Bony a VAT. Przekazanie bonów różnego (MPV) oraz jednego (SPV) przeznaczenia

Czym jest bon - definicja ustawowa. Bony MPV i SPV

Wraz z nadejściem 1 stycznia 2019 roku, ustawodawca wprowadził do ustawy o podatku od towarów i usług (dalej jako ustawa o VAT) definicję bonu różnego przeznaczenia (MPV – ang. Multi-purpose voucher) oraz bonu jednego przeznaczenia (SPV – ang. Single-purpose voucher).

Zgodnie z definicją ustawową przewidzianą w art. 2 ust. 41 ustawy o VAT poprzez bon należy rozumieć instrument, z którym wiąże się obowiązek jego przyjęcia jako wynagrodzenia lub części wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, w przypadku którego towary, które mają zostać dostarczone, lub usługi, które mają zostać wykonane, lub tożsamość potencjalnych dostawców lub usługodawców są wskazane w samym instrumencie lub określone w powiązanej dokumentacji, w tym w warunkach wykorzystania tego instrumentu.

Należy natomiast podkreślić, iż w doktrynie ugruntowało się podejście, iż bon, który pełni funkcję wynagrodzenia, nie jest instrumentem płatniczym. Zatem funkcja bonu wykracza poza odpłatność za usługę lub towar.

O bonie zatem można mówić w przypadku, gdy w przedmiotowym instrumencie (np. w regulaminie korzystania z voucherów) określony jest:
- że nabywca za usługi, które mają zostać wykonane lub towary, które mają zostać dostarczone zapłaci w części lub w całości bonem;
- tożsamość dostawców lub usługodawców, którzy będą zobowiązani do akceptacji takiej formy płatności za dostarczone towary lub świadczone usługi.

Podkreślenia wymaga fakt, iż powyższe przesłanki nie muszą być spełnione jednocześnie. Wobec powyższego wystarczy zaistnienie tylko jednej z nich, aby przedmiotowy instrument zakwalifikować jako bon zgodnie z ustawą o VAT.

Transfer bonu

Istotnym pojęciem jest sam ,,transfer” bonu, przez który zgodnie z art. 2 ust. 45 ustawy o VAT rozumie się emisję bonu oraz każde przekazanie tego bonu po jego emisji. Zatem transferem bonu będzie nie tylko pierwsze wprowadzenie go do obrotu (emisja) ale także późniejsze przekazanie.

Jak odróżnić bon SPV od bonu MPV?

Bon jednego przeznaczenia

Zgodnie z ustawą o VAT o bonie jednego przeznaczenia można mówić w przypadku bonu, którego miejsce dostawy towarów lub świadczenia usług, których bon dotyczy, oraz kwota należnego podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze z tytułu dostawy tych towarów lub świadczenia tych usług są znane w chwili emisji tego bonu;

A więc można stwierdzić, iż z bonem jednego przeznaczenia mamy do czynienia w sytuacji, gdy zostały spełnione łącznie dwie przesłanki:

• miejsce dostawy towarów lub świadczenia usług, których bon dotyczy jest znane w chwili emisji tego bonu;
• kwota należnego podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze z tytułu dostawy tych towarów lub świadczenia usług są znane w chwili emisji tego bonu.

Zatem, zgodnie z powyższymi przesłankami, bon jednego przeznaczenia nie musi być wymienialny na konkretne towary lub usługi. Musi natomiast być znane nam miejsce, gdzie dokonywana jest dostawa towarów lub gdzie będą świadczone usługi oraz jaka będzie kwota podatku należnego z tytułu wymienialnych transakcji.

Dobrym przykładem bonu jednego przeznaczenia jest np. voucher do konkretnego spa, który będzie uprawniał do skorzystania z usługi masażu (w momencie jego wydania znane jest miejsce spa oraz jaka usługa będzie świadczona w związku z czym, znana jest wysokość podatku należnego).

