| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Podatnik VAT > Objaśnienie podatkowe dotyczące stosowania ustawy o STIR (część II)

Objaśnienie podatkowe dotyczące stosowania ustawy o STIR (część II)

Ministerstwo Finansów przygotowało objaśnienia podatkowe dotyczące zasad stosowania ustawy o STIR, czyli przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 24 listopada 2017 roku o zmianie niektórych przepisów ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych. Ustawa o STIR ma na celu ograniczenie luki w podatku VAT spowodowanej wyłudzeniami. Prezentujemy drugą część treści tych objaśnień.

Objaśnienie podatkowe Ministerstwa Finansów z 6 kwietnia 2018 r.

STOSOWANIE PRZEPISÓW WPROWADZONYCH USTAWĄ Z DNIA 24 LISTOPADA 2017 R. O ZMIANIE NIEKTÓRYCH USTAW W CELU PRZECIWDZIAŁANIA WYKORZYSTYWANIU SEKTORA FINANSOWEGO DO WYŁUDZEŃ SKARBOWYCH

Zobacz: Objaśnienie podatkowe dotyczące stosowania ustawy o STIR (część I)

iii. STIR

STIR to system teleinformatyczny izby rozliczeniowej, spełniający odpowiednie wymagania techniczne. STIR pełni trzy funkcje46:

a. Odbiór i przetwarzanie danych w celu ustalenia wskaźnika ryzyka47

STIR odbiera dane z banków i SKOK-ów oraz z publicznych rejestrów, które wykorzystywane są w procesie automatycznego ustalenia przez izbę rozliczeniową wskaźnika ryzyka.

b. Przekazywanie wskaźnika ryzyka Szefowi KAS oraz bankom i SKOK-om48

Po ustaleniu wskaźnika ryzyka STIR pozwala na jego automatyczne i niezwłoczne przekazanie49 do:

- Centralnego Rejestru Danych Podatkowych (administrowany przez Szefa KAS rejestr prowadzony w systemie teleinformatycznym, służący do gromadzenia wszelkiego rodzaju danych podatkowych), oraz

- systemów teleinformatycznych banków i SKOK-ów – w odniesieniu do klientów, dla których instytucje te prowadzą rachunek „firmowy” (rachunek podmiotu kwalifikowanego) lub zamierzają otworzyć taki rachunek50.

c. Pośredniczenie w przekazywaniu danych między Szefem KAS a bankami i SKOK-ami51

Ustawa przewiduje przekazywanie szeregu danych, informacji oraz żądań pomiędzy Szefem KAS a bankami i SKOK-ami. Dzięki pośrednictwu STIR w tym transferze może on następować automatycznie i niezwłocznie52.

iv. Podmiot kwalifikowany i jego rachunek

Podmioty kwalifikowane to osoby fizyczne będące przedsiębiorcami lub prowadzące działalność zarobkową na własny rachunek, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną53.

Z definicji tej wyłączone są natomiast osoby fizyczne, które nie są przedsiębiorcami ani nie prowadzą działalności zarobkowej na własny rachunek. Oznacza to, że w zdecydowanej większości osób fizycznych nie można uznać za podmioty kwalifikowane.

Polecamy: Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – nowe procedury

Krąg podmiotów kwalifikowanych pokrywa się z kręgiem podmiotów, dla których banki mogą prowadzić rachunki rozliczeniowe54. W konsekwencji z pojęciem tym ściśle związana jest definicja rachunku podmiotu kwalifikowanego, która obejmuje wyłącznie rachunki rozliczeniowe (w bankach) oraz rachunki członków SKOK będących podmiotami kwalifikowanymi55. Nie uznaje się zatem za rachunek podmiotu kwalifikowanego innych rachunków prowadzonych przez instytucje (np. rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego czy rachunku karty kredytowej).

Tym samym zasadnicza część przepisów ustawy nie ma zastosowania do rachunków służących prywatnym rozliczeniom osób fizycznych. W szczególności, w odniesieniu do tych rachunków:

- banki i SKOK-i nie przekazują danych ich posiadaczy56

- banki i SKOK-i nie przekazują zestawień transakcji57

- Szef KAS nie otrzymuje informacji o transakcjach dokonywanych pomiędzy podmiotem kwalifikowanym a posiadaczem tego rachunku (a jedynie dane zagregowane o łącznej kwocie transakcji uznających lub obciążających rachunki z tej grupy)58.

W odniesieniu do rachunków innych niż rachunki podmiotów kwalifikowanych banki i SKOK-i przekazują izbie rozliczeniowej wyłącznie ich numery, kody walut oraz daty otwarcia i zamknięcia bez wskazywania posiadacza59. Przekazanie takich danych jest niezbędne do „odfiltrowania” transakcji dokonywanych między posiadaczami tych rachunków a podmiotami kwalifikowanymi, tak aby Szef KAS otrzymał jedynie dane zagregowane.

