Straż miejska wystawi mandat za niewydanie paragonu - zmiany w Kks

Postępowanie mandatowe w Kks

Aktualnie, zgodnie z art. 136 § 1 KKs, postępowanie mandatowe prowadzi finansowy organ postępowania przygotowawczego lub jego upoważniony przedstawiciel, a także niefinansowy organ postępowania przygotowawczego, gdy przepis szczególny tak stanowi; postępowaniu temu nie stoi na przeszkodzie uprzednie wszczęcie postępowania przygotowawczego.

Finansowym organem postępowania przygotowawczego jest (§ 37 Kks):
1) naczelnik urzędu skarbowego;
2) naczelnik urzędu celno-skarbowego;
3) Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Zaś niefinansowy organ postępowania przygotowawczego jest to (§ 38 Kks):

1) Straż Graniczna;
2) Policja;
3) Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
4) Żandarmeria Wojskowa;
5) Centralne Biuro Antykorupcyjne.

Jednak zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 kwietnia 2011 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe, do nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe mogą być upoważnieni jedynie:

1) pracownicy w urzędach skarbowych,

2) pracownicy i funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej wykonujący zadania w urzędach celno-skarbowych,

3) pracownicy i funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej wykonujący zadania Krajowej Administracji Skarbowej w komórkach organizacyjnych urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych

– zwani dalej „funkcjonariuszami”.

Zatem obecne przepisy nie dają prawa nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe innym osobom, w tym pracownikom i funkcjonariuszom niefinansowych organów postępowania przygotowawczego.

Nowy katalog niefinansowych organów postępowania mandatowego

Jak czytamy w założeniach ww. nowelizacji Kks, stworzony w tym Kodeksie zostanie nowy katalog niefinansowych organów postępowania mandatowego, wśród których znalazłyby się: Inspekcja Handlowa oraz straże gminne (straże miejskie).

Tym niefinansowym organom postępowania mandatowego, przyznane mają być uprawnienia do prowadzenia postępowań mandatowych w sprawach o wybrane wykroczenia skarbowe określone w
- art. 65 § 4 i art. 91 § 4 kks (tzw. paserstwo wyrobami akcyzowymi nieoznaczonymi wymaganymi znakami akcyzy) oraz w
- art. 62 § 5 kks (nieewidencjonowanie obrotu, w szczególności sprzedaż z pominięciem kasy rejestrującej albo niewydanie paragonu).

Zmiany te mają zwiększyć nieuchronność wykrycia wykroczeń skarbowych. Sprzyjać temu ma poszerzenie katalogu organów mogących prowadzić w trybie mandatowym sprawy dotyczące czynów o mniejszym stopniu społecznej szkodliwości, tj. o wykroczenia skarbowe, polegające na paserstwie wyrobami akcyzowymi podlegającymi obowiązkowi oznaczania znakami akcyzy (np. papierosy, tytoń, alkohol), jak również za wykroczenia przeciwko interesom konsumentów oraz budżetowi państwa, polegających na nieewidencjonowaniu obrotu, w szczególności sprzedaży z pominięciem kasy rejestrującej albo niewydawaniu paragonów.

Inne zmiany

Ponadto omawiany projekt nowelizacji zakłada:

- wykorzystanie sankcji administracyjnych w postaci cofnięcia zezwolenia na handel alkoholem w przypadku recydywy sprzedaży wyrobów alkoholowych z pominięciem kasy rejestrującej, czy niewydawania paragonu;

- wprowadzenie surowszych sankcji zniechęcających do podejmowania nieuczciwych praktyk polegających na zmianie przeznaczenia wyrobu akcyzowego, w szczególności wykorzystywania oleju opałowego do napędu pojazdów samochodowych przy świadczeniu usług transportowych - w postaci obligatoryjnego kierowania pojazdu samochodowego napędzanego nieprzeznaczonym do tego paliwem na badanie techniczne w zakresie uciążliwości;

- zmniejszenie dysproporcji między surową odpowiedzialnością grożącą za przestępstwa związane z produkcją narkotyków, a sankcjami przewidzianymi za dużo bardziej dochodowe obszary przestępczej działalności – tj. nielegalną produkcję wyrobów tytoniowych i alkoholu etylowego, które do tej pory nie były adekwatne do pożytków osiąganych przez osoby zajmujące się tym procederem.

Zmiany te mają sprzyjać:

- wyrównaniu szans podmiotów gospodarczych przestrzegających przepisy prawa w zakresie ewidencjonowania obrotu oraz użycia paliw napędowych i opałowych zgodnie z ich przeznaczeniem w konfrontacji rynkowej z podmiotami nieprzestrzegającymi zasad we wskazanym zakresie, poprzez uszczelnienie systemu kontroli oraz zaostrzenie konsekwencji postępowania wbrew przepisom w tych obszarach;
− zwiększeniu skuteczności zwalczania obrotu nielegalnymi wyrobami akcyzowymi, a w konsekwencji ograniczenie dostępności określonych kategorii „używek”, pochodzących z nielegalnych źródeł;
− ograniczeniu negatywnego wpływu na środowisko, przez kierowanie na badania techniczne pojazdów napędzanych przez nieprzeznaczone do tego paliwa;
− skutecznemu zniechęcaniu do nielegalnej produkcji alkoholu oraz wyrobów tytoniowych, przez podwyższenie sankcji karnych za taki przestępczy proceder.

Kiedy zmiany przepisów wejdą w życie?

Projekt nowelizacji ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu w IV kwartale 2021 r. Zatem wejście w życie omawianych zmian nastąpi najprawdopodobniej w I połowie 2022 roku.

Pomysł zaangażowania straży miejskich i innych organów do zwalczania wykroczeń skarbowych nie jest nowy. Pod koniec 2017 roku pojawił się projekt, zgodnie z którym niezarejestrowanie drobnej sprzedaży na kasie fiskalnej, czy niewydanie paragonu miało być włączone do Kodeksu wykroczeń jako wykroczenie pospolite, dzięki czemu mandaty za to wykroczenie mogłaby wystawiać Policja, straże miejskie i Inspekcja Handlowa. Informowaliśmy o tym w tekście: Niewydanie paragonu będzie wykroczeniem - mandat wystawi policjant lub strażnik miejski. Tamten pomysł upadł. Zobaczymy, czy ten nowy projekt stanie się obowiązującym prawem.

oprac. Paweł Huczko