Kupujący od rolników mogli odliczyć VAT

Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnął wczoraj wątpliwości dotyczące pozbawienia odliczenia VAT części podatników, który nabywali produkty rolne od rolników ryczałtowców. Chodziło o art. 33b ust. 4 pkt 3 ustawy o VAT z 1993 r. (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.). Przepis ten ustanawiał trzy warunki skorzystania z odliczenia VAT w przypadku nabycia produktów rolnych. Jednym z nich było podanie w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty na rachunek bankowy rolnika numeru i daty wystawienia faktury potwierdzającej zakup produktów rolnych.

Problem jednak w tym, że nie we wszystkich sytuacjach spełnienie tego warunku było możliwe. W takiej sytuacji znalazła się skarżąca spółka, która dokonała zakupu produktów rolnych od rolnika ryczałtowego. Płatności były realizowane przelewami bankowymi. Spółka dokonała jednak przedpłat obejmujących całkowitą wartość brutto nabywanych produktów rolnych, przez co nie miała możliwości zamieszczenia na przelewach obowiązujących danych, tj. numerów faktur i ich dat. Faktury zostały bowiem wystawione później po faktycznym dostarczeniu produktów rolnych przez rolnika do nabywcy.

TK stwierdził, że art. 33b ust. 4 pkt 3 ustawy o VAT z 1993 roku w zakresie, w jakim pozbawiał prawa do odliczania VAT podatników dokonujących przedpłaty rolnikowi ryczałtowemu za produkty rolne przed wystawieniem faktury VAT był niezgodny z Konstytucją RP.

Istota konstrukcji VAT opiera się na zasadzie: opodatkowanie - odliczenie. Wszelkie korzystne dla podatnika konsekwencje wynikające z koncepcji neutralności VAT są traktowane jako fundamentalne prawo podatnika, nie zaś jako jego przywilej. Ustawodawca posłużył się nadmiernym formalizmem ograniczającym swobodę kształtowania umowy sprzedaży.

Trybunał zgodził się również z zarzutem dyskryminacji w obrębie tej samej grupy podatników, tzn. podatników nabywających produkty rolne od rolników ryczałtowych.

NIEKONSTYTUCYJNY PRZEPIS

Zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych podatek naliczony w rozliczeniu za miesiąc, w którym dokonano zapłaty, pod warunkiem że:

- zakup produktów rolnych jest związany ze sprzedażą opodatkowaną,

- zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14 dnia od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik ma zawartą umowę z podmiotem nabywającym produkty rolne na dłuższy termin płatności,

- w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej zakup produktów rolnych.

Sygn. akt SK36/06

ALEKSANDRA TARKA

aleksandra.tarka@infor.pl