Dyrektywa ochroni sygnalistów

• Główne elementy stanowiska Rady
• Co dalej?
• Kontekst

UE stara się zapewnić sygnalistom (ang. whistleblowers) szeroką ochronę w wielu sektorach.

Przepisy nowej dyrektywy nakażą utworzenie bezpiecznych kanałów zgłaszania naruszeń. Kanały te mają powstać zarówno w organizacjach (prywatnych lub publicznych) zatrudniających powyżej 50 pracowników, jak i w organach publicznych. Dadzą też sygnalistom dużą ochronę przed odwetem i zobowiążą organy krajowe do odpowiedniego poinformowania obywateli i wyszkolenia urzędników publicznych, jak postępować w przypadku zjawiska sygnalizacji naruszeń.

- Niedawne skandale, takie jak Cambridge Analytica czy Lux Leaks, pokazały, jak potrzebni są sygnaliści. Musimy więc dobrze ich chronić w całej Unii. Nie powinniśmy wymagać, by ktokolwiek, zgłaszając nielegalne praktyki, ryzykował reputację czy utratę pracy - stwierdziła Ambasador Luminița Odobescu, stała przedstawicielka Rumunii przy UE.

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Polecamy: INFORLEX Biznes

Główne elementy stanowiska Rady

Rada doprecyzowała niektóre przepisy, żeby zwiększyć pewność prawa i uspójnić związki między nowymi zasadami a ustawodawstwem obowiązującym w niektórych sektorach.

W porównaniu z pierwotnym wnioskiem Rada wprowadziła m.in. następujące elementy:

• system zgłoszeń: sygnaliści będą musieli najpierw skorzystać z wewnętrznych kanałów w swojej organizacji, zanim odwołają się do kanałów zewnętrznych (ustanowionych przez organy publiczne), a na końcu zdecydują podać informacje do wiadomości publicznej. Jednak od tych trzech etapów przysługiwać będą wyjątki: w pewnych konkretnych przypadkach (np. w razie oczywistego lub bezpośredniego zagrożenia dla interesu publicznego) dana osoba będzie mogła natychmiast zwrócić się na zewnątrz lub podać informacje do wiadomości publicznej
• osoby chronione nowymi przepisami: te elementy wniosku Komisji zostały zachowane. Chronione będą osoby o różnym statusie, które mogą uzyskać informacje o naruszeniach prawa w kontekście zawodowym, np. pracownicy, w tym służba cywilna szczebla krajowego/lokalnego, wolontariusze i stażyści, członkowie niewykonawczy, udziałowcy itp.
• zobowiązanie władz i firm do informacji zwrotnej: będą one musiały w ciągu 3 miesięcy (ewentualnie 6 miesięcy w należycie uzasadnionych przypadkach dla kanałów zewnętrznych) odpowiedzieć na zgłoszenia sygnalistów i podjąć działania następcze
• podawanie informacji do wiadomości publicznej: Rada dodała artykuł zawierający warunki, które musi spełnić dana osoba, by w razie publicznego ujawnienia informacji chroniły ją nowe przepisy
• zakres zastosowania: Rada zachowała szeroki zakres zaproponowany przez Komisję, obejmujący takie dziedziny jak zamówienia publiczne, usługi finansowe, zapobieganie praniu pieniędzy, zdrowie publiczne itp.

Co dalej?

Rozmowy trójstronne z Parlamentem rozpoczną się najszybciej, jak to możliwe. Swoje stanowisko Parlament przyjął w grudniu 2018 r.

Kontekst

Ochrona sygnalistów jest obecnie fragmentaryczna. Kompleksowe prawo w tej kwestii ma jedynie 10 krajów UE. Na szczeblu UE środki ochrony istnieją tylko w prawie ściśle sektorowym (głównie w dziedzinie usług finansowych).

W badaniu dla Komisji z 2017 r. szacowano, że brak ochrony sygnalistów w samym tylko obszarze zamówień publicznych naraża UE na utratę potencjalnych korzyści rzędu 5,8–9,6 mld EUR rocznie.

• Stanowisko Parlamentu Europejskiego w sprawie dyrektywy o sygnalistach
• Dyrektywa o sygnalistach (nota Komisji)

Źródło: Rada Unii Europejskiej (www.consilium.europa.eu)