Badanie sprawozdania finansowego w 2023 roku za 2022 rok – co warto wiedzieć

Na czym polega badanie sprawozdań finansowych?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, badanie sprawozdania finansowego to podjęcie działań mających na celu sprawdzenie wszelkich kwot oraz ujawnień, które zostały przedstawione w sprawozdaniu finansowym. Bez wątpienia proces ten jest bardzo złożony, a jego efektem powinno być wystawienie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii z załączonym raportem o tym, że:
- sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w oparciu o prawidłowo prowadzone księgi rachunkowe, 
- sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o rachunkowości, 
- sprawozdanie finansowe jest zgodne pod kątem formy oraz treści z obowiązującymi daną jednostkę przepisami prawa, statutem lub umową, 
- sprawozdanie finansowe rzetelnie i jasno przedstawia wszystkie istotne informacje z działalności jednostki.

Kto podlega badaniu sprawozdania finansowego bez względu na limity?

Zgodnie z przepisami zawartymi w Ustawie o rachunkowości art. 64.  [Zakres obowiązku badania sprawozdań finansowych]:

1. Badaniu podlegają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz roczne sprawozdania finansowe - kontynuujących działalność:
  1) banków krajowych, oddziałów instytucji kredytowych, oddziałów banków zagranicznych, zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji, głównych oddziałów i oddziałów zakładów ubezpieczeń, głównych oddziałów i oddziałów zakładów reasekuracji oraz oddziałów zagranicznych firm inwestycyjnych;

1a) spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych;

2) jednostek działających na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi, przepisów o świadczeniu usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 2B;

2a)jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;

2b) krajowych instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego;

3) spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji; (...)

2.  W jednostkach sporządzających łączne sprawozdania finansowe, o których mowa w art. 51 ust. 1, warunki określone w ust. 1 stosuje się do łącznego rocznego sprawozdania finansowego.

3. Badaniu podlegają sprawozdania finansowe spółek przejmujących i spółek nowo zawiązanych, sporządzone za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie, a także roczne sprawozdania finansowe jednostek sporządzone zgodnie z MSR.

4. Badaniu podlegają również roczne połączone sprawozdania finansowe funduszy inwestycyjnych z wydzielonymi subfunduszami oraz roczne sprawozdania jednostkowe subfunduszy.

Warto pamiętać o tym, iż kontrola sprawozdania finansowego może również zostać zlecona dobrowolnie przez właściciela, który chciałby mieć pewność, że księgowość jego firmy jest prowadzona w sposób prawidłowy. Opcja ta pozwala na stały nadzór nad kwestiami rachunkowymi oraz podatkowymi danej jednostki.

Badanie sprawozdania finansowego – limity za 2022

W art. 64 ustawy o rachunkowości, określono również limity, które obowiązują niektórych przedsiębiorców, po przekroczeniu których pojawia się obowiązek przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego. 

W przypadku prostych spółek akcyjnych, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek komandytowych, spółek komandytowo-akcyjnych, spółek jawnych, spółek partnerskich, spółek cywilnych oraz firm prowadzonych przez osoby fizyczne występuje obowiązek badania sporządzonego sprawozdania finansowego za 2022 rok w sytuacji, kiedy w 2021 roku firmy te spełniły co najmniej dwa z poniższych warunków, a mianowicie:
- średnioroczne zatrudnienie po przeliczeniu na pełne etaty wynosiło co najmniej 50 osób, 
- zsumowane aktywa bilansu na koniec roku obrotowego wyniosły co najmniej  2 500 000 euro po przeliczeniu* na PLN zgodnie ze średnim kursem ogłoszonym przez NBP, 
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość co najmniej 5 000 000 euro po przeliczeniu* na PLN zgodnie ze średnim kursem ogłoszonym przez NBP.

* Kwoty te podane są w euro, a więc konieczne jest przeliczenie owych kwot na PLN według średniego kursu ogłaszanego przez NBP, który obowiązuje na ostatni dzień roku obrotowego, za który sporządzane będzie sprawozdanie. Jeśli ostatni dzień wypada w weekend, wówczas obowiązuje kurs z piątku. Kursy NBP publikowane są na stronie internetowej www.nbp.pl.

Po tym przeliczeniu ww. limity w złotówkach wynoszą (dla sprawozdań za 2022 rok):
 - dla sumy aktywów w bilansie: 11 498 500 zł (równowartość 2 500 000 euro), 
- dla przychodów netto ze sprzedaży: 22 997 000 zł (równowartość 5 000 000 euro).

W tym roku limity te są nieco niższe od tych, które obowiązywały przy badaniu sprawozdania finansowego za 2021 rok.

Kiedy badanie bilansu za 2022? Kiedy sprawozdanie do KRS za 2022?

Sprawozdanie finansowe za rok 2022 musi zostać sporządzone do 31 marca 2023 roku!

Wynikiem tego, ostateczne terminy sprawozdawcze za 2022 roku wyglądają następująco (mowa o sytuacji, kiedy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym):
- do 31 marca 2023 r. sporządzenie sprawozdania finansowego,
- do 30 czerwca 2023 r. zatwierdzenie sprawozdania finansowego, 
- do 5 lipca 2023 r. złożenie sprawozdania finansowego w odpowiednim rejestrze sądowym. 

