrzeżeniem warunku – skutki w PCC
Umowa sprzedaży zawarta z zastrzeżeniem warunku – skutki w PCC
Umowy sprzedaży mogą zawierać zastrzeżenie, zgodnie z którym ich realizacja uzależniona jest od ziszczenia się określonego warunku. Przykładem takiej sytuacji jest zawarcie umowy sprzedaży rzeczy z zastrzeżeniem, że przeniesienie własności nie może nastąpić wcześniej niż z chwilą zapłaty umówionej ceny przez nabywcę.

Takie umowy powodują wątpliwości w zakresie określenia ich skutków na gruncie ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 223, ze zm.; dalej: ustawa o PCC). Powstaje bowiem pytanie, czy wskazanie w umowie sprzedaży, iż przeniesienie prawa własności rzeczy nie nastąpi wcześniej niż z chwilą zapłaty ceny powoduje, że również do tego momentu nie powstaje obowiązek podatkowy w PCC?

Warunek na gruncie prawa cywilnego

Aby spróbować odpowiedzieć na postawione powyżej pytanie w pierwszej kolejności należy odwołać się do regulacji ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 459; dalej: KC).

Stosownie do art. 89 KC, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek).

Warunek może być dwojakiego rodzaju, tj. „zawieszający” (zdarzenie, od którego wystąpienia można dopiero mówić o powstaniu i skuteczności czynności prawnej) oraz „rozwiązujący” (zdarzenie, które wystąpienie powoduje ustanie czynności prawnej lub jej skutków).

W odniesieniu do umowy sprzedaży w art. 589 KC wskazano ponadto, że jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Warunek na gruncie ustawy o PCC

Aby zrozumieć, jak na gruncie ustawy o PCC należy traktować warunkowe umowy, należy odwołać się do przepisów regulujących zakres opodatkowania PCC oraz moment powstania obowiązku podatkowego.

I tak, stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o PCC, podatkowi podlegają m.in. umowy sprzedaży.

Z kolei w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC określono, że obowiązek podatkowy, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Z powyższego wynika, że opodatkowaniu PCC podlegają czynności cywilnoprawne (m.in. umowy sprzedaży rzeczy) nie zaś czynności faktyczne (wydanie sprzedawanej rzeczy). Z drugiej strony, obowiązek podatkowy na gruncie PCC powstaje, co do zasady, z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, a nie z momentem dokonania czynności faktycznej. Tym samym, w większości przypadków, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy (złożenia oświadczenia woli), zaś brak skutku rozporządzającego rzeczą nie pozwala na stwierdzenie, że umowa sprzedaży nie podlega opodatkowaniu PCC (a powstanie obowiązku podatkowego jest odroczone w czasie). Zatem na gruncie ustawy o PCC, umowy sprzedaży rzeczy zawarte pod warunkiem będą skutkować w większości przypadków powstaniem obowiązku podatkowego już z chwilą zawarcia samej umowy.

Argumentacja przemawiająca za koniecznością opodatkowania takich umów ulega wzmocnieniu zważywszy także na treść art. 11 ustawy o PCC. Przepis ten odnosi się wprost do umów, które podatnicy zawarli z warunkiem zawieszającym.

Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC, podatek, z zastrzeżeniem ust. 2, podlega zwrotowi, jeżeli nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej. W art. 11 ust. 2 ustawy o PCC wskazano, że podatek nie podlega zwrotowi po upływie 5 lat od końca roku, w którym został zapłacony.

Zdaniem autora z treści tych przepisów wynika, że ustawodawca przewidując sytuację zwrotu PCC w przypadku nie spełnienia się warunku zawieszającego zakładał, że taki podatek został już zapłacony przez podatnika – inaczej brak byłoby podstaw do dokonania takiego zwrotu. Należy przy tym zauważyć, iż zwrot PCC nie dotyczy sytuacji zawarcia umowy cywilnoprawnej z zastrzeżeniem warunku rozwiązującego (tj. warunku, którego wystąpienie powoduje ustanie czynności prawnej lub jej skutków).


