Jak przygotować się do współpracy z biegłym rewidentem

Biegły rewident po zapoznaniu się ze spółką przedkłada harmonogram i zakres badania. Dyskusje i spotkania w trakcie badania wstępnego pozwolą na sprawne przeprowadzenie badania oraz na wymianę poglądów i wykorzystanie szerokiej wiedzy biegłego. W trakcie tych rozmów można uzgodnić większość pracochłonnych procedur, które ułatwią zamknięcie ksiąg, sporządzenie not, zestawień, wydruków, wymaganych w trakcie badania. Wcześniejsze przygotowanie uzgodnionych z biegłym dokumentów i urządzeń księgowych usprawni badanie, wyeliminuje niepotrzebne straty czasu wynikłe z oczekiwania na dokumenty i nie spowoduje konfliktowych sytuacji. Biegły rewident nie uczestniczy w zamykaniu ksiąg rachunkowych lub sporządzaniu sprawozdania finansowego. Niemniej w trakcie zamykania ksiąg zawsze można przedyskutować i poznać jego stanowisko w wątpliwej dla nas kwestii.

Na wstępie badania biegły zwraca uwagę m.in. na sposób dokumentowania, kwalifikowania oraz ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych, porównując go z zapisami zawartymi w polityce rachunkowości. Dlatego przed badaniem warto sprawdzić, czy zapisy są zgodne z tym, co przedłożymy do badania. Podstawą zapisów księgowych są sprawdzone i zatwierdzone dowody księgowe potwierdzające (opisujące) zaistnienie zdarzeń gospodarczych. Wszystkie wskazane przez biegłego dowody i urządzenia księgowe należy przedłożyć do wglądu w uzgodnionym terminie i trybie, a także w wymaganej formie: papierowej, elektronicznej itp.

Biegły rewident badający sprawozdanie finansowe jednostki, która podlega badaniu po raz pierwszy, musi upewnić się, że bilans otwarcia nie zawiera błędów i jest zgodny z danymi z ksiąg rachunkowych okresu ubiegłego. Zgodnie bowiem z zasadą ciągłości księgi rachunkowe pod datą ich otwarcia powinny wykazywać salda początkowe równe wartości sald z bilansu zamknięcia na koniec roku ubiegłego. Należy więc umożliwić biegłemu wgląd do dokumentów, ich wydruków (wskazanych przez biegłego), co ułatwi mu wyrażenie opinii o wiarygodności danych na początek okresu badanego. W razie występowania uzasadnionych różnic w bilansie otwarcia, należy je udokumentować, opisać w informacji dodatkowej, a dokumenty udostępnić biegłemu.

Dla zapewnienia rzetelności i wiarygodności danych w sprawozdaniu należy udokumentować fakt przeprowadzenia weryfikacji kont według zasady ustalonej w polityce rachunkowości, a więc np. sporządzając:

• protokół uzgodnienia sald,

• wykaz sald potwierdzonych i niepotwierdzonych podlegających dodatkowej weryfikacji,

• wykaz sald objętych aktualizacją.

Dokumenty te należy przedłożyć biegłemu odpowiednio zebrane, uporządkowane, opisane. Poszukiwania czy dodatkowa weryfikacja w trakcie badania mogą spowodować niepotrzebne utrudnienia, a nawet przedłużenie badania lub odstąpienie od niego. Udostępniany biegłemu „dziesiąty” wydruk dotyczący tego samego konta lub obszaru nie może wykazywać na ten sam dzień innych wartości. Budzi to później wątpliwości biegłego co do realności zapisów także w innych obszarach i na innych kontach.

Kolejnym elementem sprawozdania weryfikowanym przez biegłego jest informacja dodatkowa. Przy sporządzaniu części ogólnej informacji można posłużyć się formą opisową, kierując się zasadą istotności, tj. wykazując te informacje, które są ważne dla oceny sytuacji jednostki. Tu również treść ekonomiczna, pojęcia oraz wartości liczbowe muszą być wewnętrznie zgodne. Przygotujmy się do weryfikacji tych zapisów przez biegłego. Ustawa nie określa szczegółowo sposobu prezentacji lub formy, w jakiej dane powinny być przedstawione. Można je przedstawić opisowo, tabelarycznie, opisowo-tabelarycznie oraz graficznie. Wybór sposobu prezentacji informacji w objaśnieniach oraz określenie stopnia szczegółowości należą do jednostki.

Zbiory dowodów księgowych czasami są przechowywane chaotycznie. Pamiętajmy o odpowiednim ich skompletowaniu i zabezpieczeniu na pięć lat, a nie tylko do badania. Sposoby prezentacji, rodzaje załączników, dokumentów uzupełniających, wewnętrznych wydruków gromadzonych na potwierdzenie zdarzeń gospodarczych nie wynikają z ustawy. Decyzja, ogólnie rzecz ujmując, należy do jednostki. Czy wykazana kwota jest prawidłowa? Jak dokumentowana jest w sprawozdaniu finansowym dana wartość? Odpowiedzi musimy sobie udzielić, sporządzając sprawozdanie finansowe, a więc przed badaniem właściwym.

• art. 13 i 64 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 144, poz. 900

dr Weronika Gackowska

biegły rewident