Czy uzyskanie świadectwa homologacji jest konieczne

Zarówno przepisy obowiązujące do 30 kwietnia 2004 r., jak i do 22 sierpnia 2005 r. wymagały, aby samochód posiadał homologację. Dlatego to homologacja będzie decydować o prawie do odliczania VAT od samochodów lub paliwa.

Przepisy obowiązujące do 30 kwietnia 2004 r.

1. Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika

(...) 2a) samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, z wyjątkiem przypadków, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie na podstawie umów leasingu tych samochodów stanowi przedmiot działalności podatnik

(....) 3a) paliw silnikowych benzynowych, oleju napędowego oraz gazu wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych lub innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg - art. 25 ust. 1 pkt 2a i 3a ustawy 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

§ 10. 1. Usługobiorcom użytkującym samochody osobowe lub inne samochody o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umowy o podobnym charakterze nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku o kwotę podatku naliczonego od czynszu (raty) i innych odpłatności wynikających z zawartej umowy.

2. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do usługobiorców użytkujących samochody o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umowy o podobnym charakterze, zawartej przed dniem 20 stycznia 1997 r., jeżeli umowa ta została zarejestrowana we właściwym urzędzie skarbowym nie później niż do dnia 20 lutego 1997 r.

3. Podatnikom nabywającym samochody inne niż osobowe, które nie posiadają homologacji producenta lub importera wymaganej dla tego rodzaju samochodów, nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku, o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem tych samochodów. - rozporządzenie Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wymóg posiadania przez samochód świadectwa homologacji, aby odliczać VAT, został wprowadzony w poprzednim rozporządzeniu i obowiązywał od 1 stycznia 2001 r.

Przepisy obowiązujące do 21 sierpnia 2005 r.

3. W przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności mniejszej niż określona według wzoru:

DŁ = 357 kg + n x 68 kg

gdzie:

DŁ - oznacza dopuszczalną ładowność,

n - oznacza liczbę miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy

- kwotę podatku naliczonego stanowi 50% kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 5000 zł.

5. Dopuszczalna ładowność pojazdów oraz ilość miejsc (siedzeń), o których mowa w ust. 3, określona jest na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji lub odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, wydawanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym. Pojazdy, które w wyciągu ze świadectwa homologacji lub w odpisie decyzji, o której mowa w zdaniu pierwszym, nie mają określonej dopuszczalnej ładowności lub ilości miejsc, uznaje się również za samochody osobowe, o których mowa w ust. 3 - art. 86 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w brzmieniu obowiązującym do 21 sierpnia 2005 r.

Od kiedy obowiązuje świadectwo homologacji

Obowiązek uzyskania świadectwa homologacji przez producenta lub importera wprowadzony został od 1 stycznia 1984 r. przepisem art. 55 ustawy z 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 6, poz. 35). W przypadku samochodów, które zostały wyprodukowane po 1 stycznia 1984 r., producent lub importer nowych pojazdów obowiązany był dołączyć do sprzedawanych pojazdów wyciąg ze świadectwa homologacji, będący dla organu rejestrującego źródłem informacji o jego danych technicznych. W przypadku samochodów wyprodukowanych przed 1984 r. o rodzaju samochodu decydował wyciąg z zaświadczenia dopuszczalności typu, który był wcześniejszym odpowiednikiem świadectw homologacyjnych. Pierwsze świadectwa homologacji typu zostały wydane przez Ministra Komunikacji z datą 31 stycznia 1984 r.

Obecnie obowiązujące przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym (art. 68 ustawy) również wymagają od producenta lub importera uzyskania świadectwa homologacji. Honorują jednak świadectwa homologacji uzyskane w innym kraju UE i w takim przypadki nie wymagają ich ponownego uzyskania w Polsce. Dlatego informacje o świadectwie homologacji podatnicy mogą uzyskać u producenta lub importera, dla którego zostało ono wydane.

Producent i importer są zobowiązani przekazywać Ministrowi Infrastruktury kartę zgłoszenia danych i informacji o uzyskanym świadectwie homologacji typu pojazdu. Minister zbiera te karty zgłoszenia wraz z dokumentami, i przekazuje do Instytutu Transportu Samochodowego w Warszawie (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu przekazywania i przetwarzania danych i informacji o uzyskanych świadectwach homologacji typu pojazdu). Instytut Transportu Samochodowego przetwarza te dane i informacje i zamieszcza je w katalogu marek i typów pojazdów homologowanych oraz dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego informacje na temat, czy samochód posiada homologację, można uzyskać w Instytucie Transportu Samochodowego www.its.waw.pl, tel. (+48 22) 811-02-97. Informacje, o tym czy posiadany przez nas typ samochodu posiada świadectwo homologacji jako ciężarowe, zapewne posiadają okręgowe stacje kontroli pojazdów.