Wątpliwości pozostają…

Końcowo należy podkreślić, że każda umowa sprzedaży, do której strony wprowadziły warunek powinna zostać szczegółowo przeanalizowana przed ostatecznym podjęciem decyzji w przedmiocie jej opodatkowania PCC. Poruszone w niniejszym artykule zagadnienia, z uwagi na to, że dotyczą czynności cywilno-prawnych wymagają bowiem także pogłębionej analizy pod względem ich skutków prawnych. Tytułem przykładu można wskazać, że w praktyce istnieją wątpliwości co do samej możliwości uznania za warunek w rozumieniu art. 89 KC spełnienia świadczenia, a w szczególności zapłaty ceny.

Szerzej na ten temat wypowiedział się np. NSA w wyroku z 16 maja 2012 r. (sygn. II FSK 2249/10). Ponadto, umowy sprzedaży powinny zostać przeanalizowane również pod kątem tego, czy  rzeczywiście stanowią warunkowe umowy sprzedaży (określone w postanowieniach art. 589 KC), czy też są umowami zobowiązującymi do przeniesienia własności (o których mowa w art. 155 § KC). Więcej informacji na ten temat zawarto choćby w wyroku WSA w Gdańsku (sygn. I SA/Gd 859/09).

Piotr Wyrwa, Doradca podatkowy 12653, Tax Consultant, RSM Poland

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź >>
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Tylko teraz
349,00 zł
614,00
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    27 lis 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zwrot VAT w 2022 roku - nowe skrócone terminy (40 dni i 15 dni)
    Zwrot VAT w 2022 roku. Od 1 stycznia 2022 r. w ustawie o VAT wprowadzone zostaną nowe skrócone terminy zwrotu VAT. Zwrot VAT w terminie 40 dni, wprowadzany nowelizacją ustawy o VAT, która określa zasady wystawiania e-faktur ustrukturyzowanych przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur. Oraz zwrot VAT w terminie 15 dni, wprowadzany nowelizacją ustawy o VAT w ramach programu rządowego „Polski Ład”.
    Zmiany w JPK_VAT od 2022 roku - nowelizacja rozporządzenia
    Zmiany w JPK_VAT od 2022 roku. Z uwagi na to, że od początku 2022 roku w ustawie o VAT wprowadzone zostaną nowe, skrócone terminy zwrotu VAT, konieczna jest również zmiana przepisów rozporządzenia dotyczącego JPK_VAT. Chodzi o dostosowanie zakresu deklaracji podatkowych i ewidencji, tak aby możliwe było składanie przez podatników deklaracji w wykazanym podatkiem do zwrotu w proponowanych skróconych terminach. Poza tym w rozporządzeniu dot. JPK_VAT wprowadzone zostaną zmiany upraszczające oraz doprecyzowujące. Minister Finansów przygotował już projekt rozporządzenia zmieniającego.
    O podatkach w Polskim Ładzie pół żartem, pół serio
    W dniu 23 listopada 2021 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2105) została opublikowana ustawa z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (tzw. Polski Ład). Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. wprowadzając gruntowne zmiany w systemie podatkowym, w tym również nowe ulgi podatkowe. Co mogło być genezą takich zmian?
    Crowdfunding - zmiany od listopada 2021 r.
    Crowdfunding - zmiany od listopada 2021 r. Nowe przepisy w ustawie o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych obowiązują od początku listopada 2021 roku. Nowelizacja uwzględnia między innymi obowiązek posiadania licencji przez platformy zajmujące się crowdfundingiem, a także ich regularny nadzór ze strony Komisji Nadzoru Finansowego. Znajdziemy w niej także zwiększenie limitu kwoty uzyskiwanej w wyniku tej formy finansowania z 1 miliona do 5 milionów euro.
