Kiedy powstaje obowiązek tworzenia rezerw na zobowiązania

rada

Spółka ma obowiązek tworzyć rezerwy na znane jej ryzyko, przewidywane straty oraz inne zdarzenia, tak aby rzetelnie przedstawić swoją sytuację finansową. Rezerwy na zobowiązania tworzy się w wiarygodnie określonej wysokości.

uzasadnienie

Rezerwy na zobowiązania tworzy się w oparciu o zasadę ostrożnej wyceny po to, aby wartość majątku nie została zawyżona. Są to rezerwy tworzone na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń. Należy uwzględnić je również wtedy, gdy zdarzenia zostaną ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych.

Ustawa o rachunkowości nakłada na jednostki gospodarcze obowiązek tworzenia rezerw na pokrycie przewidywanych kosztów lub strat. W związku z tym rezerwy tworzy się na:

1. Pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować, a w szczególności na straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym:

* z tytułu udzielonych gwarancji,

* poręczeń,

* operacji kredytowych,

* skutków toczącego się postępowania sądowego;

2. Przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów jednostka jest zobowiązana do jej przeprowadzenia lub zawarto w tej sprawie wiążące umowy, a plany restrukturyzacji pozwalają w sposób wiarygodny oszacować wartość tych przyszłych zobowiązań.

Wymienione w ustawie o rachunkowości tytuły rezerw na zobowiązania nie stanowią katalogu zamkniętego.

Tworzenie rezerwy na restrukturyzację jest obligatoryjne wówczas, gdy jednostka zamierza bądź ma obowiązek dokonać restrukturyzacji i posiada plan jej przeprowadzenia. Rezerwy te mogą dotyczyć np. odpraw wypłacanych zwalnianym pracownikom, odszkodowań wynikających z zerwania umów lub zmiany kontraktów.

Rezerwy tworzy się na koniec roku, za który sporządza się sprawozdanie finansowe wówczas, gdy jednostka ma pewność lub istnieje duże prawdopodobieństwo, że w następnym roku obrachunkowym wystąpią zobowiązania, które pociągną za sobą wydatki niezwiązane bezpośrednio z działalnością operacyjną spółki, np. udzielenie poręczenia kredytowego, toczenie się postępowania sądowego obarczonego dużym prawdopodobieństwem przegranej.

Rezerwy na zobowiązania tworzone na pewne lub prawdopodobne straty wykazywane są na koncie zespołu 8:

Wn - wykorzystanie lub rozwiązanie rezerwy

Ma - utworzenie rezerwy.

Drugostronnie, w zależności od rodzaju przyszłych zobowiązań, tworzone rezerwy zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych, strat nadzwyczajnych.

Powstanie zobowiązania, na które uprzednio utworzono rezerwę, zmniejsza rezerwę. Niewykorzystane rezerwy, wobec zmniejszenia lub ustania ryzyka uzasadniającego ich utworzenie, zwiększają na dzień, na który okazały się zbędne, odpowiednio pozostałe przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne. Zważywszy, że rezerwa może być wykorzystana tylko na cel, na jaki została utworzona, powstałe zobowiązania zmniejszają rezerwę, zaś nadwyżkę należy rozwiązać obciążając odpowiednie konta.

Uwaga!

Aby można było utworzyć rezerwę na zobowiązania nieodzowne jest zaistnienie zdarzeń pozwalających przewidzieć pojawienie się w przyszłości konieczności zmniejszenia aktywów oraz wiarygodne oszacowanie kwoty przyszłych zobowiązań.

Nie ma podstaw do tworzenia rezerw, jeżeli:

* ryzyko jest nieprzewidywalne,

* kwoty przyszłego zobowiązania nie można wiarygodnie oszacować.

Przykład

W grudniu 2005 r. przeciwko spółce X zaczęło toczyć się postępowanie sądowe. Kontrahent zakwestionował jakość wykonanych prac i wystąpił o zwrot kwoty 10 000 zł wynikającej z zapłaconych wcześniej faktur oraz o odszkodowanie za poniesione straty, które są konsekwencją wadliwie zrealizowanego zamówienia. Niezależna kontrola przeprowadzona przez spółkę X potwierdziła błędy w zrealizowanym zamówieniu. Spółka utworzyła rezerwę na poczet ewentualnych zobowiązań:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.


* art. 7, art. 35d ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119

Maryla Piotrowska

księgowa z licencją MF