Które usługi medyczne są zwolnione z VAT?

Jak było poprzednio

Do końca 2010 r. kwestia zwolnienia z VAT usług medycznych kształtowała się względnie jasno. Na mocy pkt 9 załącznika nr 4 do ustawy o VAT, zwolnione z VAT były „ Usługi w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej (PKWiU ex 85) z wyłączeniem usług weterynaryjnych (PKWiU 85.2)". Chodziło wtedy o PKWiU 1997.

To wcześniejsze zwolnienie obejmowało do końca 2010 roku:
1) Usługi medyczne świadczone przez szpitale
2) Usługi medyczne świadczone przez przychodnie i prywatne praktyki lekarskie
3) Usługi stomatologiczne
4) Usługi w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego pozostałe, (w tym np. usługi świadczone przez fizykoterapeutów i inne osoby zajmujące się usługami paramedycznymi - łącznie z usługami w zakresie homeopatii).

W razie wątpliwości, czy dana usługa medyczna podlega zwolnieniu z VAT trzeba było sięgnąć do PKWiU i objaśnień do niej. A w szczególnie wątpliwych sytuacjach można było uzyskać opinię statystyczną urzędu statystycznego.

Polecamy: Samochód w firmie – zmiany od 1 kwietnia 2014 r.

Jak jest teraz

Aktualnie od 1 stycznia 2011 roku (na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18-20 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 226, poz. 1476 oraz na podstawie ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach - Dz. U. Nr 64, poz. 332) zwolnione z VAT są:

18) usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane przez zakłady opieki zdrowotnej;

18a) usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane wynikające bezpośrednio z procesu leczenia, świadczone na rzecz zakładów opieki zdrowotnej na ich terenie;

19) usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone w ramach wykonywania zawodów:
a) lekarza i lekarza dentysty,
b) pielęgniarki i położnej,
c) medycznych, o których mowa w art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.),
d) psychologa;”,

19a) świadczenie usług, o których mowa w pkt 18 i 19, jeżeli usługi te zostały nabyte przez podatnika we własnym imieniu ale na rzecz osoby trzeciej od podmiotów, o których mowa w pkt 18 i 19 (chodzi tu w szczególności o pakiety/abonamenty medyczne dla pracowników);

20) usługi transportu sanitarnego.

Warto ponadto zauważyć, że na mocy § 13. ust. 1 pkt 23-25 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 73, poz. 392) zwolnione z VAT jest także:
- świadczenie usług i dostawa towarów, z wyłączeniem towarów objętych akcyzą, wykonywane przez ZOZ-y, w związku z organizowaniem imprez połączonych ze zbiórką pieniędzy wyłącznie na potrzeby ich działalności zwolnionej, pod warunkiem że:
a) środki pieniężne pozyskane z tych czynności zostaną przeznaczone w całości na potrzeby działalności zwolnionej na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT,
b) zwolnienie z podatku nie spowoduje naruszenia warunków konkurencji,
c) podmioty, o których mowa w zdaniu wstępnym, nie naruszają przepisów o zbiórkach publicznych;

- świadczenie usług w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane przez uczelnie medyczne.

- usługi turnusów rehabilitacyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407,
z późn. zm.11)) świadczone na zasadach określonych w tej ustawie oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane przez podmioty inne niż ZOZ-y.

Czy usługi fizjoterapeutyczne są zwolnione z VAT?

Kryterium podmiotowe tego zwolnienia jest raczej klarowne.

Wiadomo co to jest ZOZ (w przypadku tych podmiotów warto zauważyć, że zwolnione z VAT są oprócz świadczonych przez nie usług także dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z ww. usługami związane).

Nie ma wątpliwości kto to jest lekarz, dentysta, psycholog, pielęgniarka, czy położna. Wiadomo nawet co to są inne zawody medyczne, czy uczelnie medyczne. W zakresie tych pojęć istnieją definicje ustawowe bądź wynikające z innych przepisów.

