Elektroniczne przesyłanie faktur - nowe rozporządzenie

Przepisy dyrektywy Rady 2001/115/WE z 20 grudnia 2001 r. zmieniające dyrektywę 77/388/EWG nakładały na Polskę taki obowiązek od 1 maja 2004 r. Mimo że w ustawie o VAT znalazła się delegacja dla Ministra Finansów, to nie uregulował on tej kwestii z dniem wejścia nowych przepisów ustawy.

Nowe rozporządzenie przewiduje możliwość wystawiania, przesyłania i przechowywania faktur w formie elektronicznej. Faktury mogą być przesyłane w formie elektronicznej pod warunkiem spełnienia licznych warunków.

Aby faktury mogły być przesyłane w takiej formie:

1. odbiorca faktury musi wyrazić uprzednio zgodę w formie pisemnej lub elektronicznej. Sprzedawca wystawia faktury w formie elektronicznej tylko nabywcom, którzy wyrazili na to zgodę, nie wcześniej niż od dnia następującego po dniu, w którym odbiorca dokonał akceptacji;

2. musi być zagwarantowana autentyczność pochodzenia faktur i ich integralność:

• bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym, tj. podpisem, który jest:

a) przyporządkowany wyłącznie do osoby składającej ten podpis,

b) sporządzany za pomocą podlegających wyłącznej kontroli osoby składającej podpis elektroniczny bezpiecznych urządzeń służących do składania podpisu elektronicznego i danych służących do składania podpisu elektronicznego,

c) powiązany z danymi, do których został dołączony, w taki sposób, że jakakolwiek późniejsza zmiana tych danych jest rozpoznawalna

– weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu (certyfikat spełniający warunki określone w ustawie, wydany przez kwalifikowany podmiot świadczący usługi certyfikacyjne).

Wykaz podmiotów, które wydają certyfikaty kwalifikowane, prowadzi Minister Gospodarki i Pracy; można go znaleźć na stronie www.centrast.pl. Obecnie tylko cztery podmioty mają takie uprawnienia:

1. Unizeto sp. z o.o.

2. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A.

3. TP Internet sp. zo.o.

4. Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A.

• lub poprzez wymianę danych elektronicznych (EDI) zgodnie z umową w sprawie europejskiego modelu wymiany danych elektronicznych. Elektroniczna wymiana danych, określana jako EDI (ang. Electronic Data Interchange), to sposób wymiany informacji pomiędzy kontrahentami, charakteryzujący się:

– przesyłaniem dokumentów wyłącznie w formie elektronicznej (bezpapierowej),

– wymianą dokumentów spełniających uzgodnione wcześniej standardy (definicja pól dokumentu i ich zawartości),

– wymianą danych bezpośrednio pomiędzy systemami informatycznymi partnerów handlowych.

System EDI można stosować, jeżeli zawarta umowa dotycząca tej wymiany przewiduje stosowanie procedur gwarantujących autentyczność pochodzenia faktury i integralność danych. EDI funkcjonuje w ramach zamkniętej grupy użytkowników i musi być poprzedzony dwustronną umową regulującą sposób komunikacji pomiędzy stronami umowy.

Faktury wystawiane w formie elektronicznej przesyła się, w tym udostępnia, w tej formie oraz przechowuje się w tej formie przy zastosowaniu elektronicznych urządzeń do przetwarzania (łącznie z cyfrową kompresją) i przechowywania danych, z wykorzystaniem technik teletransmisji przewodowej, radiowej, technologii optycznych lub innych elektromagnetycznych środków.

W przypadku cofnięcia akceptacji przez odbiorcę faktury wystawca traci prawo do wystawiania i przesyłania temu odbiorcy faktur w formie elektronicznej od następnego dnia po dniu, w którym otrzymał zawiadomienie od odbiorcy o wycofaniu akceptacji.

W przypadku gdy podatnik zdecyduje się na przesłanie faktur drogą elektroniczną, to w taki sam sposób powinny być przesyłane faktury korygujące oraz duplikaty faktur do tych faktur. Można odstąpić od tej zasady w przypadku przeszkód formalnych lub technicznych uniemożliwiających przesłanie dokumentu w formie elektronicznej. Wśród tych przeszkód rozporządzenie wymienia w szczególności: cofnięcie przez odbiorcę faktur zgody na ich przesyłanie w formie elektronicznej. To oznacza, że także inne przeszkody, np. awaria systemu, będą powodować możliwość wystawienia tych dokumentów w formie papierowej, zamieszczając adnotację, że korekta lub duplikat dotyczy faktury wystawionej elektronicznie.

Podatnik, który korzysta z przesyłania lub odbioru faktur w formie elektronicznej, zobowiązany jest też do przechowywania ich w odpowiedniej formie. Należy w tym przypadku:

1) przechowywać faktury na terytorium kraju. Można je przechowywać również na terytorium innego państwa członkowskiego pod warunkiem uprzedniego poinformowania w formie pisemnej naczelnika urzędu skarbowego oraz naczelnika urzędu celnego właściwego w zakresie podatku akcyzowego w odniesieniu do podatnika tego podatku o miejscu ich przechowywania (adresie, a w przypadku gdy adres odnosi się do innego podmiotu niż podatnik – również o nazwie tego podmiotu). W przypadku każdej zmiany adresu ich przechowywania na terytorium innych państw członkowskich należy powiadomić naczelnika urzędu niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia zaistniałej zmiany. Warunki określone w pkt 2–4 należy spełnić również w przypadku, gdy faktury nie będą przechowywane w Polsce;

2) umożliwić na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej natychmiastowy, pełny i ciągły dostęp drogą elektroniczną tym organom do przechowywanych faktur;

3) umożliwić udokumentowany pobór i wykorzystanie tych faktur przez te organy;

4) umożliwić czytelność tych faktur;

5) przechowywać faktury w formie elektronicznej w formacie, w którym zostały przesłane, w sposób gwarantujący autentyczność ich pochodzenia i integralność ich treści, jak również ich czytelność przez cały okres ich przechowywania. Dane gwarantujące autentyczność pochodzenia i integralność treści każdej faktury przesłanej w formie elektronicznej powinny być przechowywane i udostępniane organom podatkowym i organom kontroli skarbowej na zasadach ustalonych dla tych faktur.

Mimo że faktury będą wystawiane i przesyłane w formie elektronicznej, to elementy, jakie powinna zawierać, pozostają bez zmian w stosunku do faktur wystawianych w formie papierowej. Obowiązują zasady określone w rozporządzeni Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług.

oprac. Agnieszka Jasiorowska