Biegli rewidenci - praktyki zawodowe i aplikacja

Ustawa o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych – wprowadzająca zmiany w zakresie zawodu biegłego rewidenta - została ostatecznie uchwalona przez Sejm w dniu 9 maja 2014 r. i podpisana przez Prezydenta RP w dniu 30 maja 2014 r. Ustawa wejdzie w życie po upływie 60 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Praktyka zawodowa

W odniesieniu do obowiązkowej praktyki zawodowej należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym,(dalej ustawa) trwa ona rok i może być odbyta w jakimkolwiek państwie Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowe informacje odnośnie zakresu odbywanych praktyk zawiera rozporządzenie ministra finansów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego na biegłych rewidentów - Dz. U. Nr 4 z 2010 r., poz. 36 z późn.zm. (dalej rozporządzenie), gdzie w § 19 pkt. 1-3 wskazano, iż kandydat powinien w ich wyniku nabyć: znajomość organizacji i techniki prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sposobów spełniania wymagań stawianych dokumentowaniu zapisów księgowych, ewidencji zdarzeń gospodarczych oraz sporządzania sprawozdań finansowych i deklaracji podatkowych, ubezpieczeniowych oraz innych sprawozdań i deklaracji, posługiwania się przepisami prawa niezbędnymi w realizacji zadań służb finansowo-księgowych.

Kandydat na biegłego rewidenta powinien w terminie 30 dni od rozpoczęcia praktyki powiadomić Komisję Egzaminacyjną o miejscu, formie oraz dacie rozpoczęcia praktyki.

Praktyka może się odbywać wyłącznie w jednostkach zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych, podmiotach prowadzących usługowo księgi rachunkowe dla podmiotów zobowiązanych do ich prowadzenia, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych w wypadku gdy prowadzą usługowo księgi rachunkowe dla jednostek zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Kandydat po rozpoczęciu praktyki musi dostarczyć do Komisji Egzaminacyjnej oświadczenie jednostki u której realizuje praktykę, iż należy ona do w/w grupy podmiotów.

Zgodnie z treścią § 21 rozporządzenia, forma odbywania praktyki różni się od charakteru podmiotu u którego jest realizowana. Co do zasady powinna odbywać się na podstawie stosunku pracy w wymiarze nie mniejszym niż pół etatu lub umowy cywilnoprawnej,   jednakże możliwe jest także jej odbycie na podstawie umowy spółki, w której kandydat na biegłego rewidenta jest wspólnikiem, partnerem lub komplementariuszem oraz w związku z prowadzoną przez kandydata działalnością gospodarczą.

Ustawa w art. 9 ust. 7 przewiduje możliwość uzyskania zwolnienia kandydata na biegłego rewidenta z konieczności odbycia praktyki zawodowej w przypadku gdy:

1. „był zatrudniony w podmiocie uprawnionym do badania sprawozdań finansowych przez co najmniej 3 lata albo
2.  pozostawał w stosunku pracy na samodzielnym stanowisku w komórkach finansowo-księgowych co najmniej 3 lata lub posiada uprawnienia inspektora kontroli skarbowej albo
3. posiada certyfikat księgowy uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych”.

Aplikacja

Po ukończeniu praktyki, kandydat na biegłego rewidenta zobowiązany jest odbyć dwuletnią aplikację. Stosownie do §25 rozporządzenia, może się ona odbywać w podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, które „prowadzą badania rocznych sprawozdań finansowych dla co najmniej 10 podmiotów lub zatrudniają lub współpracują z co najmniej 3 biegłymi rewidentami wykonującymi zawód biegłego rewidenta oraz zapewniają kandydatom na biegłego rewidenta udział w badaniu sprawozdań finansowych przez okres co najmniej 5 miesięcy w każdym roku aplikacji”. Aplikacja musi odbywać się pod kierunkiem biegłego rewidenta, którego wyznacza jednostka w której kandydat odbywa aplikację.

Do pierwszego roku aplikacji, kandydat może podejść po zdaniu egzaminów pisemnych z sesji II oraz co najmniej dwóch egzaminów pisemnych przewidzianych w sesji III. Przystąpienie do drugiego roku aplikacji wiąże się z koniecznością wcześniejszego zaliczenia części egzaminacyjnej postępowania kwalifikacyjnego.

---

Aplikant w wyniku aplikacji powinien nabyć umiejętności konieczne do wykonywania zawodu biegłego rewidenta w zakresie: opracowywania dokumentacji badania sprawozdań finansowych, w tym dokumentacji roboczej raportu i opinii biegłego rewidenta oraz wyboru i stosowania właściwych technik i metod w procesie badania sprawozdań.

W odróżnieniu od praktyk zawodowych, aplikacja odbywa się na podstawie stosunku pracy w wymiarze czasu pracy nie mniejszym niż pół etatu. Możliwość odbycia jej na podstawie umowy cywilnoprawnej jest dopuszczalne jedynie w uzasadnionych doświadczeniem zawodowym przypadkach.

Na zakończenie warto wskazać, iż odbywanie praktyk i aplikacji musi zostać przez kandydata odpowiednio udokumentowane. Szczegółowe unormowania w tym zakresie zawiera uchwała nr 1617/38/2010 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie zasad dokumentowania praktyk i aplikacji przez kandydatów na biegłych rewidentów.

Maciej Brzeziński