Kategorie

Kiedy można domagać się odszkodowania za szkody

odszkodowanie
Podatnik poszkodowany wskutek błędnej decyzji organu podatkowego może domagać się odszkodowania. Odszkodowanie obejmuje zarówno szkodę rzeczywistą, jak i utracone korzyści, ale to podatnik musi je udowodnić.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ORGANÓW PODATKOWYCH

Kiedy można domagać się odszkodowania za szkody

Podatnik poszkodowany wskutek błędnej decyzji organu podatkowego może domagać się odszkodowania. Odszkodowanie obejmuje zarówno szkodę rzeczywistą, jak i utracone korzyści, ale to podatnik musi je udowodnić.

Niejasne przepisy podatkowe poddawane ciągłym zmianom to jeden z najczęstszych powodów uchylania decyzji podatkowych przez sądy administracyjne. Ale nie jedyny. Są też błędy i pomyłki proceduralne, które kosztują podatników duże pieniądze. Szkody często bywają nieodwracalne, a doprowadzone na skraj bankructwa firmy coraz częściej występują o odszkodowania.

Podstawowe przepisy

Reklama

Gwarancję dochodzenia roszczeń odszkodowawczych można znaleźć już w samej konstytucji. Zgodnie z art. 77 ust. 1 konstytucji każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.

Od 1 stycznia 2007 r. zmieniły się przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej. Obowiązujące wcześniej zasady zastąpił jeden przepis stanowiący, że do odpowiedzialności odszkodowawczej stosuje się przepisy prawa cywilnego. Jak widać, same przepisy podatkowe nie ustanawiają już odrębnych reguł dochodzenia odszkodowania za błędne decyzje organów podatkowych, ale odsyłają wprost do przepisów kodeksu cywilnego.

Zgodnie z kodeksem cywilnym organy władzy publicznej ponoszą odpowiedzialność nie tylko za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie, ale także zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Odpowiedzialność w tym przypadku ponosi Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

Jeżeli jednak wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Trzeba podkreślić, że zakres odpowiedzialności nie ogranicza się tylko do szkody powstałej w wyniku działania organu podatkowego. Fiskus ponosi odpowiedzialność także wtedy, gdy szkoda powstanie wskutek niepodjęcia działania, czyli zaniechania.

WAŻNE

Gdy szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą

Podstawą dochodzenia odszkodowania jest szkoda wyrządzona m.in. przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji. Decyzja musi być ostateczna, a naprawienia szkody można żądać dopiero po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Gdy szkoda została natomiast wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody.

Ważne zasady

Reklama

Przepisy regulujące omawianą kwestię mogą wydawać się trochę zawiłe. Jednak wynika z nich kilka zasad. Przede wszystkim z roszczeniem o naprawienie szkody powstałej w związku z działaniem czy zaniechaniem organu podatkowego podatnik występuje bezpośrednio do sądu cywilnego. Decyzja, z którą wiąże się roszczenie, musi być ostateczna. Podatnik musi wcześniej wystąpić o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji we właściwym postępowaniu. W praktyce zasadniczo będzie oznaczało to konieczność zakwestionowania decyzji podatkowej w postępowaniu odwoławczym, a następnie zaskarżenie do sądu administracyjnego, który potwierdzi jej niezgodność z prawem. Trzeba podkreślić, że podatnik może dochodzić zarówno szkody rzeczywistej, jak i utraconych korzyści. W praktyce otrzymanie odszkodowania z tego drugiego tytułu będzie bardziej kłopotliwe. Podatnik w postępowaniu cywilnym musi przedstawić dowody potwierdzające powstanie szkody, jej rozmiar oraz związek przyczynowy między zaistniałą szkodą a decyzją podatkową. O ile straty rzeczywiste łatwo wyliczyć i udokumentować, o tyle utracone korzyści, np. wskazanie na utratę potencjalnych kontraktów, które nie doszły do skutku, udowodnić trudniej.

W jednym z orzeczeń Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, że jeżeli bezprawne działanie organu celnego polegało na wydaniu nieważnej decyzji o przepadku towaru i następnie jego sprzedaniu, to w granicach normalnego związku przyczynowego pozostaje jedynie uszczerbek majątkowy związany z utratą przez poszkodowanego prawa własności tego towaru.

Jak zauważył sąd, zgodnie z ogólnymi regułami odpowiedzialności zawartymi w art. 361 par. 1 kodeksu cywilnego, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność jedynie za normalne następstwa działania, z którego szkoda wynikła. A to oznacza, że pomiędzy działaniem organu a szkodą istnieć musi normalny związek przyczynowy, tj. gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest normalnym następstwem tego typu zdarzeń (działań). W ocenie sądu szkoda, jaką poniósł powód w wyniku bezprawnego działania organów celnych, ograniczała się w tym przypadku jedynie do utraty przez niego prawa własności węgla, który został sprzedany w ramach orzeczonego przepadku. Za szkodę sąd nie uznał poniesionych przez podatnika kosztów postoju wagonów z węglem, przewozu węgla ani też kosztów rozładunku. Zdaniem sądu wszystkie te wydatki są jedynie konsekwencją postępowania powoda, który przedstawił do odprawy organom celnym towar, na którego wprowadzenie do obrotu w kraju nie miał zezwolenia.

Sąd nie zakwestionował co do zasady możliwości dochodzenia utraconych korzyści w sprawach podatkowych czy celnych. Jednak podkreślił, że pomiędzy utraconymi przez uprawnionego korzyściami a bezprawnym działaniem organu musi zachodzić związek przyczynowy (wyrok z 20 października 2005 r., sygn. akt I ACa 436/05, opublikowany w OSP 2006/7-8/92.).

W innym wyroku Sąd Najwyższy wyjaśnił z kolei, że jeżeli wskazywany przez powoda uszczerbek majątkowy pozostaje poza granicami normalnego związku przyczynowego, to nie została spełniona jedna z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, także Skarbu Państwa, za szkodę spowodowaną wydaniem decyzji podatkowej (wyrok z 14 grudnia 2004 r., sygn. akt II CK 248/04, niepublikowany).

JAK UBIEGAĆ SIĘ O ODSZKODOWANIE

Podatnik, składając pozew do sądu cywilnego, powinien:

• wykazać związek między szkodą a decyzją,

• przedstawić dowody potwierdzające szkodę, np. odszkodowanie dotyczy szkody z tytułu kosztów kredytu zaciągniętego na spłatę określonych decyzją podatków, należy przedłożyć umowę kredytu, wyciągi bankowe dokumentujące poszczególne spłaty, koszty prowizji, weksli, opłat itd.,

• w przypadku dochodzenia utraconych korzyści przedłożyć korespondencję z postępowania, np. wnioski o wstrzymanie decyzji, informacje o potencjalnych stratach powstałych z wykonania decyzji, kar umownych związanych z niemożnością wywiązania się z dostaw w związku z egzekucją lub zabezpieczeniem potencjalnych zaległości, zatrzymaniem zwrotów VAT itp.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 260 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

• Art. 417-4172 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Refakturowanie podatku od nieruchomości na dzierżawcę lub najemcę

    Refakturowanie podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości nie może być przedmiotem sprzedaży lub innej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w efekcie nie podlega odrębnemu „refakturowaniu”. Jednak jeżeli strony umowy dzierżawy lub najmu postanowią, że wynajmujący „przerzuca” koszt podatku od nieruchomości na dzierżawcę (najemcę), wówczas koszt ten stanowi element ceny usługi dzierżawy (najmu). Innymi słowy wartość podatku od nieruchomości stanowi część zapłaty (czynszu) za usługę dzierżawy lub najmu. Dlatego też w takiej sytuacji wydzierżawiający (lub najemce) powinien wystawić fakturę, w której podstawa opodatkowania, to łączna cena (wartość) usługi dzierżawy obejmująca m.in. wartość podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Koszty podatku od nieruchomości nie mogą bowiem stanowić samodzielnego świadczenia, lecz są elementem podstawowej czynności, jaką jest dzierżawa nieruchomości, zatem co do zasady nie powinny być wykazywane na fakturze w odrębnej pozycji.