Bon różnego przeznaczenia

Natomiast w odniesieniu do bonu różnego przeznaczenia, ustawodawca określa jedynie, iż bonem różnego przeznaczenia jest bon inny niż bon jednego przeznaczenia.

Zatem z bonem różnego przeznaczenia będziemy mieli do czynienia w przypadku, gdy:

• nie jest znane miejsce świadczenia usług bądź dostawy towarów;
• nie jest znana wartość podatku należnego, podatku od wartości dodanej bądź podatku o podobnym charakterze.

Podkreślenia wymaga fakt, iż w przypadku bonu różnego przeznaczenia, powyższe przesłanki nie muszą być spełnione łącznie.

Przykładem takiego bonu będzie karta podarunkowa do sieci sklepów spożywczych – w chwili transferu bonu nie wiemy, w którym punkcie zostanie ona zrealizowana oraz na jakie towary zostanie wymieniona, a zatem nie znamy kwoty podatku należnego.

Jak opodatkować przekazanie bonu?

Opodatkowanie VAT przekazania bonu jest uzależnione od rodzaju przekazywanego bonu.

Zgonie z art. 8a ust.1 ustawy o VAT transfer bonu jednego przeznaczenia dokonany przez podatnika działającego we własnym imieniu uznaje się za dostawę towarów lub świadczenie usług, których ten bon dotyczy.

W myśl powyższego bony jednego przeznaczenia będą podlegały opodatkowaniu już na etapie emisji lub przekazania po emisji.  Ma to swoje uzasadnienie w fakcie, iż w momencie przekazania bonu jednego przeznaczenia, dokładnie znana jest wysokość podatku należnego

Natomiast w przypadku bonów różnego przeznaczenia emisja lub przekazanie bonu nie wywołuje żadnych konsekwencji podatkowych na gruncie VAT. Zgodnie z art. 8b ust. 1 ustawy o VAT opodatkowane występuje dopiero w momencie wydania towaru lub wykonania usługi za które wynagrodzeniem (częściowym bądź całkowitym) jest bon. Taki mechanizm rozliczania podatku jest konsekwencją faktu, iż w momencie przekazania bonu nie jest znana dokładnie wysokość podatku należnego.

Pośrednictwo w sprzedaży bonów MPV a VAT

Ustawodawca poruszył jeszcze jedną istotną kwestię w art. 8b ust 2 ustawy o VAT, zgodnie z którym w przypadku, gdy transferu bonu różnego przeznaczenia dokonuje podatnik inny niż podatnik dokonujący czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem zgodnie z ust. 1, opodatkowaniu podatkiem podlegają usługi pośrednictwa oraz inne usługi, które można zidentyfikować, takie jak usługi dystrybucji lub promocji, dotyczące tego bonu.

Zgodnie z powyższym brzmieniem przepisu, usługa pośrednictwa w sprzedaży (np. dystrybucja lub promocja) na rzecz emitenta bonu, będzie stanowić przedmiot opodatkowania VAT.

Podkreślenia natomiast wymaga fakt, iż dla uznania, że świadczymy usługi pośrednictwa w sprzedaży bonu nie będzie wystarczające, że bony są sprzedawane przez inną osobę niż emitent. Aby takie usługi mogły być uznane za pośrednictwo w sprzedaży, konieczne jest zawarcie stosownej umowy pomiędzy emitentem a pośrednikiem/dystrybutorem bonu MPV.

Zatem, nawet w przypadku zastosowania marży przy transferze bonu MPV, nie można uznać, iż będzie to czynność podlegająca opodatkowaniu VAT, ponieważ sam transfer bonu MPV (nawet w przypadku jego odpłatności) nie jest przedmiotem opodatkowania zgodnie z art. 8b ust. 1 ustawy o VAT.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2022 poz. 931 ze zm.) – art. 2 ust. 41, ust. 45, art. 8a ust. 1, art. 8b ust. 2.

Klaudia Źrebiec, Starszy konsultant w zespole podatków pośrednich, Taxeo Komorniczak i Wspólnicy Sp.k.