Jak prowadzić uproszczoną księgę przychodów i rozchodów - projekt

W założeniu twórców projektu wiązać się to będzie z jednoczesną likwidacją dotychczas stosowanych uproszczonych form opodatkowania, tj. ryczałtu ewidencjonowanego oraz karty podatkowej.

Uproszczoną księgę przychodów i rozchodów będą mogły prowadzić te same podmioty, które są uprawnione do prowadzenia księgi w pełnej wersji. Należą do nich osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie wykonujące działalność gospodarczą. Dla ich zróżnicowania wprowadzone zostało kryterium przychodowe. Mianowicie prawo do prowadzenia księgi w uproszczonej formie będzie przysługiwać, jeśli przychody z samodzielnie prowadzonej działalności lub przychody spółki w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 250 000 euro. Do przeliczenia tej wielkości na złote, czyli ustalenia limitu przychodów, będzie stosowany kurs euro ogłaszany przez NBP, obowiązujący 30 września roku poprzedzającego rok podatkowy.

Uproszczoną księgę zakładać się będzie na 1 stycznia roku podatkowego lub na dzień rozpoczęcia działalności. Ci, którzy rozpoczynają prowadzenie działalności gospodarczej albo w poprzednim roku podatkowym korzystali ze zryczałtowanego opodatkowania podatkiem dochodowym lub prowadzili księgę albo księgi rachunkowe, będą zobowiązani zawiadomić, w formie pisemnej, naczelnika urzędu skarbowego właściwego według ich miejsca zamieszkania o prowadzeniu uproszczonej księgi w terminie 20 dni od dnia jej założenia. W przypadku prowadzenia działalności w formie spółek cywilnych, jawnych lub partnerskich do złożenia zawiadomienia będą zobowiązani wszyscy wspólnicy. Składać oni będą zawiadomienie naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania każdego z nich.

W razie powierzenia prowadzenia księgi biuru rachunkowemu trzeba będzie zawiadomić o tym fakcie naczelnika urzędu skarbowego – w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy. W takim przypadku konieczne będzie prowadzenie ewidencji sprzedaży w miejscu wykonywania działalności, o ile podatnik nie będzie obowiązany do stosowania kas rejestrujących.

Podatnicy prowadzący uproszczoną księgę będą w określonych przypadkach obowiązani do prowadzenia, oprócz ewidencji sprzedaży, innych, dodatkowych ewidencji:

• ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, którą prowadzą nabywający środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne,

• ewidencji wyposażenia, którą prowadzi się w razie nabycia składników majątku zaliczanych do wyposażenia (tj. składników majątku o wartości początkowej wyższej niż 1500 zł),

• kart przychodów pracowników, które prowadzą wypłacający należności ze stosunku pracy,

• ewidencji kupna i sprzedaży wartości dewizowych, którą prowadzą wykonujący działalność kantorową,

• ewidencji pożyczek i zastawionych rzeczy, którą prowadzą właściciele lombardów.

Uproszczona księga przychodów i rozchodów ma być prowadzona na takich samych zasadach, jak księga w pełnej wersji. Zasadniczą różnicą będzie radykalne – w porównaniu z podatkową księgą przychodów i rozchodów – ograniczenie liczby kolumn. W księdze uproszczonej podatnicy będą obowiązani ewidencjonować jedynie przychody oraz wydatki stanowiące koszty ich uzyskania.

Uproszczenia w prowadzeniu księgi nie będą zwalniać jednak podatników od prowadzenia jej rzetelnie i w sposób niewadliwy. Zapisy w niej mają być dokonywane w sposób staranny, czytelny i trwały, na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów. Podstawę zapisów stanowiłyby dowody księgowe określone w rozporządzeniu (czyli m.in. faktury, dokumenty celne, rachunki, faktury korygujące, dowody wewnętrzne).

Pomocne przy prowadzeniu księgi będą z pewnością objaśnienia do niej, zamieszczone w załączniku nr 3 do projektu rozporządzenia określającym wzór uproszczonej księgi przychodów i rozchodów.

Uproszczona podatkowa księga przychodów i rozchodów ma składać się z 6 kolumn:

• W kolumnie 1 należy wpisać kolejny numer zapisu do księgi. Tym samym numerem powinien zostać oznaczony dowód księgowy stanowiący podstawę dokonania zapisu.

• W kolumnie 2 wpisywać się będzie dzień miesiąca wynikający z dokumentu będącego podstawą zapisu (tj. datę poniesienia wydatku, otrzymania towaru bądź uzyskania przychodu albo datę zestawienia sprzedaży).

• Kolumna 3 będzie przeznaczona do wpisania numeru dowodu (np. faktury). Jeśli wpis jest dokonywany na podstawie dziennego zestawienia sprzedaży, należy wpisać numer tego zestawienia.