    Transparentność wynagrodzeń w UE - jak się przygotować?

    Transparentność wynagrodzeń w UE. Projekt przygotowany przez Komisję Europejską zakłada rewolucyjne zmiany w zakresie transparentności wynagrodzeń. Jakie rozwiązania zakłada i jakie konsekwencje może za sobą nieść? Jak przygotować organizację do ujawnienia płac?

    Jaki wzrost PKB w 2021 roku?

    PKB w 2021 roku. Wzrost gospodarczy (tj. wzrost Produktu Krajowego Brutto - PKB) Polski w 2021 r. może zbliżyć się do 5 proc., ale resort finansów pozostaje konserwatywny w swoich prognozach - powiedział 22 czerwca PAP Biznes minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński. Podkreślił, że w budżecie są zabezpieczone środki na wypadek kolejnej fali pandemii. Dodał, że wykonanie budżetu po czerwcu może być zbliżone do tego po maju, kiedy to w odnotowano nadwyżkę w wysokości 9,4 mld zł.

    Elektroniczny TAX FREE od początku 2022 roku

    Ustawa o VAT daje możliwość zwrotu podatku od towarów i usług podróżnym. Procedura TAX FREE pozwala turystom odwiedzającym Polskę na uniknięcie podwójnego opodatkowania. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa szykują zmiany dla przedsiębiorców działających w systemie zwrotu VAT podróżnym od początku 2022 roku, polegającą na odejściu od papierowej wersji procedury i zastąpienie jej elektronicznym systemem ewidencji.

    Przedsiębiorca jako honorowych dawca krwi - co przysługuje?

    Honorowy dawca krwi, który jest pracownikiem, po oddaniu krwi może otrzymać dwa dni wolnego. Co jednak w sytuacji gdy honorowym dawcą krwi jest przedsiębiorca? Czy z tego tytułu przysługują mu jakieś preferencje?

    Zmęczenie cyfrowe w czasie pandemii

    Zmęczenie cyfrowe. 41% ankietowanych niepokoi się wpływem Internetu na dobre samopoczucie bardziej niż przed pandemią – wynika z badania EY. Jak postrzegamy obecnie korzystanie z kanałów cyfrowych?

    E-faktury - zagrożenia i ryzyka

    E-faktury. Już w październiku 2021 r. w Polsce zostaną wprowadzone e-faktury – zapowiada polski rząd. Na razie będą dobrowolną formą rozliczenia, jednak za dwa lata (od 2023 roku) system podatkowy zostanie całkowicie zdigitalizowany. Eksperci wskazują, że oprócz oczywistych korzyści, takich jak uszczelnienie systemu podatkowego czy uproszczenie rozliczeń między kontrahentami, e-faktury wiążą się też z pewnymi ryzykami. To przede wszystkim obawa przed inwigilacją i działaniami hakerów.

    Pakiet VAT e-commerce, czyli podwyżki w e-handlu

    Pakiet VAT e-commerce. Nowelizacja ustawy o VAT wprowadza tzw. unijny pakiet e-commerce. Zmiana ma wejść we wszystkich krajach Unii. Celem jest wyrównanie szans firm z UE w konkurowaniu w obszarze handlu elektronicznego z podmiotami z krajów trzecich.

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) – jakie korzyści?

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) jest narzędziem do zmniejszenia zobowiązania podatkowego w ramach grupy kapitałowej umożliwiającym zwiększenie swobody dokonywania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi wchodzącymi w skład PGK oraz zmniejszenie obowiązków administracyjnych związanych z rozliczeniem CIT. Jednak funkcjonowanie w ramach takiej grupy wiąże się również z ryzykiem, które wynika z konieczności przestrzegania bardzo rygorystycznych warunków PGK. Jest to więc rozwiązanie korzystne, a zarazem ryzykowne dla podatników.

    Czy podatek może zapłacić za podatnika inny podmiot?

