Jak ujmować w księgach rachunkowych odchylenia od cen ewidencyjnych

Jeżeli spółka wykazuje na koniec miesiąca stan materiałów, który nie został zużyty do produkcji, a ceny nabycia materiałów na stanie różniły się od cen ewidencyjnych, to na koncie odchyleń od cen ewidencyjnych materiałów powinno być saldo. Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o rachunkowości składniki rzeczowych aktywów obrotowych mogą być na dzień nabycia lub wytworzenia ujmowane w księgach rachunkowych w cenach przyjętych do ewidencji, z uwzględnieniem różnic między tymi cenami a rzeczywistymi cenami ich nabycia (zakupu) albo kosztami wytworzenia.

Powyższe zapisy jednoznacznie potwierdzają, że jeżeli jednostka ujmuje w księgach rachunkowych materiały w cenie ewidencyjnej, to powinna uwzględnić różnice między rzeczywistymi cenami nabycia bądź zakupu a ceną ewidencyjną i ująć je na koncie odchyleń od cen ewidencyjnych materiałów.

Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów mogą mieć charakter debetowy lub kredytowy w zależności od tego, czy cena zakupu lub nabycia jest wyższa bądź niższa od ceny ewidencyjnej. Spółka powinna rozliczyć odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów na część przypadającą na ich zapas na koniec okresu i na rozchód w okresie sprawozdawczym. Takie rozliczanie odchyleń od cen ewidencyjnych następuje za pomocą wskaźnika odchyleń, który oblicza się według następującego wzoru: Wo = (O x 100): (Mk + Mr) gdzie: Wo - wskaźnik odchyleń, O - odchylenia od cen ewidencyjnych za dany okres sprawozdawczy razem ze stanem odchyleń na początek okresu sprawozdawczego podlegającego rozliczeniu, Mk - wartość zapasów w cenach ewidencyjnych na koniec okresu, Mr - rozchód materiałów do produkcji ustalony w cenach ewidencyjnych za okres sprawozdawczy.

Za pomocą wskaźnika odchyleń oblicza się odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów przypadające na rozchód materiałów. Należy pomnożyć wskaźnik odchyleń przez rozchód materiałów w danym okresie sprawozdawczym. Część odchyleń przypadająca na rozchód materiałów powinna zmniejszać lub zwiększać koszty zużycia materiałów.

Należy pamiętać, że na dzień bilansowy materiały przyjmowane w cenach ewidencyjnych powinny być wycenione według ceny nabycia nie wyższej od ceny sprzedaży netto. W związku z tym na koncie odchyleń powinny pozostawać tylko odchylenia stanowiące rzeczywiste różnice między ceną ewidencyjną a rzeczywistą ceną zakupu (nabycia) oraz korygujące zapas materiałów odpisy aktualizujące ich wartość bilansową. Odpisy aktualizujące wartość zapasów obciążają konto pozostałych kosztów operacyjnych.

WNIOSEK

Spółka powinna rozliczyć odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów na część przypadającą na ich zapas na koniec okresu i na rozchód w okresie sprawozdawczym za pomocą wskaźnika odchyleń.

Podstawa prawna:

- Art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).

Anna Płachetka

menedżer, HLB Frąckowiak i Wspólnicy