Przykładowo w zakresie „innych zawodów medycznych” trzeba zwrócić uwagę na rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 marca 1999 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w publicznych zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 30, poz. 300 ze zmianami). Rozporządzenie to wymienia wśród pracowników działalności podstawowej m.in.:
- felczerów,
- techników dentystycznych
- techników radioterapii,
- techników medycznych,
- dietetyków,
- higienistów,
- ortoptystów,
- instruktorów terapii zajęciowej,
- instuktorów terapii uzależnień,
- ratowników medycznych,
- perfuzjonistów,
- asystentki stomatologiczne.
- laborantów.

Czy usługi dentystyczne są zwolnione z VAT?

Ponadto w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r.w sprawie uzyskiwania tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz.U. Nr 173 poz. 1419 ze zmianami) znajdziemy wykaz zawodów z dziedziny ochrony zdrowia, w których może być uzyskiwany tytuł specjalisty. Chodzi tu o specjalistów z zakresu:
1) epidemiologii;
2) fizjoterapii;
3) fizyki medycznej;
4) inżynierii medycznej;
5) promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej;
6) psychologii klinicznej;
7) neurologopedii;
8) zdrowia publicznego;
9) zdrowia środowiskowego;
10) toksykologii;
11) mikrobiologii;
12) przemysłu farmaceutycznego;
13) radiofarmacji;
14) surdologopedii.

Natomiast próżno szukać przepisów, które precyzowałyby jakie usługi medyczne służą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, a które nie.

---

Ponadto niektórzy eksperci podkreślają, że po nowelizacji ustawy o VAT z 18 marca 2011 r. powstał w ustawie o VAT mętlik pojęciowy.

Bowiem ustawodawca zaczyna rozróżniać nie tylko:
- usługę w zakresie opieki medycznej, służącą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z usługami opieki medycznej związane, co ma swoje umocowanie w postanowieniach dyrektywy VAT, lecz również
- inne usługi medyczne wynikające z procesu leczenia, które nie służą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, co nie ma umocowania w dyrektywie VAT.

Ustawodawca przy określaniu zakresu wszystkich usług zwolnionych z VAT odstąpił w 2011 roku od identyfikowania tych usług za pomocą klasyfikacji statystycznych.

Ministerstwo Finansów w odpowiedzi dla mojafirma.infor.pl/biznes podkreśla, że dla stwierdzenia, czy dana usługa medyczna jest zwolniona z VAT, każdorazowo konieczna jest ocena, czy celem tej usługi jest profilaktyka, zachowanie, ratowanie, przywracanie lub poprawa zdrowia.

W tym tkwi zasadnicza trudność stosowania tych zwolnień z VAT.

Oczywiście podatnik, który ma wątpliwość, czy świadczona przez niego usługa medyczna jest zwolniona z VAT może wystąpić do Ministra Finansów (a dokładnie do jednego z upoważnionych dyrektorów izb skarbowych) o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Jak uzyskać interpretację podatkową można się dowiedzieć w serwisie ksiegowosc.infor.pl/podatki/podatki-osobiste

Ale, czyż organy podatkowe mają wystarczającą wiedzę medyczną aby rozstrzygać, czy cel terapeutyczny mają np. zabiegi zapłodnienia in vitro, czy niektóre zabiegi chirurgii plastycznej? Choć np. w tym pierwszym przypadku pojawiła się informacja z biura prasowego Ministerstwa Finansów, że zabieg zapłodnienia in vitro, jako związany z leczeniem niepłodności podlega zwolnieniu z VAT.

Kiedy usługi psychologiczne są zwolnione z VAT?

Problemy interpretacyjne

Pojawiają się już dość licznie pierwsze interpretacje na ten temat.

W interpretacji z 17 marca 2011 r. (nr ILPP1/443-1324/10-8/MK), Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że świadczone w szpitalu nie będącym ZOZ-em – usługi pomocnicze przy pacjencie wykonywane przez pielęgniarki, korzystać będą ze zwolnienia od podatku VAT. Natomiast czynności pomocnicze i pielęgnacyjne przy pacjencie i usługi transportu wewnątrzszpitalnego dokonywane przez sanitariuszy i salowe nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku VAT.

W interpretacji z 10 marca 2011 r. (nr IPPP1-443-138/11-2/PR), Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że osoba, która posiada uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie logopedii/neurologopedii - jest tym samym osobą wykonującą inny zawód medyczny, o której mowa w art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy o z.o.z., (...) . Ponadto, bez wątpienia świadczone przez nią usługi w zakresie logopedii/neurologopedii, służą profilaktyce, przywracaniu i poprawie zdrowia, (...) w związku z tym spełnione zostały przesłanki art. 43 ust. 1 pkt 19 lit. c ustawy. Zatem do wykonywanych przez Wnioskującą usług ma zastosowanie zwolnienie od podatku VAT.

W interpretacji z 28 stycznia 2011 r. (nr IPPP2/443-923/10-3/MM), Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że zwolnione z podatku VAT są w 2011 roku usługi opieki medycznej realizowane podczas pobytów rehabilitacyjnych w ośrodku wczasowo – rehabilitacyjnym.

Już po wydaniu tej interpretacji Minister Finansów zdecydował, że turnusy rehabilitacyjne (o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) wymagają dla zwolnienia z VAT odrębnego rozporządzenia.

Rozporządzenie to zostało wydane 28 lutego 2011 r. i opublikowane w Dz. U. Nr 44 z 1 marca 2011 r. (poz. 230). Na jego podstawie zwolnione z VAT (ze skutkiem wstecznym od 1 stycznia 2011 r.) są turnusy rehabilitacyjne, świadczone przez podmioty niebędące zakładami opieki zdrowotnej.

Aktualnie zwolnienie to znajdziemy w par. 13 ust. 1 pkt 25) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 73, poz. 392), które weszło w życie z dniem 6 kwietnia 2011 r. (zastąpiło ono w całości rozporządzenie MF z 22 grudnia 2010 r. o tym samym tytule.

Piszemy o tym szerzej w serwisie ksiegowosc.infor.pl/podatki/vat

Wydaje się, że zabiegi medyczne na turnusach rehabilitacyjnych z pewnością mają na celu przywracanie lub poprawę zdrowia. A zatem o ile są wykonywane przez specjalistów powinny być nawet bez dodatkowego rozporządzenia zwolnione w 2011 roku z VAT.

Problematyczne są jednak usługi dodatkowe (noclegi, wyżywienie) - bo jeżeli podmiot organizujący turnus nie ma statusu zakładu opieki zdrowotnej, to te poboczne świadczenia muszą być opodatkowane 23% VAT-em.

Wspomniane rozporządzenie przewiduje zwolnienie z VAT również dostawy towarów i świadczenia usług związanych z usługami turnusów rehabilitacyjnych świadczonych przez podmioty nie będące zakładami opieki zdrowotnej.

Warto wyrazić nadzieję, że Minister Finansów dostrzeże szybko i odniesie się również (w rozporządzeniu, interpretacji ogólnej, czy innej formie) do pozostałych usług medycznych, w przypadku których nadal panuje niepewność, czy są zwolnione z VAT, czy nie.

Jednak pytane o to przez mojafirma.infor.pl/biznes Ministerstwo Finansów odpowiedziało, że na razie nie jest planowane wydanie interpretacji ogólnej. Być może jeżeli będą problemy z ilością wniosków o interpretacje indywidualne Minister wyda interpretację ogólną. Nie ma ponadto w tym momencie innych planów legislacyjnych.

