Jak powinien rozliczyć transakcję trójstronną drugi w kolejności podatnik VAT

Specyfika rozliczania wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej w ramach procedury uproszczonej zakłada dodatkowe, szczególne obowiązki dokumentacyjne u każdego z podmiotów biorących udział w przedmiotowej transakcji. W uzasadnieniu został przedstawiony zakres tych obowiązków dotyczący zasad wystawiania faktur przez drugiego w kolejności podatnika (pośrednika w tej transakcji), który zarejestrowany jest w Polsce jako podatnik VAT UE. Złożoność zagadnienia wymaga przedstawienia zarysu i wyjaśnienia sensu zastosowania procedury uproszczonej w ramach WTT.

Należy przypomnieć, że do wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej dochodzi, gdy trzech podatników VAT zidentyfikowanych na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych (posiadających numer unijny VAT UE) w trzech różnych państwach członkowskich uczestniczy w dostawie towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności. Przy czym dostawa towaru jest dokonana między pierwszym i drugim oraz drugim i ostatnim w kolejności. Dodatkowymi przesłankami dla uznania transakcji za WTT jest warunek, aby transportu towaru do ostatniego w kolejności podatnika dokonywał pierwszy lub drugi w kolejności podatnik.

Transport musi się odbyć z jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego (kraju ostatniego w kolejności podatnika). Spełnienie tych przesłanek w ramach WTT powoduje, że rozliczenie VAT z tytułu tych transakcji podlega tzw. uproszczonej procedurze.

Schemat transakcji prezentuje poniższy rysunek.

W standardowych schematach rozliczania powyższej transakcji (bez uproszczeń) będzie się to odbywać w następujących etapach:

1) podatnik I (z kraju A) dokonujący dostawy towarów na rzecz podatnika II (z kraju B) rozpoznaje u siebie wewnątrzwspólnotową dostawę towaru,

2) ponieważ towar jest wysyłany z kraju A do kraju C, gdzie transport się kończy, to obowiązek rozliczenia z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powstaje w kraju C, a obowiązanym do rozliczenia z tego tytułu jest podatnik II (z kraju B),

3) następnie podatnik II (z kraju B) dokonuje krajowej dostawy w kraju C na rzecz podatnika III (z kraju C).

Taki sposób rozliczania z oczywistych względów powoduje znaczne obciążenia pośrednika tych transakcji, którym jest podatnik II.

Uproszczona procedura rozliczania VAT w ramach WTT ułatwia rozliczanie podatku w przypadku takich transakcji poprzez zwolnienie pośrednika (podatnika II z kraju B) z obowiązku w zakresie VAT, który musiałby wypełnić (w standardowym schemacie) w związku z WNT od podatnika I (z kraju A) oraz w związku z dostawą towarów w kraju przeznaczenia (kraj C) na rzecz ostatniego podatnika (III).

Procedura uproszczona polega na tym, że to ostatni w kolejności podatnik (III) z kraju C rozlicza VAT z tytułu dokonania na jego rzecz dostawy towarów przez drugiego w kolejności podatnika (II), o ile:

• dostawa na rzecz podatnika III (z kraju C) jest poprzedzona wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów u drugiego w kolejności podatnika (II z kraju B),

• podatnik II dokonujący dostawy na rzecz podatnika III nie posiada siedziby ani miejsca zamieszkania w państwie członkowskim podatnika III (kraju C),

• podatnik II stosuje wobec podatnika I oraz podatnika II ten sam numer VAT UE (przyznany przez państwo inne niż to, w którym transport zaczyna się oraz kończy),

• podatnik III stosuje numer VAT UE przyznany przez państwo, w którym transport się kończy (w naszym przykładzie – numer kraju C),

• ostatni w kolejności podatnik (III z numerem kraju C) został wskazany przez podatnika II (z kraju B) jako zobowiązanego do rozliczenia podatku VAT od dostawy zrealizowanej w ramach procedury uproszczonej.

Istotą procedury uproszczonej jest to, że w jej ramach uznaje się (wprowadza się fikcję prawną), że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało opodatkowane u drugiego w kolejności podatnika (II z kraju B).

Jeżeli drugi w kolejności podatnik (II) jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE w Polsce (przyjmujemy, że kraj B to Polska), to aby uznać, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało u niego opodatkowane, musi on ostatniemu w kolejności podatnikowi (III z kraju C) wystawić fakturę, która oprócz standardowych danych zawiera także następujące informacje:

• adnotację: „VAT – Faktura WE uproszczona na mocy art. 135–138 ustawy o podatku od towarów i usług” albo „Faktura WE uproszczona na mocy art. 28c (E) VI Dyrektywy” (przedstawione przepisy obu aktów prawnych zawierają adekwatne uregulowania dot. procedury uproszczonej),

• stwierdzenie, że „podatek z tytułu dokonanej dostawy zostanie rozliczony przez ostatniego w kolejności podatnika podatku od wartości dodanej” (podatnika III z kraju C),

• kwotę dostawy wraz z marżą podatnika II jako pośrednika bez podatku VAT; na fakturze tej nie wykazuje się stawki podatkowej i tym samym wartości podatku z tytułu dostawy dokonanej na rzecz ostatniego w kolejności podatnika,

• numer, pod którym podatnik II jest zidentyfikowany w Polsce dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych (NIP poprzedzony kodem PL), który jest stosowany w ramach WTT wobec podatnika I oraz podatnika III,

• numer identyfikacji stosowany dla potrzeb podatnika od wartości dodanej ostatniego w kolejności podatnika (III z kraju C). Ostatnim w kolejności podmiotem może być również osoba prawna, która nie jest podatnikiem od wartości dodanej, a która jest jednak zarejestrowana dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych w państwie zakończenia wysyłki lub transportu towaru. Wówczas podaje się odpowiednio ten numer.

Spełnienie tych wszystkich wymogów skutkuje najważniejszym, a mianowicie tym, że podatnik-pośrednik (w naszym przypadku – podatnik VAT UE z Polski) nie będzie musiał rejestrować się w kraju C i tam rozliczać wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów – obowiązek zostanie przerzucony na podatnika III z kraju C (ewentualnie na osobę prawną posługującą się numerem VAT UE kraju C).

Należy pamiętać, że w tym przypadku (gdy podatnikiem II jest podatnik VAT UE z Polski) obligatoryjne jest wykazanie w prowadzonej ewidencji informacji dotyczących wynagrodzenia za dostawy w ramach tej procedury (wynagrodzenie podatnika II jako pośrednika) oraz adresu i danych ostatniego w kolejności podatnika (III). Ponadto podatnik zobowiązany jest również do wykazania danych o dokonanych transakcjach, w ramach tej procedury, w deklaracji podatkowej oraz w informacjach podsumowujących.

Paweł Dymlang

konsultant podatkowy

w Spółce Doradztwa Podatkowego CEiD