2.4. Adresaci ustawy

i. Banki i SKOK-i

Banki60 oraz SKOK-i to podstawowi adresaci norm wynikających z przepisów ustawy STIR. Celem ustawy jest bowiem przeciwdziałanie wykorzystywaniu ich działalności do wyłudzeń skarbowych. Jest on realizowany, z jednej strony, poprzez scentralizowaną i zautomatyzowaną analizę danych pochodzących od tych instytucji przez izbę rozliczeniową oraz Szefa KAS, z drugiej zaś – poprzez adekwatne działania dokonywane przez banki oraz SKOK-i na żądanie Szefa KAS, bądź z własnej inicjatywy.

Niektóre instytucje (np. banki hipoteczne) nie mogą prowadzić żadnych rachunków lub nie prowadzą rachunków (np. banki specjalistyczne, których profil działalności biznesowej nie obejmuje prowadzenia rachunków bankowych dla podmiotów kwalifikowanych lub osób fizycznych), z którymi ustawa wiązałaby obowiązek przekazywania danych (rachunki podmiotów kwalifikowanych, w tym rozliczeniowe, rachunki oszczędnościowe, rachunki oszczędnościoworozliczeniowe)61. Instytucje, które nie prowadziły nigdy takich rachunków, nie mają obowiązku „podłączenia się” do infrastruktury STIR służącej przekazywaniu danych (do czasu ewentualnej zmiany modelu działalności i rozpoczęcia prowadzenia rachunków objętych ustawą)62.

Banki nie mają również obowiązku przesyłania informacji o rachunkach prowadzonych dla banków zagranicznych oraz instytucji kredytowych w rozumieniu Prawa bankowego (tzw. rachunkach loro).

a. Uprawnienia

- Otrzymywanie informacji o wskaźniku ryzyka od izby rozliczeniowej w zakresie rachunków podmiotów kwalifikowanych prowadzonych przez te banki lub SKOK-i oraz w przypadku otwierania rachunku dla podmiotu kwalifikowanego63. Przy otwieraniu nowego rachunku bank lub SKOK, występując o informację do izby rozliczeniowej, powinien w sposób jednoznaczny zidentyfikować tożsamość podmiotu, którego dotyczy zapytanie, wskazując unikalny identyfikator taki jak numer NIP, a nie np. samą nazwę lub imię i nazwisko64. Bank lub SKOK ma obowiązek wystąpienia do izby rozliczeniowej o informację o wskaźniku ryzyka tylko w przypadku otwierania pierwszego rachunku podmiotu kwalifikowanego. Po otwarciu pierwszego rachunku bank lub SKOK będzie uzyskiwał aktualizowane codziennie informacje o wskaźniku ryzyka dla danego podmiotu kwalifikowanego65. Tym samym zbędne jest występowanie o informację o wskaźniku w przypadku otwierania kolejnego rachunku podmiotu kwalifikowanego w danym banku lub SKOK-u.

- Wykorzystywanie wskaźnika ryzyka w celu wykonywania określonych uprawnień i obowiązków (przeciwdziałanie praniu pieniędzy i innym przestępstwom, przeciwdziałanie wyłudzeniom kredytów)66.

- Zgłaszanie najlepszych praktyk w zakresie przeciwdziałania wykorzystywaniu działalności banków i SKOK-ów do przestępstw oraz przestępstw skarbowych67.

- Zablokowanie środków na rachunku (do 72 godz.) z inicjatywy banku lub SKOK-u, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że środki zgromadzone na rachunku pochodzą lub mają związek z przestępstwem skarbowym68.

b. Obowiązki

- Przekazywanie izbie rozliczeniowej:

  • o informacji o otwieranych i prowadzonych rachunkach podmiotów kwalifikowanych69;
  • o dziennych zestawień transakcji dotyczących rachunków podmiotów kwalifikowanych70;
  • o informacji o rachunkach (numerów rachunków) innych niż rachunki podmiotów kwalifikowanych (tj. w przypadku banków – informacji o rachunkach oszczędnościowych i oszczędnościoworozliczeniowych prowadzonych dla osób fizycznych, a w przypadku SKOK-ów – informacji o rachunkach członków SKOK, niebędących rachunkami podmiotów kwalifikowanych)71.

- Przekazywanie na żądanie Szefa KAS:

  • o informacji i zestawień innych niż przekazane bez wezwania, ale dotyczących analogicznego zakresu danych (np. informacje historyczne lub zestawienia transakcji dotyczące rachunku innego niż rachunek podmiotu kwalifikowanego)72;
  • o informacji o blokadach i zajęciach na rachunku podmiotu kwalifikowanego73.

- Ponoszenie rocznej opłaty na rzecz izby rozliczeniowej za ustalanie wskaźnika ryzyka74.

- Dokonywanie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego do 72 godz. oraz ew. jej przedłużenia do 3 miesięcy, na żądanie Szefa KAS75; do biegu terminu przedłużenia blokady np. na 3 miesiące wlicza się soboty i dni ustawowo wolne od pracy.

- Informowanie Szefa KAS o dokonaniu blokady albo nieprowadzeniu rachunku podmiotu kwalifikowanego (także w sytuacji, gdy żądanie dotyczy rachunku, który nie jest rachunkiem podmiotu kwalifikowanego)76.