Kto bada sprawozdanie finansowe? Na jaki okres wybiera się biegłego rewidenta?

Obowiązujące w Polsce przepisy prawa, informują nas o tym, iż badanie sprawozdania finansowego może zostać przeprowadzenie tylko i wyłącznie przez wykwalifikowanego biegłego rewidenta, który może również być określany mianem audytora. Osoba ta poprzez etykę swojego zawodu,  jest zobowiązana do zachowywania uczciwości, obiektywizmu, staranności, jak również dochowania tajemnicy zawodowej. Audytor nie może mieć żadnych powiązań z jednostką, którą poddaje kontroli. Mowa tutaj o powiązaniach w zakresie finansów, spraw zawodowych oraz relacji osobistych.

Zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości:

Kierownik jednostki zawiera z firmą audytorską umowę o badanie sprawozdania finansowego w terminie umożliwiającym firmie audytorskiej udział w inwentaryzacji znaczących składników majątkowych. W przypadku badania ustawowego w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o biegłych rewidentach, pierwsza umowa o badanie sprawozdania finansowego jest zawierana z firmą audytorską na okres nie krótszy niż dwa lata z możliwością przedłużenia na kolejne co najmniej dwuletnie okresy. Koszty przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego ponosi badana jednostka.

Co grozi za brak badania sprawozdania finansowego?

Kierownik jednostki, który pełni funkcję zarządu, odpowiada za poprawne sporządzenie sprawozdania finansowego i przeprowadzenie obowiązkowego badania. Jeśli nie podda on sprawozdania badaniu, poniesie konsekwencje. Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za swoje działania, nawet jeśli jest jednocześnie pracownikiem jednostki.

Według art. 79 pkt 1 Ustawy o Rachunkowości, osoby, które nie spełnią obowiązku poddania sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta, są narażone na karę grzywny albo ograniczenia wolności. Ustawowe "widełki" dotyczące wysokości kary zostały określone w przepisach Kodeksu Karnego, a sąd ustala wysokość kary na podstawie okoliczności konkretnej sprawy. Ważne jest, że sankcje będą obowiązywać niezależnie od tego, czy sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone czy nie. Zgodnie z §2a rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 22 września 2015 r., naczelnik Urzędu Skarbowego ma prawo wnieść oskarżenie w sprawach, w których dochodzi do naruszenia art. 79 ust. 1 UoR.

Jeśli nie zostanie spełniony przepis art. 64 UoR, to osoba może ponieść konsekwencje nie tylko w postaci odpowiedzialności karnej, ale także dyscyplinarnej oraz cywilnej. Osoba odpowiedzialna za właściwe przygotowanie i poddanie obowiązkowej kontroli sprawozdania finansowego to kierownik jednostki. W przypadku, gdy kierownik jednostki jest również pracownikiem tej samej jednostki (na przykład członkowie zarządu zatrudnieni na podstawie umowy o pracę), nieprzestrzeganie obowiązku poddania sprawozdania finansowego obowiązkowej kontroli może zostać uznane za poważne naruszenie obowiązków pracowniczych i stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Pogląd ten został przedstawiony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 października 1998 r. (I PKN 360/98).

Jak przygotować się do badania sprawozdania finansowego?

Aktem, który inicjuje badanie sprawozdania finansowego jest uchwała podjęta przez organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe w danej jednostce odnośnie wyboru firmy audytorskiej, której zlecone zostanie przeprowadzenie badania. Następnie należy zawrzeć umowę z firmą audytorską, a następnie można przystąpić do rozpoczęcia procedury.

Badanie może zostać podzielone na następujące etapy:

1. Badanie wstępne. Na tym etapie biegły rewident zapoznaje się z badaną jednostką, jej polityką, a także organizacją prowadzonej rachunkowości. Musi skompletować najważniejsze dokumenty takie, jak umowa spółki, umowy kredytowe, umowy z pracownikami itp. Następnie w oparciu o te informacje musi przygotować się do tzw. badania właściwego, tworząc strategię oraz plan działania. 

2. Inwentaryzacja znaczących składników majątku. 

3. Badanie właściwe. Etap ten przeprowadzany jest na terenie jednostki, bądź w trybie zdalnym, który stał się popularniejszy przez stan epidemii COVID-19. Z całą pewnością etap ten jest najistotniejszy, gdyż dotyczy również przeprowadzenia testów zgodności, wiarygodności oraz rzetelności danych wykazanych w części opisowej oraz tabelarycznej.
Proces badania właściwego rozpoczyna się od udostępnienia biegłemu rewidentowi firmowych ksiąg rachunkowych (zestawienie obrotów i sald, zapisy księgowe) w formie papierowej, bądź elektronicznej.

4. Złożenie niezbędnych oświadczeń w zakresie kontynuacji działalności
5. Wyciągnięcie wniosków z przeprowadzonego badania. Wydanie opinii po przeprowadzonym badaniu sprawozdania finansowego.

Cecylia Jasek, Biuro rachunkowe General Outsource Spółka Doradztwa Podatkowego Sp. z o.o.