Nowy JPK_VAT coraz bliżej – z jakimi pytaniami zmagają się przedsiębiorcy?

W praktyce oznacza to, że począwszy od rozliczenia za październik (lub czwarty kwartał dla podatników rozliczających się kwartalnie), możliwe będzie złożenie wyłącznie nowego JPK. Złożenie deklaracji za okresy rozpoczynające się po 1 października 2020 r. w dotychczasowej formie będzie nieskuteczne i traktowane na równi z tym, jakby deklaracja w ogóle nie była złożona.

Przypomnijmy – nowy JPK składa się zasadniczo z dwóch części: ewidencyjnej i deklaracyjnej. Ta druga część jest nowością i od dawna zapowiadanym ułatwieniem dla podatników. Wdrażając nowy JPK ustawodawca postanowił jednak w dalekim stopniu uszczegółowić dane raportowane w znanej już podatnikom części ewidencyjnej, w szczególności poprzez obowiązek identyfikacji dostaw poszczególnych rodzajów towarów lub usług (poprzez tzw. kody GTU), oznaczanie poszczególnych rodzajów transakcji (np. transakcji w podmiotami powiązanymi, czy też transakcji objętych obowiązkowym MPP), czy też oznaczanie poszczególnych rodzajów dokumentów (np. WEW).

Wiele kwestii budziło i nadal budzi wątpliwości. Część z nich została rozwiązana w drodze opublikowanej przez MF broszury informacyjnej oraz odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania. Nadal pozostaje jednak wiele problemów praktycznych i nierozwiązanych kwestii.

Warto w tym miejscu wskazać, że celem JPK jest m.in. umożliwienie łatwej i szybkiej kontroli podatników. Stąd konieczność oznaczania poszczególnych rodzajów transakcji, które to transakcje zostały uznane przez fiskusa za szczególnie ryzykowne lub interesujące. Popełnienie błędu w nowym JPK, uniemożliwiającego przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości transakcji, może skutkować nałożeniem sankcji 500 zł. W praktyce pojawia się zatem pytanie, o jakiego rodzaju błędy może chodzić. Tego rodzaju błędem może być np. nieprawidłowe wprowadzenie do ewidencji numeru faktury. Ministerstwo w wielu miejscach podkreśla wagę rzetelnego prezentowania numeru faktury. Wprowadzenie jakichkolwiek modyfikacji (np. skrócenie zbyt długiego numeru, usunięcie elementów literowych numeru faktury, itp.), może być potraktowane jako uniemożliwiające przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości transakcji. Podobnie może być potraktowane błędne oznaczenie GTU lub zastosowanej procedury podatkowej. Spośród kodów GTU najwięcej wątpliwości rodzi kod GTU 12, który odnosi się do świadczenia usług niematerialnych: doradczych, księgowych, prawnych, zarządczych, szkoleniowych, marketingowych, firm centralnych (head offices), reklamowych, badania rynku i opinii publicznej, w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych. Ustawodawca nakazując podatnikom oznaczanie ww kategorii usług nie zawarł przy tym żadnych wskazówek, jak usługi te należy definiować. Dopiero Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytania podatników opublikowało listę symboli PKWiU, która pomocniczo może służyć w identyfikacji tych usług.

Jeżeli zaś chodzi o procedury podatkowe, to najwięcej kłopotów wiąże się z koniecznością oznaczania transakcji (zarówno po stronie zakupów, jak i sprzedaży), objętych mechanizmem podzielonej płatności. Problemy praktyczne pojawiają się przykładowo w przypadku tzw. usług kompleksowych, w skład których wchodzi usługa objęta obowiązkowym MPP. O ile dotychczas podatnicy radzili sobie z tym problemem w ten sposób, że na wszelki wypadek w tych przypadkach wskazywali na obowiązek MPP, o tyle po wejściu w życie nowego JPK, błędne oznaczenie transakcji jako MPP może rodzi obowiązek uiszczenia sankcji 500 zł.

Warto zatem poświęcić pozostały do wdrożenia czas na skrupulatną analizę sprzedaży i zakupów pod kątem stosowania prawidłowych oznaczeń bowiem nawet najdoskonalszy program do obsługi JPK tego zadania za nas nie wykona. W przypadku istotnych wątpliwości, można rozważyć wystąpienie z wnioskiem do GUS bądź o indywidualną interpretację.

dr Elżbieta Lis – doradca podatkowy, radca prawny, partner w Andersen w Polsce

Polecamy: Nowy JPK_VAT z deklaracją i ewidencją. Poradnik Gazety Prawnej 4/2020