Dzień zmiany wykorzystania samochodu a rozliczenie VAT

Dokonując dostawy pojazdu samochodowego, sprzedawca wykonuje działalność gospodarczą, występuje w charakterze podatnika i opodatkowuje VAT dokonaną dostawę. Wobec tego można sądzić, że nie dochodzi do zmiany wykorzystania (nie zmienia się związek z działalnością gospodarczą) w przypadku, gdy podatnik sprzedaje pojazd samochodowy wykorzystywany przed sprzedażą wyłącznie w celach związanych z prowadzoną działalnością, ponieważ na każdym etapie dysponowania pojazdem służył on wyłącznie działalności gospodarczej (nie był wykorzystywany do celów mieszanych lub prywatnych).

VAT po zmianach od 1 lipca 2015 r.

Zmiana wykorzystania pojazdów samochodowych zasadniczo wiąże się z korektą podatku naliczonego. Ustawodawca w art. 90b ust. 1 ustawy o VAT wprowadził zasady korygowania podatku naliczonego, gdy pojazd samochodowy pierwotnie wykorzystywany był:

1. wyłącznie w celach związanych z działalnością gospodarczą, a po zmianie podlegał wykorzystaniu również w celach nie związanych z działalnością, lub

2. do „celów mieszanych”, a następnie został przeznaczony do użytkowania wyłącznie w celach związanych z działalnością gospodarczą.

Jednocześnie w art. 90b ust. 2 ustawy o VAT określono, że „W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 1, nastąpi sprzedaż pojazdu samochodowego, uznaje się, że wykorzystanie tego pojazdu zostało zmienione na wykorzystanie wyłącznie do działalności gospodarczej, aż do końca okresu korekty.”. Taka treść przepisu może sugerować, że w przypadku sprzedaży pojazdu dochodzi do zmiany wykorzystania bez względu na związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.

50 Ściąg Księgowego z aktualizacją online

Biuletyn VAT

Mogłoby to oznaczać, że bez względu na to, czy pojazd samochodowy użytkowany był wyłącznie w ramach działalności gospodarczej, czy do celów mieszanych, jego sprzedaż stanowi zmianę wykorzystania. To z kolei, zgodnie z art. 86a ust. 14 ustawy o VAT, zobowiązywałoby podatników do aktualizowania VAT-26 w odniesieniu do sprzedanych pojazdów samochodowych, nie później niż przed dniem zmiany przeznaczenia.

W ustnym uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie zwrócił uwagę na fakt, że do zmiany wykorzystywania dochodzi, gdy pojazd samochodowy przestaje być wykorzystywany w działalności gospodarczej, gdy jest z niej definitywnie wyłączony. Sąd określił, że sprzedaż pojazdu samochodowego również jest takim wyłączeniem, co stanowi podstawę do aktualizacji VAT-26 w stosunku do sprzedanego pojazdu.

Ze stanowiska Sądu nie wynika natomiast, który dzień należy rozumieć jako dzień dokonania zmiany przeznaczenia. Za taki dzień uznać można na przykład dzień następujący po dniu dokonania dostawy auta, ponieważ do czasu sprzedaży, samochód mógł być wykorzystywany w działalności gospodarczej, więc dopiero kolejnego dnia samochód jest definitywnie wyłączony z działalności. Aktualizację informacji VAT-26 w stosunku do sprzedanego pojazdu samochodowego należałoby więc złożyć najpóźniej w dniu jego dostawy.

Możliwe też jest uznanie dnia sprzedaży pojazdu samochodowego za dzień zmiany wykorzystania, a byłoby to niekorzystne dla podatników. Mogłoby się okazać, że podatnik zawsze spóźni się z aktualizacją VAT-26 w stosunku do zgłoszonego pojazdu samochodowego, który jest przedmiotem dostawy w dniu podjęcia decyzji o jego sprzedaży. Przekroczenie terminu zaktualizowania VAT-26 może być uznane przez władze skarbowe za czyn zabroniony w rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego, a jego sprawca narażony będzie na sankcje karnoskarbowe.

Właściwe ustalenie dnia zmiany wykorzystania pojazdów samochodowych z powyższych względów jest istotne dla podatników. Pozostaje wierzyć, że w pisemnym uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie przedstawi szerzej argumenty dotyczące przyjętego stanowiska i odniesie się również do kwestii ustalania terminu na zaktualizowanie VAT-26 w stosunku do sprzedanych pojazdów samochodowych. Natomiast niezależnie od rozważań czysto prawniczych można sobie zadać pytanie, czy nałożenie takiego obowiązku na podatnika ma jakikolwiek sens praktyczny, i czy w jakikolwiek sposób może, w tej konkretnej sytuacji, przyczynić się do uszczelnienia systemu VAT.

Zmiany wprowadzone w zakresie podatku od towarów i usług od 1 lipca 2015 - Wyjaśnienia MF (PDF)

Grzegorz Cherek, konsultant w Dziale Prawno-Podatkowym PwC