Natomiast w przypadku samochodów z państw członkowskich Unii Europejskiej europejskie świadectwa homologacji przechowują odpowiednie władze homologacyjne państw członkowskich, które te świadectwa wydały, oraz producent danego typu pojazdu.

Czy podatnik musi posiadać świadectwo homologacji

Uzyskanie wyciągu ze świadectwa homologacji jest dla podatników często niemożliwe. Jednak brak tego świadectwa lub odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji w dokumentacji nie oznacza, że podatnik nie może uznać swojego samochodu za ciężarowy. Wystarczy że podatnik posiada informację, że użytkowany przez niego samochód ma homologację ciężarową.

Takie stanowisko zajmowały również organy podatkowe, odpowiadając na pytania podatników którzy obliczali ładowność na podstawie wzoru Lisaka, a nie posiadali świadectwa homologacji: Reasumując, jeżeli podatnik nie jest w posiadaniu świadectwa homologacji, a wiadomym jest, że na dany pojazd zostało wydane takie świadectwo, jednocześnie z innych, będących w posiadaniu podatnika dokumentów dotyczących tych samochodów wynika bezspornie, iż obliczona ładowność, zgodnie z ww. wzorem, wskazuje że jest to samochód ciężarowy, podatnikowi przysługuje prawo do pełnego odliczenia kwot podatku naliczonego zawartego w cenie nabycia tych samochodów. Uwzględniając dane techniczne nabytych pojazdów stwierdzić należy, że ich ładowność jest większa niż określona według wzoru z art. 86 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym do 21 sierpnia 2005 r.

Mając powyższe na uwadze, ma Pan prawo do odliczania podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup tych samochodów na zasadach ogólnych, tj. w pełnej wysokości, pod warunkiem że nabycie przedmiotowych pojazdów jest związana ze sprzedażą opodatkowaną (patrz pismo z 12 września 2005 r. Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim nr USIII/406/45/05).

Dlatego gdy uzyskamy informację, że samochód posiada homologację ciężarową, możemy odliczać VAT od paliwa. Zapewne organy podatkowe będą sprawdzały również wpis w dowodzie rejestracyjnym.

Czy zmiany w samochodzie zobowiązują do zmiany świadectwa homologacji

Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym uznaje za producenta, który powinien uzyskać świadectwo homologacji, również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów oraz instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem oraz sposobu jej montażu przez różne podmioty.

Jednocześnie przepisy te wymagają, aby w razie zmiany warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji producent lub importer uzyskał zmianę posiadanego świadectwa homologacji polegającą na rozszerzeniu świadectwa homologacji danego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub części.

Zmiana posiadanego świadectwa homologacji jest również wymagana w przypadku wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji.

Na konieczność zmian w świadectwie homologacji wskazuje również orzecznictwo sądowe. Jak czytamy w wyroku NSA w Warszawie z 15 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 636/05 LEX nr 198309:

1. Przerobienie samochodu osobowego na ciężarowy powoduje zmianę typu pojazdu (art. 68 ust. 9 ustawy - Prawo o ruchu drogowym) i stwarza obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji. Zatem decyzja o zarejestrowaniu tego pojazdu jako ciężarowy bez takiego świadectwa, lecz na podstawie zaświadczenia o wyniku badania technicznego tego pojazdu, rażąco naruszała prawo.

2. Zmiana danych określonych w świadectwie homologacji nie jest dopuszczalna w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu.

3. Dokonanie przez właściciela pojazdu zarejestrowanego jako samochód osobowy przeróbki powodującej zmianę jego typu na samochód ciężarowy wymaga zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Natomiast NSA w wyroku z 9 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2620/01 LEX nr 149549 uznał że Przy dokonywaniu zmian w typie pojazdu, obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji ciąży na podmiocie dokonującym takiej zmiany i dopiero spełnienie tego wymogu umożliwi właścicielowi zarejestrowanie pojazdu lub wprowadzenie zmiany w jego dowodzie rejestracyjnym. Powyższe wymogi odnoszą się również do sytuacji, gdy takiej zmiany dokonuje właściciel pojazdu.

oprac. Joanna Dmowska