    Zapłata podatku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyroku z 14 kwietnia 2021 r. (sygn. II FSK 3305/18) , że zobowiązanie podatkowe płatnika wygasa również w przypadku, kiedy kiedy wpłata podatku realizowana jest przez podmiot trzeci. Konieczne jest jednak aby podatek został opłacony ze środków podatnika, by podmiot uiszczający podatek miał do wykonania tej czynności umocowanie oraz aby wiedzę o tym fakcie miał organ podatkowy, na rzecz którego dokonywana jest konkretna wpłata należności.

    Kościński: jesteśmy za sprawiedliwymi podatkami

    Raje podatkowe, podatek minimalny. Działania resortu finansów ukierunkowane są na wprowadzenie sprawiedliwych podatków w UE i poza nią, dlatego istotne jest zwalczanie rajów podatkowych - poinformował minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński.

    Tarcza PFR 1.0 - ponad 42 mld zł umorzonych subwencji

    Subwencje z Tarczy PFR. Z 61 mld zł udzielonych subwencji z Tarczy PFR 1.0 umorzymy firmom w sumie 42-45 mld zł, czyli o 4-6 mld zł więcej, niż pierwotnie zakładaliśmy - powiedział wiceprezes Polskiego Funduszu Rozwoju Bartosz Marczuk.

    Opłata reprograficzna - czy przepisy są zgodne z prawem UE?

    Opłata reprograficzna - nowe regulacje. Przepisy dotyczące opłaty reprograficznej mogą być niezgodne z polskim i unijnym prawem. Projekt ustawy o uprawnieniach artysty zawodowego budzi wątpliwości prawników. Które przepisy budzą wątpliwości?

    VAT e-commerce - projekt objaśnień podatkowych MF

    VAT e-commerce. Ministerstwo Finansów przygotowało projekt objaśnień podatkowych do pakietu zmian w VAT zwanego potocznie VAT e-commerce. W objaśnieniach tych zawarto 59 praktycznych przykładów jak działa pakiet. Objaśnienia te mają chronić przedsiębiorców z mocą wiążącą dla administracji skarbowej. Ministerstwo Finansów zaprasza podatników do zgłaszania uwag do tego projektu w ramach prekonsultacji do 30 czerwca.

    Akcyza. Wzory deklaracji uproszczonych AKC-UA i AKC-UAKZ

    Wzory deklaracji akcyzowych. Ukazało się rozporządzenie dotyczące wzorów deklaracji uproszczonych w sprawie podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych, chodzi o wzory AKC-UA i AKC-UAKZ. Nowe deklaracje mają zastosowanie począwszy od rozliczenia za trzeci kwartał 2021 r.

    22 czerwca 2021 roku przypada "Dzień Wolności Podatkowej"

    Dzień Wolności Podatkowej. W tym roku "Dzień Wolności Podatkowej" przypada 22 czerwca w 173. dniu roku. Na opłacenie wszystkich danin, czyli podatków i opłat, które są przymusowe niezależnie od tego, jak się nazywają, pracujemy 172 dni z 365, czyli o 12 dni dłużej niż w 2020 r. - poinformowało w poniedziałek Centrum im. Adama Smitha. W 2020 roku Dzień Wolności Podatkowej przypadał 10 czerwca, w 2019 roku 8 czerwca, a w roku 2018 - 6 czerwca.

    Rejestracja samochodu ciężarowego do 3,5 tony - nowy obowiązek akcyzowy od 1 lipca 2021 r.

    Rejestracja samochodu ciężarowego do 3,5 tony. Od 1 lipca 2021 r., aby zarejestrować samochód ciężarowy i specjalny o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, sprowadzany z innego kraju UE, będziemy musieli przedłożyć w wydziale komunikacji odpowiedni dokument z urzędu skarbowego, który potwierdzi, że nie musimy zapłacić akcyzy od tego samochodu. Jest to nowy obowiązek.

    Stawki VAT w gastronomii - dania na wynos z 5% czy 8% VAT?