    „Ukryta dywidenda” a koszty podatkowe – czy przedsiębiorcy mają się czego obawiać?
    Ukryta dywidenda a koszty podatkowe. Jednym z rozwiązań w ramach Polskiego Ładu mającym wpłynąć na uszczelnienie systemu podatkowego, jest wykluczenie możliwości rozliczania kosztów uzyskania przychodu z określonych tytułów w przypadku transakcji dotyczących podmiotów powiązanych. Twórcy nowych przepisów nazwali takie świadczenia „ukrytymi dywidendami” i uwzględnili jako nową kategorię podatkową. Wprowadzone zmiany znalazły także swoje odzwierciedlenie w rozszerzonym katalogu kosztów niestanowiących kosztów podatkowych zawartym w art. 16 ustawy o PDOP.
    Tarcza antyinflacyjna - szczegóły podatkowe
    Tarcza antyinflacyjna - podatki. 25 listopada 2021 r. Prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki przedstawił Tarczę Antyinflacyjną. Wśród jej rozwiązań są mechanizmy wdrażane przez Ministerstwo Finansów. To zwolnienie z akcyzy dla energii elektrycznej zużywanej przez gospodarstwa domowe, obniżenie akcyzy na paliwa i energię elektryczną do dozwolonego przepisami europejskimi minimum, brak podatku od sprzedaży detalicznej paliw oraz niższy VAT na gaz ziemny i energię elektryczną.
    Tarcza antyinflacyjna - 6 elementów. Zmiany w podatkach, dodatek osłonowy
    Tarcza antyinflacyjna to sześć elementów, m.in. obniżka cen paliw silnikowych, cen gazu, zerowa akcyza na prąd dla gospodarstw domowych - wynika z prezentacji KPRM, pokazanej podczas konferencji prasowej premiera Mateusza Morawieckiego i wicepremiera Jacka Sasina w dniu 25 listopada 2021 r.
    Zasady ogólne powstawania obowiązku podatkowego w VAT
    Obowiązek podatkowy w VAT. Zasady powstawania obowiązku podatkowego w VAT determinują okres opodatkowania danego świadczenia. Przepisy ustawy o VAT przewidują zasadę ogólną, ale także szereg wyjątków zmieniających zasadniczo terminy wykazania transakcji w deklaracji VAT. Poniżej przedstawione zostały zasady ogólne oraz wybrane tematy wyjątkowego powstawania obowiązku podatkowego.
    Usługi świadczone dla zagranicznych kontrahentów - rozliczenie VAT
    Usługi świadczone dla zagranicznych kontrahentów - rozliczenie VAT. Świadcząc usługi na rzecz zagranicznych kontrahentów, musimy zawsze ustalić miejsce świadczenia tych usług. Wyznaczają je przepisy VAT. Gdy nabywcy są podatnikami, zazwyczaj na nich przechodzi obowiązek rozliczenia VAT. Inaczej jest, gdy nabywca nie jest podatnikiem. Jeśli miejsce świadczenia usług jest poza terytorium kraju, to VAT rozlicza świadczeniodawca. Od 1 lipca 2021 r. może skorzystać z procedury OSS, gdy nabywca jest z innego kraju UE.
    Rozwiązanie umowy o pracę a termin wypłaty wynagrodzenia
    Rozwiązanie umowy o pracę a termin wypłaty wynagrodzenia. Pracodawcy mają wątpliwości kiedy powinni wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za pracę w przypadku rozwiązania umowy o pracę. Czy w zwykłym terminie wypłaty wynagrodzenia u danego pracodawcy? A może z dniem rozwiązania umowy o pracę? Wyjaśnia Państwowa Inspekcja Pracy.
    Akcyza na alkohol - zmiany od 2022 roku
    Akcyza na alkohol - zmiany od 2022 roku. Od przyszłego roku gorzelnie należące do producentów owoców, mali producenci wina i napojów fermentowanych (np. cydru) oraz miodów pitnych będą płacić o połowę niższą akcyzę. Zmiany wynikają z wdrożenia zmienionej dyrektywy alkoholowej. Zmiana była fakultatywna, ale Polska zdecydowała się na nią po to, żeby ułatwić prowadzenie działalności i rozwój przedsiębiorczości małych producentów napojów alkoholowych.
    Kopie certyfikatów rezydencji - co warto wiedzieć?
    Kopie certyfikatów rezydencji podatkowej stają się coraz bardziej powszechne, szczególnie w dobie pandemii COVID-19. W przeszłości organy podatkowe traktowały tę kwestię bardzo formalnie, tj. dopuszczalne było jedynie posiadanie oryginału certyfikatu w wersji papierowej. Z czasem dopuszczono certyfikaty wydawane elektronicznie, o ile wystawienie w takiej formie pozostawało w zgodzie z lokalnymi przepisami.
    E-faktury - zmiany od 2022 roku
    E-faktury - zmiany od 2022 roku. 18 listopada w Dzienniku Ustaw została opublikowana ustawa wprowadzająca Krajowy System e-Faktur (KSeF). W 2022 r. korzystanie z e-faktury będzie fakultatywne. Od 2023 r. użycie e-faktury ma się stać obowiązkowe dla wszystkich podatników VAT. Będzie to wymagać uprzedniej zgody organów UE. Ustawa zawiera również przepisy dotyczące zmian w fakturowaniu, stanowiące część pakietu SLIM VAT 2.
    Składka zdrowotna po zmianach
    Składka zdrowotna po zmianach. Niepokoje wokół rewolucji kalkulacji składki zdrowotnej nie cichną od kilku miesięcy. Nic w tym dziwnego skoro rządzący nie przestają zaskakiwać podatników częstotliwością wprowadzanych naprędce zmian. Szokujące zdaje się być również wprowadzanie nowelizacji do „świeżo” podpisanej przez Prezydenta ustawy nowelizującej - w szczególności, że zmiany te dotyczą właśnie składki zdrowotnej.
    Koszty usług niematerialnych w 2022 roku - uchylenie art. 15e ustawy o CIT
    Koszty usług niematerialnych w 2022 roku. Ustawa nowelizująca wiele przepisów podatkowych przygotowana w ramach rządowego programu „Polski Ład” uchyla od 2022 roku w całości art. 15e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nie oznacza to jednak, że problemy interpretacyjne związane ze stosowaniem tego przepisu znikną wraz z nadejściem nowego roku.
    Zwolnienie podatkowe z CIT na terenie SSE - wynagrodzenie z tytułu utrzymywania zdolności produkcyjnej
    Zwolnienie podatkowe z CIT na terenie SSE. Przychód podatkowy (wynagrodzenie) z tytułu utrzymywania zdolności produkcyjnej powinien stanowić element kalkulacyjny dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie SSE na podstawie zezwolenia. Tak uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 5 sierpnia 2021 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.200.2021.4.MBD.
    Reforma cen transferowych - rekomendacje zagranicznych ekspertów
    Reforma cen transferowych. 19 listopada 2021 r. w Ministerstwie Finansów odbyła się uroczysta inauguracja projektu, w ramach którego eksperci OECD, Komisji Europejskiej oraz naukowcy i praktycy z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Holandii, Szwecji i USA, pod kierownictwem pracowników MF, będą wspólnie pracować nad reformą polskich regulacji w zakresie cen transferowych. Efektem prac będzie przygotowanie wspólnych rekomendacji dotyczących ewentualnych zmian w polskich przepisach podatkowych. Ich celem jest zwiększenie konkurencyjności obowiązujących w Polsce regulacji oraz dalszy wzrost efektywności elektronicznego raportowania (TPR).
    Polski Ład: zmiany podatkowe opublikowane w Dzienniku Ustaw - niektóre już obowiązują
    Nowelizacja wielu przepisów podatkowych przygotowana w ramach rządowego programu Polski Ład została w dniu 23 listopada 2021 r. opublikowana w Dzienniku Ustaw. Większość tych zmian wejdzie w życie z początkiem 2022 roku. Pierwsze przepisy tej ustawy obowiązują już od 24 listopada 2021 r. Niektóre przepisy wejdą w życie 8 grudnia 2021 r.