Potencjalne trudności interpretacyjne mogą się pojawić w obszarze następujących usług medycznych:
- operacje plastyczne - rekonstrukcyjne; chodzi tu nie tylko o operacje likwidujące blizny, wady wrodzone czy rekonstrukcyjne nosa czy czaszki, ale także o rekonstrukcje piersi u kobiet po mastektomii,
- operacje bariatryczne - np. resekcja żołądka w leczeniu patologicznej otyłości,
- endopreotezoplastyka stawu biodrowego - endoprotezy,
- operacje związane z obturacyjnym bezdechem podczas snu (OBS), a więc wszystkie zabiegi polegające na prostowaniu skrzywionej przegrody nosa, usuwaniu polipów, usuwaniu powiększonych migdałków podniebiennych oraz gardłowego, wycinaniu języczka i plastyce podniebienia miękkiego, a nawet zmniejszeniu języka; w skład tych operacji wchodzą tak popularne ostatnio zabiegi wycinania "trzeciego migdałka" u dzieci.
- zabiegi dermatologiczne - wycinanie znamion (to ogólnie plastyka, ale niektóre z tych znamion mają charakter nowotworowy - złośliwy lub nie),
- zabiegi stomatologiczne - wszczepianie implantów,
- zabiegi in vitro.

Minister Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską z 17 stycznia 2011 r. nr SPS-023-20328/11 (źródło: sejm.gov.pl) stwierdził m.in., że

- opieka paliatywna, świadczona przez zakłady opieki zdrowotnej (którymi są również hospicja – art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej – Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.), a także przez lekarzy, pielęgniarki, osoby wykonujące inne zawody medyczne oraz psychologów, jest zwolniona od podatku od towarów i usług, na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 18 i 19 ustawy o podatku od towarów i usług.

- zabiegi in vitro, które związane są z procesem leczenia niepłodności, mieszczą się w zakresie zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 oraz pkt 19 ustawy o podatku od towarów i usług (jeśli są wykonywane przez ZOZ-y lub przez osoby wykonujące zawody medyczne).

Natomiast co do operacji plastycznych Minister Finansów wyjaśnił, że także one podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług – jeśli służą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia (i jeśli są wykonywane przez ZOZ-y lub przez lekarzy, pielęgniarki i osoby wykonujące inne zawody medyczne).

Czyli de facto w zakresie usług chirurgii plastycznej Minister Finansów nie udzielił żadnych istotnych wyjaśnień poza zacytowaniem przepisów.

---

Kiedy zabieg chirurgii plastycznej jest zwolniony z VAT

Warto zadać sobie (ale lepiej Ministrowi Finansów) dokładniejsze pytanie np. o te usługi chirurgii plastycznej.

Przykładowo w sytuacji, gdy ktoś chce sobie poprawić nos tylko dlatego, że nie podoba mu się jego kształt. Na pozór taka usługa nie będzie raczej zwolniona z VAT, bo nie będzie miała na celu profilaktyki, zachowania, ratowania, przywracania lub poprawy zdrowia.
Ale czy jeżeli pacjent będzie miał zaświadczenie od psychologa, że dana operacja plastyczna może poprawić jego zdrowie psychiczne, to czy dla chirurga plastycznego będzie to wystarczające dla zastosowania zwolnienia z VAT takiej usługi chirurgii plastycznej?

A gdy usługa chirurgii plastycznej będzie miała np. na celu likwidację blizn - czy jest to przywracanie zdrowia, czy tylko wyglądu (a wygląd, to przecież nie zdrowie)?

Z pewnością przepisy nie mogą pozostawiać podatnikom takich dylematów i powinny mniej lakonicznie precyzować zakres zwolnień z VAT.

Trzeba zauważyć, że Minister Finansów może oprócz wydawania rozporządzeń również wydawać interpretacje ogólne, aby zapewnić jednolite stosowanie kontrowersyjnych przepisów podatkowych. Tak aby zapobiec sytuacji, że Dyrektor Izby Skarbowej uważa określone zabiegi za zwolnione z VAT, a Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach każe je opodatkować.

Czy zabiegi chirurgii plastycznej i in vitro są zwolnione z VAT?

Prawo Unii Europejskiej i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE może być pomocne przy interpretowaniu polskich przepisów

Nowy kształt przepisów dotyczących zwolnienia z VAT usług medycznych jest podyktowany wymogami prawa wspólnotowego.

Jak zauważył w ww. interpretacji Dyrektor IS w Warszawie zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT stanowi implementację do polskiego porządku prawnego przepisu art. 132 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347).

Zgodnie z tym przepisem Dyrektywy zwolnieniu z VAT przez państwa członkowskie podlegają opieka szpitalna i medyczna oraz ściśle z nimi związane czynności podejmowane przez podmioty prawa publicznego lub, na warunkach socjalnych porównywalnych do stosowanych w odniesieniu do instytucji prawa publicznego, przez szpitale, ośrodki medyczne i diagnostyczne oraz inne odpowiednio uznane placówki o podobnym charakterze.

Natomiast zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT jest odpowiednikiem art. 132 ust. 1 lit. c) Dyrektywy, zgodnie z którym zwolnione z VAT są świadczenia opieki medycznej w ramach zawodów medycznych i paramedycznych określonych przez zainteresowane państwa członkowskie.

Zdefiniowanie w przepisach art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT zakresu zwolnienia poprzez zawężenie go wyłącznie do usług opieki medycznej służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia odpowiada co do zasady używanym przez Trybunał Sprawiedliwości UE określeniom „postawienie diagnozy, udzielenie pomocy medycznej oraz, w zakresie, w jakim jest to możliwe, leczenie chorób lub zaburzeń zdrowotnych”.

Ponadto z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że ze zwolnienia mogą korzystać również usługi medyczne realizowane w celach profilaktycznych (wyrok w sprawie Unterpertinger, C-212/01, pkt 40).

Przepisy ustawy o VAT ani nie posługują się pojęciem świadczenia zdrowotnego (które to pojęcie definiuje ustawa z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej - Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.), ani też nie odsyłają w zakresie samego zdefiniowania usług opieki medycznej podlegających zwolnieniu do przepisów ww. ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Stosownie do art. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej świadczeniem zdrowotnym są działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania, w szczególności związane z:

- badaniem i poradą lekarską;
- leczeniem;
- badaniem i terapią psychologiczną;
- rehabilitacją leczniczą;
- opieką nad kobietą ciężarną i jej płodem, porodem, połogiem oraz nad noworodkiem;
- opieką nad zdrowym dzieckiem;
- badaniem diagnostycznym, w tym z analityką medyczną;
- pielęgnacją chorych;
- pielęgnacją niepełnosprawnych i opieką nad nimi;
- opieką paliatywno-hospicyjną;
- orzekaniem i opiniowaniem o stanie zdrowia;
- zapobieganiem powstawaniu urazów i chorób poprzez działania profilaktyczne oraz szczepienia ochronne;
- czynnościami technicznymi z zakresu protetyki i ortodoncji;
- czynnościami z zakresu zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze.

Zdaniem Dyrektora IS w Warszawie przy definiowaniu zwolnienia usług w zakresie opieki medycznej w polskiej ustawie o VAT, oparto się wszystkim na przepisach Dyrektywy oraz orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE.

Pojęcia „służące (...) zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia” rzeczywiście odpowiadają tym zawartym w definicji świadczenia zdrowotnego (określonej w art. 3 ww. ustawy o zakładach opieki zdrowotnej).

Takie zdefiniowanie zakresu opieki medycznej podlegającej zwolnieniu odpowiada używanym przez Trybunał Sprawiedliwości UE określeniom „postawienie diagnozy, udzielenie pomocy medycznej oraz w zakresie, w jakim jest to możliwe, leczenie chorób lub zaburzeń zdrowotnych”.

Podkreślić należy, że w definicji zawartej w ustawie o podatku od towarów i usług wskazano na działania służące profilaktyce — choć taki element nie został zawarty w definicji świadczenia zdrowotnego w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej. Okoliczność ta wyraźnie wskazuje, że podstawą do zdefiniowania zakresu usług opieki medycznej podlegających zwolnieniu było w pierwszej kolejności orzecznictwo unijne (a nie przepisy krajowe).

Przyjrzyjmy się zatem jak interpretuje przedmiotowe przepisy Trybunał Sprawiedliwości UE (zwany niegdyś ETS). Jakie usługi medyczne i okołomedyczne uznaje za zwolnione z VAT.