    Stawki VAT w gastronomii. Sprzedaż w lokalach gastronomicznych dań na wynos jest dostawą towarów, dlatego mogła być opodatkowana stawką 5% zamiast 8%. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 22 kwietnia 2021 r. w sprawie C-703/19, dotyczącej polskiego podatnika. Wyrok ma praktyczne konsekwencje głównie w stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2020 r. Zawiera jednak przydatne wskazówki odnoszące się również do stosowania obecnych przepisów, po wprowadzeniu nowej matrycy stawek VAT.

    Specjalista ds. e-przetargów

    Specjalista ds. e-przetargów. Nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych, która weszła w życie 1 stycznia 2021 roku, wprowadziła kilka istotnych zmian, które mają na celu usprawnienie procesów zakupowych wśród wykonawców i zamawiających. Nowe prawo pokazuje, że niezbędne jest także posiadanie dodatkowych kompetencji przez specjalistów z tego sektora. Czy można zatem mówić o tworzeniu się nowego stanowiska pracy, które da się określić mianem specjalisty ds. e-przetargów?

    Niższych podatków, stabilnego prawa - czego życzyć przedsiębiorcom?

    Dzień Przedsiębiorcy jest obchodzony w dniu 21 czerwca. Czego można im życzyć? Stabilnego prawa, mniej uciążliwych formalności oraz niższych podatków i składek ZUS – wynika z badania zleconego przez inFakt agencji ARC Rynek i Opinia. Równie ważne jest, aby pomimo niesprzyjających warunków do prowadzenia biznesu nadal odczuwali satysfakcję ze swojej działalności.

    Zamówienia publiczne w 2021 roku - nowe przepisy, problemy wykonawców i zamawiających

    Zamówienia publiczne. Powszechny dostęp do szczepień i stopniowe luzowanie obostrzeń to w końcu czas na odbudowanie gospodarki. Będzie miało to bezpośredni wpływ na wzrost procesów zakupowych, również w sektorze zamówień publicznych. Trudny okres pandemii, szczególnie w pierwszych jej miesiącach, spowolnił lub całkowicie sparaliżował niektóre branże. Zmiany w Prawie zamówień publicznych (Pzp), które weszły w życie od 1 stycznia 2021 r. miały usprawnić procesy zakupowe. Czy zamawiający i wykonawcy są gotowi na zmierzenie się z nową rzeczywistością wynikającą z nowelizacji ustawy?

    Strategia podatkowa a schematy podatkowe

    MDR to skrót od Mandatory Disclosure Rules – są to przepisy prawa związane z obowiązkiem przekazywania (raportowania) do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) informacji o schematach podatkowych. Regulacje te mają istotny wpływ na działalność podatników – w określonych przypadkach nakładają na podatników obowiązek raportowy, jak również obowiązek wdrożenia i stosowania tzw. procedury wewnętrznej.

    Franszyza redukcyjna a PIT

    Franszyza redukcyjna a PIT. Czy kwota franszyzy redukcyjnej, która została wypłacona poszkodowanemu przez ubezpieczonego sprawcę szkody jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

    Ceny transferowe: nowe obowiązki także dla podmiotów niepowiązanych

    Ceny transferowe. W celu zabezpieczenia przedsiębiorstwa i zarządu przed ryzykiem surowych kar w związku z niewywiązaniem się z obowiązków w zakresie cen transferowych za 2021 r., kluczowe znaczenie ma jak najszybsza identyfikacja transakcji jednorodnych. Chodzi o te, których wartość może przekroczyć na koniec roku 500 tys. zł netto. Konieczna jest też implementacja procedury badania rzeczywistego właściciela, np. w formie wprowadzenia odpowiednich zapisów do umów zawieranych z kontrahentami.

    Zmiana pracy 2021. Oczekiwania pracowników i możliwości rozwoju

    Rynek pracy 2021. Pandemia koronawirusa nie tylko nie zakończyła rynku pracownika, ale poprzez geometrycznie rosnące zapotrzebowanie na niektóre specjalizacje, wręcz zaostrzyła walkę o talenty. Przedstawiamy analizę wyników badań przeprowadzonych wśród ponad 3 tys. respondentów z 20 dominujących na rynku pracy branż.