    Zmiana umowy podatkowej między Polską a Holandią (Królestwem Niderlandów)
    Zmiana umowy podatkowej między Polską a Holandią. W dniu 22 listopada 2021 r. Prezydent RP Andrzej Duda podpisał ustawę z 14 października 2021 r. o ratyfikacji Protokołu między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów o zmianie Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Warszawie dnia 13 lutego 2002 roku, oraz Protokołu, podpisanego w Warszawie dnia 13 lutego 2002 roku.
    Ryczałt ewidencjonowany 2022 - składka zdrowotna
    Ryczałt ewidencjonowany 2022 - składka zdrowotna. Od 2022 roku składka na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych będzie zależna od przychodów oraz średniej pensji według GUS. Jak obliczyć wysokość składki zdrowotnej?
    Składka zdrowotna – zmiany od 2022 roku dla prowadzących działalność gospodarczą i pełniących funkcje na mocy powołania
    Składka zdrowotna – zmiany od 2022 roku. Ustawa z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw przewiduje szereg zmian w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zmiany te zajdą od 1 stycznia 2022 r. i dotyczyć będą w szczególności modyfikacji kalkulacji składki zdrowotnej dla poszczególnych grup podatników, zniesienia możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku, a ponadto objęcia obowiązkiem składki zdrowotnej podmiotów, które wcześniej nie posiadały takiego obowiązku (np. członków zarządu, czy prokurentów spółek).
    Jak rozliczać VAT przy eksporcie towaru partiami?
    Eksport towaru partiami a VAT. Spółka otrzymała zaliczkę na poczet zamówienia produkcji gier w marcu br. Wystawiliśmy fakturę zaliczkową ze stawką 0%. Zgodnie z zamówieniem towar wysyłany jest do klienta poza UE partiami, całe zamówienie przekracza okres 6 miesięcy. Po upływie 6 miesięcy od otrzymania zaliczki nie wysłaliśmy całego towaru. Czy musimy skorygować nie rozliczone dostawy i opodatkować różnice w stawce krajowej? Czy możemy skorzystać z art. 41 ust 9b ustawy o VAT w związku z specyfikacją realizacji dostaw?
    e-Płatności na PUESC - akcyza od samochodów osobowych i wniosek o wydanie banderol
    e-Płatności na PUESC. Ministerstwo Finansów informuje, że od 23 listopada 2021 roku od godz. 8.00 na Portalu Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych jest dostępna nowa usługa - „Zapłać za dokument poprzez e-Płatności”. Pozwala ona na opłatę należności w formie płatności elektronicznych online za deklarację akcyzową od aut osobowych lub za wniosek o wydanie banderol. Ministerstwo Finansów zapowiada, że będą udostępniane kolejne usługi z grupy e-Płatności.
    IKE, IKZE i PPE w 2022 roku - limity i korzyści podatkowe
    IKE, IKZE i PPE - limity. W 2022 roku wzrosną roczne limity wpłat na Indywidualne Konta Emerytalne (IKE), Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) oraz Pracownicze Programy Emerytalne (PPE). W 2022 roku limity te będą wynosiły 17.766,- zł dla IKE, 7.106,40 zł dla IKZE (10.659,60 zł w przypadku przedsiębiorców) oraz 26.649 zł w przypadku PPE. Wyższe limity to efekt prognozy wyższego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na 2022 rok (5922 zł). Jakie odliczenia i korzyści podatkowe można mieć z tych wpłat?
    Estoński CIT po nowemu od 2022 roku [Nowy Ład]
    Estoński CIT - zmiany od 2022 roku. Podatnicy CIT od 2021 roku mogą korzystać z nowej formy opodatkowania, zwanej potocznie estońskim CIT. Warto wiedzieć, że od 2022 r. w przepisach regulujących tą formę opodatkowania zajdą istotne zmiany.