- Zmiana zakresu blokady lub jej uchylenie na żądanie Szefa KAS, w związku z upływem okresu blokady lub dokonaniem zajęcia na podstawie zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na zabezpieczenie zobowiązania podatkowego lub należności celnej lub na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanego w trybie przepisów ustawy Kodeks postępowania karnego77.

- Wypłacanie z zablokowanego rachunku bieżącego wynagrodzenia za pracę, zasądzonych alimentów lub renty osobie uprawnionej po wyrażeniu zgody przez Szefa KAS78.

ii. Izba rozliczeniowa

Ustawa zakłada ustalanie wskaźnika ryzyka i pośrednictwo izby rozliczeniowej79 w przekazywaniu danych między sektorem finansowym a Szefem KAS. Izba rozliczeniowa nie jest podmiotem publicznym, niemniej jest podmiotem szczególnego zaufania publicznego z uwagi na rolę, którą odgrywa w systemie finansowym: izba odpowiada za wymianę zleceń płatniczych oraz ustalanie wzajemnych wierzytelności wynikających z tych zleceń. Izba rozliczeniowa jest zatem gwarantem bezpiecznego i prawidłowego funkcjonowania systemu bankowego. Powierzenie izbie rozliczeniowej ustalania wskaźnika ryzyka i pośrednictwa w przekazywaniu danych wiąże się z zapewnieniem najwyższego poziomu bezpieczeństwa tych danych.

a. Uprawnienia

- Otrzymywanie rocznej opłaty od banków i SKOK-ów za ustalanie wskaźnika ryzyka80.

- Przetwarzanie danych w celu ustalenia wskaźnika ryzyka: o otrzymanych od banków i SKOK-ów81, o udostępnionych z Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników (dane z publicznie dostępnych rejestrów, w tym z wykazów podmiotów skreślonych lub przywróconych do rejestru VAT)82.

- Zlecenie wykonywania niektórych czynności związanych z technicznym utrzymaniem, naprawą lub zmianą funkcjonalności STIR, na warunkach szczegółowo określonych w ustawie83.

________________

46 Art. 119zg pkt 6 OP.

47 Art. 119zg pkt 6 lit. a OP.

48 Art. 119zg pkt 6 lit. b OP.

49 Art. 119zk § 1 OP.

50 Art. 119zo § 1 pkt 2 OP.

51 Art. 119zg pkt 6 lit. c OP.

52 Art. 119zk § 1 OP.

53 Art. 119zg pkt 4 OP.

54 Art. 49 ust. 2 Prawa bankowego.

55 Art. 119zg pkt 5 OP.

56 Art. 119zp § 1 pkt 1 OP.

57 Art. 119zp § 1 pkt 2 OP.

58 Art. 119zq pkt 2 OP.

59 Art. 119zp § 1 pkt 3 w zw. z art. 119zr § 4 OP.

60 Banki krajowe, oddziały instytucji kredytowej, oddziały banku zagranicznego w rozumieniu Prawa bankowego (art. 119zg pkt 1 OP).

61 Art. 119zp § 1 OP.

62 Pierwsze przekazanie informacji o rachunkach oszczędnościowych lub oszczędnościowo-rozliczeniowych obejmuje również rachunki, które instytucje prowadziły w przeszłości, a do ich zamknięcia doszło w okresie od 1 stycznia 2016 r. do dnia wejścia w życie ustawy STIR  (art. 14 ust. 2  ustawy STIR).

63 Art. 119zo § 1 pkt 2 OP.

64 Jeżeli instytucja przy zakładaniu rachunku nie jest w stanie dostarczyć izbie rozliczeniowej danych jednoznacznie identyfikujących podmiot, powinna je od niego uzyskać (jeśli ma taką możliwość) lub odstąpić od zapytania.

65 Art. 119zo § 1 pkt 2 OP.

66 Art. 119zo § 4 OP.

67 Art. 119zn § 4 OP.

68 Art. 106a ust. 3 Prawa bankowego, art. 16 ust. 3 ustawy o SKOK.

69 Art. 119zp § 1 pkt 1 OP.

70 Art. 119zp § 1 pkt 2 OP.

71 Art. 119zp § 1 pkt 3 OP.

72 Art. 119zs § 1 pkt 1 OP.

73 Art. 119zs § 1 pkt 2 i 3 OP.

74 Art. 119zo § 10 OP.

75 Art. 119zv § 4 pkt 2 oraz art. 119zw § 4 OP.

76 Art. 119zv § 4 pkt 3 OP.

77 Art. 119zzc OP.

78 Art. 119zy § 3 OP.

79 Obecnie izbą rozliczeniową w rozumieniu ustawy jest Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. z siedzibą w Warszawie.

80 Art. 119zo § 10 OP.

81 Art. 119zu § 1 pkt 1 OP.

82 Art. 119zu § 1 pkt 2 OP.

83 Art. 119zi oraz 119zj OP.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

MADEJCZYK KANCELARIA PRAWNA Sp. k.

Kancelaria Prawna Madejczyk świadczy usługi w zakresie obsługi klientów biznesowych i indywidualnych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »