Jak rozliczać koszty zarządu na poszczególne miejsca powstawania

W przypadku jednostek zajmujących się działalnością jednego rodzaju lub prowadzących ją tylko w jednym punkcie handlowym nie ma potrzeby osobnego rejestrowania kosztów zarządu. Natomiast w przedsiębiorstwie posiadającym wiele punktów handlowych – przede wszystkim dla celów kontroli – warto wydzielić odrębne konto do ewidencji kosztów zarządu dla każdego punktu sprzedaży.

Koszty zarządu, zwane również kosztami ogólnozakładowymi, obejmują wydatki związane z zarządzaniem całym przedsiębiorstwem. Są to koszty związane z utrzymaniem zarządu jednostki oraz komórek organizacyjnych o charakterze ogólnozakładowym, a w szczególności: utrzymanie biur i budynków, magazynów, laboratoriów ogólnozakładowych, utrzymanie terenu, ochrona mienia, bezpieczeństwo i higiena pracy, szkolenia załogi, a także koszty dotyczące podatków i opłat lokalnych.

UWAGA!

Wśród kosztów zarządu można wyodrębnić dwie podgrupy tych kosztów:

I. Koszty ogólnoadministracyjne,

II. Koszty ogólnoprodukcyjne.

Pierwsza podgrupa kosztów zarządu – koszty ogólnoadministracyjne – dotyczy kosztów typowo administracyjnych związanych z funkcjonowaniem jednostki gospodarczej. Wyróżnić tutaj należy następujące pozycje kosztów:

1. Wynagrodzenia wraz z narzutami oraz świadczenia na rzecz kierownictwa i pracowników zarządu — obejmują wynagrodzenia wraz z przypadającymi na nie narzutami na płace kierownictwa i pracowników zarządu, wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia i o dzieło, których nie można zakwalifikować do kosztów wydziałów produkcyjnych.

2. Podróże służbowe — będą to koszty związane z delegacjami krajowymi i zagranicznymi pracowników jednostki gospodarczej, bilety na wszystkie środki lokomocji, ryczałty za używanie własnych pojazdów samochodowych do celów służbowych.

3. Reprezentacja i reklama niepubliczna — wydatki związane z reprezentacją i promocją jednostki gospodarczej.

4. Podatki i opłaty lokalne, opłaty administracyjne — pozycja ta obejmuje zarówno podatki od gruntów, od nieruchomości, od środków transportu, jak również opłaty skarbowe i administracyjne oraz opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów — w części przypadającej na działalność ogólnozakładową.

5. Koszty biurowe — stanowią koszty zużycia materiałów na cele biurowe oraz koszty usług związanych z administrowaniem jednostką gospodarczą, takie jak: opłaty pocztowe i telekomunikacyjne, tłumaczenia, usługi poligraficzne, ogłoszenia, koszty wydawnictw obcych. Są to tylko koszty przypadające na działalność ogólnozakładową.

Druga podgrupa kosztów zarządu to koszty ogólnoprodukcyjne, do których w szczególności należy zaliczyć koszty utrzymania i ochrony biur, pomieszczeń, magazynów, laboratoriów oraz obiektów ogólnoprodukcyjnych, ogrzewania, koszty racjonalizacji i wynalazczości, koszty bezpieczeństwa i higieny pracy.

Przedstawione tak szczegółowe wyodrębnienie kosztów zarządu powstaje w przypadku jednostek prowadzących zróżnicowaną działalność gospodarczą zarówno produkcyjną, usługową, jak i handlową oraz jednostek, które ze względu na rozmiary produkcji są podzielone na zakłady, sklepy, oddziały, punkty sprzedaży.

W przedsiębiorstwach produkcyjnych do ewidencji kosztów zarządu warto wyodrębnić dwa konta syntetyczne, np.:

• konto 550 „Koszty ogólnoadministracyjne”,

• konto 551 „Koszty ogólnoprodukcyjne”.

