Jak liczyć czas trwania kontroli podatkowej

Kontrola trwała w tym przypadku 19 dni, liczy się bowiem okres trwania kontroli, rozumiany jako czas między wszczęciem kontroli (doręczenie upoważnienia do jej przeprowadzenia) a jej zakończeniem (doręczeniem protokołu).

Sposób, w jaki liczy się czas kontroli, ma istotne znaczenie z punktu widzenia przedsiębiorcy. Wynika to m.in. z faktu ograniczenia przez przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej czasu trwania kontroli w danym roku. I tak, maksymalny czas trwania kontroli ograniczony jest w ciągu roku do 4 tygodni u małych przedsiębiorców i 8 tygodni u pozo- stałych. Limit ten obowiązuje jednak od 1 stycznia 2005 r. i zakaz prowadzenia kontroli przez czas dłuższy niż określony w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej nie jest bezwzględny.

Kontrola będzie mogła np. zostać przedłużona, w przypadku gdy w czasie kontroli podatkowej przeprowadzonej w przedsiębiorstwie wykazano rażące naruszenie przepisów prawa. Można wówczas przeprowadzić powtórną kontrolę w tym samym zakresie przedmiotowym w tym samym roku kalendarzowym, a czas jej trwania nie będzie wliczony do czasu, którego organ kontrolny nie może przekroczyć w danym roku kalendarzowym. Przedłużenie czasu trwania kontroli określonego w upoważnieniu wymaga uzasadnienia na piśmie, które doręcza się przedsiębiorcy i wpisuje do książki kontroli przed podjęciem dalszych czynności kontrolnych.

Warto jeszcze dodać, że upoważnienie musi zawierać wskazanie daty rozpoczęcia kontroli. Moment jej zakończenia natomiast to dzień doręczenia protokołu kontroli (art. 291 § 4 Ordynacji podatkowej). Choć przepisy nie wskazują na to jednoznacznie, za czas trwania kontroli należy uznać okres między tymi dwiema datami, a nie dni faktycznie spędzone przez kontrolujących u przedsiębiorcy. Przemawia za tym cel ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jakim było ograniczenie czasu trwania kontroli u przedsiębiorców. Jeśli uznano by inaczej, to cel ten nie zostałby osiągnięty. Kontrole mogłyby być bardzo rozciągnięte w czasie. Uznanie, że czas kontroli obejmuje jedynie dni spędzone u kontrolowanego, pozwalałoby kontrolującym na dowolne rozłożenie kontroli w czasie (np. kontrola prowadzona w dniach 1 stycznia, 2, 5 lutego i zakończona protokołem 3 marca trwałaby według tego poglądu 4 dni).

Kolejny argument za takim rozumieniem czasu trwania kontroli to brzmienie ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Nałożyła ona na przedsiębiorcę obowiązek prowadzenia książki kontroli. Organ kontroli wpisuje do niej m.in. daty ich podjęcia i zakończenia. Ustawa nie nakazuje natomiast wpisywania „dni przeprowadzenia kontroli”, co dowodzi, że tego rodzaju zapisy na protokole kontrolnym nie mają znaczenia przy ustalaniu czasu trwania kontroli.

Ordynacja podatkowa przewiduje jednak okresy, których nie wlicza się do czasu trwania kontroli. I tak, w przypadku gdy z powodu nieobecności kontrolowanego lub osoby upoważnionej nie jest możliwe prowadzenie czynności kontrolnych, a w szczególności nie jest zapewniony dostęp do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, kontrolę zawiesza się do czasu umożliwienia przeprowadzenia tych czynności.

Sławomir Biliński

prawnik