Zwolnione z VAT są wg TSUE:

- analizy laboratoryjne, których celem jest poddanie pacjentów obserwacji i badaniom zapobiegawczym, które są wykonywane przez laboratoria będące podmiotami prawa prywatnego, poza placówką medyczną, na zalecenie lekarzy ogólnych (wyrok z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie C 106/05 z powództwa L.u.P. GmbH);

- oddzielanie komórek chrząstek stawowych z materiału chrząstkowego pobranego od człowieka i późniejsze ich pomnażanie w celu ponownego wszczepienia dla celów terapeutycznych(wyrok z dnia 18 listopada 2010 r. w sprawie C 156/09 z powództwa Finanzamt Leverkusen);

- pobieranie i badanie krwi oraz innych próbek ciała ludzkiego w celu ustalenia obecności bakterii i wirusów również na potrzeby pracodawców i ubezpieczycieli (wyrok z 20 listopada 2003 r. w sprawie C-307/01 z powództwa Peter d'Ambrumenil oraz Dispute Resolution Services Ltd).

Nie są natomiast wg TSUE zwolnione z VAT:

- czynności polegające na wysyłce zestawu do poboru krwi pępowinowej noworodka oraz na analizie i przetwarzaniu tej krwi, a także, w odpowiednim przypadku, na konserwacji komórek macierzystych zawartych w tej krwi w celu ewentualnego przyszłego wykorzystania jej w celach terapeutycznych, mają jedynie zagwarantować, że szczególny środek będzie dostępny w celu leczenia medycznego w hipotetycznej sytuacji, gdy stanie się on niezbędny, a nie służą, jako takie, diagnozowaniu, opiece oraz, w miarę możliwości, leczeniu chorób lub zaburzeń zdrowia, (…) takie czynności, niezależnie od tego, czy będą rozpatrywane łącznie, czy też oddzielnie, nie są objęte zakresem pojęcia „opieka szpitalna i medyczna”, znajdującego się w art. 132 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, ani zakresem pojęcia „świadczenie opieki medycznej”, znajdującego się w art. 132 ust. 1 lit. c) tej dyrektywy. Inaczej by było, gdyby analiza krwi pępowinowej rzeczywiście miała na celu umożliwienie dokonania diagnozy lekarskiej, którą to okoliczność w razie potrzeby powinien ustalić sąd krajowy(wyrok z dnia 10 czerwca 2010 r. w sprawie C 86/09 z powództwa FutureHealth Technologies Ltd);
Podobnie odmówiono zwolnienia z VAT usługom banków krwi pępowinowej w wyroku z 10 czerwca 2010 r. w sprawie C 262/08 z powództwa CopyGene A/S.

- przewóz organów i próbek pochodzących od ludzi do szpitali i laboratoriów, choć sama dostawa organów ludzkich, krwi i mleka ludzkiego jest zwolniona z VAT na mocy Dyrektywy (wyrok z dnia 3 czerwca 2010 r. w sprawie C 237/09 z powództwa Państwa Belgijskiego);

- usługi telefoniczne i wynajmowanie telewizorów osobom hospitalizowanym, jak również dostarczanie łóżek i posiłków towarzyszącym im osobom; inaczej może być tylko wówczas, gdy usługi te są konieczne do osiągnięcia celów terapeutycznych (wyrok z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawach połączonych C-394/04 i C-395/04z powództwa Diagnostiko&Therapeftiko Kentro Athinon-Ygeia AE);

- badania genetyczne prowadzone wyłącznie w celu ustalenia pokrewieństwa (wyrok z 14 września 2000 r. w sprawie C-384/98 z powództwa Dotter vs Willimaier);

- wydawanie zaświadczeń o stanie zdrowia dla celów uzyskania praw do renty,
- badania lekarskie w celu ustalenia zakresu szkód na osobie dla potrzeb ubezpieczenia,
- badania lekarskie w toku postępowania o błędy w sztuce
(wyrok z 20 listopada 2003 r. w sprawie C-307/01 z powództwa Peter d'Ambrumenil oraz Dispute Resolution Services Ltd).

Konsultacja:
Monika Karbarczyk,
Zdrowie.wieszjak.pl