W przypadku jednostek handlowych należy rozbudować analitykę wprowadzoną do konta 550, które — ponieważ produkcja nie występuje — może być oznaczone mianem „Koszty zarządu”. Analityka wprowadzona do każdego sklepu indywidualnie oznacza odrębne centra kosztów.

Ewidencja kosztów zarządu jest uzależniona od przyjętej w jednostce gospodarczej metody rejestracji i rozliczania tych kosztów. W jednostkach, które prowadzą rejestrację i rozliczanie kosztów tylko w układzie funkcjonalnym kosztów — koszty zarządu ewidencjonuje się na koncie syntetycznym „Koszty zarządu”, do którego celowe jest prowadzenie ewidencji szczegółowej, umożliwiającej ustalenie wysokości i struktury kosztów rodzajowych ponoszonych w związku z ogólnym zarządem.

W jednostkach, które prowadzą rejestrację i rozliczanie kosztów zarówno w układzie funkcjonalnym, jak i w układzie rodzajowym kosztów, konto „Koszty zarządu” obciąża się przypadającymi na bieżący okres sprawozdawczy kosztami rodzajowymi dotyczącymi ogólnego zarządu. Następuje to równolegle do zapisów na kontach zespołu 4.

Na stronie Wn konta „Koszty zarządu” księguje się:

• koszty wynikające z dowodów źródłowych rozliczone z kont zespołów 0, 1, 2, 3 oraz np. odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, przypadające na bieżący okres sprawozdawczy,

• odpisy kosztów rozliczanych w czasie — w części przypadającej na bieżący okres sprawozdawczy,

• koszty świadczeń działalności pomocniczej na rzecz ogólnego zarządu.

Na stronie Ma konta „Koszty zarządu” — na koniec roku obrotowego — księguje się przeniesienie kosztów zarządu na wynik finansowy.

UWAGA!

Przykład

Na stronie Wn konta „Koszty zarządu” księguje się:

• koszty wynikające z dowodów źródłowych rozliczone z kont zespołów 0, 1, 2, 3 oraz np. odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, przypadające na bieżący okres sprawozdawczy,

• odpisy kosztów rozliczanych w czasie — w części przypadającej na bieżący okres sprawozdawczy,

• koszty świadczeń działalności pomocniczej na rzecz ogólnego zarządu.

Na stronie Ma konta „Koszty zarządu” — na koniec roku obrotowego — księguje się przeniesienie kosztów zarządu na wynik finansowy.

UWAGA!

Przykład

Według art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości do kosztów wytworzenia produktów nie zalicza się kosztów ogólnych zarządu. Są to koszty ewidencjonowane na koncie 550 „Koszty ogólnoadministracyjne”, ponieważ nie są one związane z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny. Koszty te wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione.

Księgowo koszty zarządu nie są rozliczane na produkty, jednak do celów statystycznych istnieje potrzeba ich pozaksięgowego rozliczania na poszczególne produkty. Jednym z celów może być badanie rentowności poszczególnych rodzajów działalności podstawowej lub poszczególnych wyrobów i usług. Metodą kalkulacji stosowaną do rozliczania kosztów zarządu jest metoda kluczy podziałowych. Wykorzystuje się najczęściej klucze: techniczny koszt wytworzenia, koszty przerobu, sumę kosztów bezpośrednich, płace bezpośrednie z narzutami, wartość materiałów bezpośrednich. W celu rozliczenia kosztów zarządu, w praktyce wylicza się tak zwane narzuty kosztów zarządu, do których zalicza się narzuty rzeczywiste lub stabilizowane. Wybór konkretnego sposobu obliczania narzutu kosztów zarządu może zasadniczo wpłynąć na wysokość kosztu wytworzenia produktu. Przeprowadzanie takiej kalkulacji jest wykorzystywane poza wymienionym wyżej do ustalania ceny opłacalności produkcji oraz w negocjacjach cenowych.

Justyna Grywińska

księgowa z licencją MF, właścicielka biura księgowego