• W kolumnie 4 wpisywać się będzie przychody – np. ze sprzedaży wyrobów, towarów handlowych bądź usług, a także pozostałe przychody, np. z odpłatnego zbycia składników majątku, otrzymanych kar umownych, wynagrodzenia płatnika. Prowadzący kantory wpisywać tu będą miesięczną kwotę przychodu (sprzedaży wartości dewizowych), wynikającą z ewidencji kupna i sprzedaży dewiz. Udzielający pożyczek pod zastaw (prowadzący lombardy) wpisywać w niej będą na koniec miesiąca kwotę prowizji stanowiącą wartość spłaconych w danym miesiącu odsetek lub różnicę między kwotą uzyskaną ze sprzedaży zastawionych rzeczy a kwotą udzielonych pożyczek.

• Kolumna 5 jest przeznaczona do ewidencjonowania wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodu. Wpisywać się tu będzie zasadniczo te wszystkie koszty, które w księdze prowadzonej w pełnej wersji (po nowelizacji) ewidencjonowane są w kol. 10–13, np. koszty zakupu materiałów i towarów handlowych, koszty uboczne zakupu, zwłaszcza koszty transportu i załadunku (rozładunku) oraz ubezpieczenia w drodze, wynagrodzenia brutto pracowników oraz osób zatrudnianych na umowę zlecenia i o dzieło oraz pozostałe wydatki, takie jak: czynsz za lokal, opłaty za media, zakup paliw, wydatki na remont, amortyzację środków trwałych, składki na ubezpieczenie wypadkowe pracowników, wartość zakupionego wyposażenia, wydatki na używanie niewprowadzonego do ewidencji samochodu osobowego – w kwocie nieprzekraczającej limitu wynikającego z ewidencji przebiegu pojazdu, koszty podróży służbowych, w tym diety właściciciela oraz osób z nim współpracujących.

• W kolumnie 6 wpisywać się będzie uwagi do treści zapisów w kolumnach 2–5. Można w niej będzie również wpisywać pobrane zaliczki, obrót opakowaniami zwrotnymi, wskazania, które z wydatków stanowią koszty zakupu oraz koszty uboczne związane z zakupem.

Sposób dokonywania zapisów w księdze ilustruje poniższy przykład.

Przykład

Po zakończeniu miesiąca wpisy dokonane w jego trakcie trzeba będzie podkreślić, a dane z kolumn 4 i 5 zsumować. Kwoty wynikłe z podsumowania również trzeba będzie podkreślić. Pod podsumowaniem danego miesiąca można będzie wpisać w poszczególnych kolumnach sumy od początku roku do miesiąca poprzedzającego dany miesiąc i w kolejnej pozycji wpisać w poszczególnych kolumnach sumę od początku roku.

Na koniec każdego roku podatkowego podatnicy będą obowiązani do sporządzenia spisu z natury według zasad określonych w rozporządzeniu. W przypadku dokonywania wyceny wartości poszczególnych składników spisu materiałów i towarów handlowych według cen nabycia podatnicy prowadzący księgę uproszczoną będą musieli ustalić procentowy wskaźnik kosztów ubocznych zakupu w stosunku do ogólnej wartości zakupu towarów handlowych i materiałów zaewidencjonowanych. Ustala się go, mnożąc sumę kosztów ubocznych zakupu przez 100 i dzieląc przez wartość zakupu. O tak ustalony wskaźnik trzeba będzie podwyższyć jednostkowy koszt zakupu, a następnie ustalić wartość poszczególnych składników spisu z natury.

Podatnicy będą musieli też możliwość dokonania wyceny materiałów i towarów handlowych według cen zakupu, tj. bez podwyższania tej ceny o wskaźnik kosztów ubocznych zakupu.

Zapisy w uproszczonej księdze służyć będą zaewidencjonowaniu przychodów i kosztów. Stanowić one będą podstawę do ustalenia dochodu osiągniętego w roku podatkowym.

Dochodem tym jest różnica między wysokością przychodu osiągniętego w roku podatkowym a wysokością poniesionych w roku podatkowym kosztów jego uzyskania.

Dochód ten ustalać się będzie w następujący sposób:

1) przychód

minus

2) koszty uzyskania przychodów poniesione w roku podatkowym (ustalone w następujący sposób):

a) wartość spisu z natury na początek roku podatkowego

b) plus wydatki na zakup towarów hand-lowych

c) plus wydatki na koszty uboczne zakupu

d) minus wartość spisu z natury na koniec roku podatkowego

e) plus kwota pozostałych wydatków

f) minus wartość wynagrodzeń w naturze

________________________________

Razem koszty uzyskania przychodu

3) ustalenie dochodu osiągniętego w roku podatkowym

Dochód = przychód (pkt 1) – koszty jego uzyskania (pkt 2)

Anna Welsyng

doradca podatkowy