Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Płatności w gotówce - zmiana przepisów

Opracował Paweł Huczko
Płatności w gotówce - zmiana przepisów
Płatności w gotówce - zmiana przepisów
Płatności w gotówce - zmiana przepisów. W dniu 28 września 2021 r. Prezydent RP podpisał ustawę z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych. Celem tej ustawy jest jest uregulowanie statusu prawnego akceptacji znaków pieniężnych emitowanych przez Narodowy Bank Polski (czyli gotówki - banknotów i monet). Nowelizacja ta wprowadza nakaz (obowiązek) akceptowania (przyjmowania) płatności w gotówce od konsumentów - z pewnymi wyjątkami.

Obowiązek akceptowania płatności gotówkowych - zasada i wyjątki

Zmiana ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych polegająca na dodaniu do niej art. 59ea eliminuje możliwość ograniczania przez akceptantów oferty zawarcia umowy sprzedaży lub świadczenia usług jedynie do konsumentów, którzy dokonają zapłaty wyłącznie w formie bezgotówkowej. Zmiana ta wprowadza nakaz (obowiązek) akceptowania (przyjmowania) płatności w gotówce od konsumentów.
W praktyce obrotu gospodarczego zatem każda oferta zawarcia umowy sprzedaży lub świadczenia usług skierowana przez akceptanta do ogółu konsumentów będzie implikować w sobie możliwość dokonania zapłaty w formie bezgotówkowej oraz gotówkowej znakami pieniężnymi emitowanymi przez Narodowy Bank Polski. Tym samym w przepisach prawa powszechnie obowiązującego przesądzone zostało, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej każdy konsument może bezwarunkowo dokonać zapłaty z tytułu umowy sprzedaży lub świadczenia usługi z akceptantem w gotówce znakami pieniężnymi emitowanymi przez Narodowy Bank Polski. Każdy akceptant będzie zatem zobowiązany do akceptacji gotówki

Nakaz akceptacji gotówki nie będzie miał jednak charakteru bezwzględnego, gdyż regulacja przewiduje w tym zakresie stosowne wyłączenia. Przedmiotowy nakaz akceptacji znaków pieniężnych emitowanych przez Narodowy Bank Polski nie będzie miał zastosowania:

  1. w przypadku działalności prowadzonej przez akceptanta w sieci Internet,
  2. w miejscu prowadzenia działalności bez obecności personelu;
  3. w trakcie imprezy masowej w rozumieniu ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych, jeśli akceptant zamieści stosowną informację w regulaminie tej imprezy;
  4. do jednorazowej transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, której wartość jest równa przeciętnemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, lub większa od niego.

Odnośnie pkt 4 warto wskazać, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 19 października 2020 r., przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale 2020 r. wyniosło 5370,64 zł.

Bez dodatkowych opłat za płatności gotówkowe

Jednocześnie regulacja przewiduje brak możliwości nakładania dodatkowych opłat przez akceptantów z tytułu obowiązku akceptowania zapłaty w gotówce.

Od kiedy zmiany?

Ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. 

Ustawa z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych - treść, uzasadnienie i przebieg procedury legislacyjnej w Sejmie

Dotąd brak było wyraźnego obowiązku prawnego akceptowania płatności gotówkowych

W uzasadnieniu projektu tej ustawy podkreślono, że dotąd ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie obowiązku akceptowania płatności gotówkowych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Treść art. 32 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, zgodnie z którym znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie może być bowiem interpretowana, jako istnienie bezwarunkowego prawnego obowiązku akceptacji banknotów oraz monet mimo przyznanego im statusu prawnych środków płatniczych.

Zasada swobody umów a wyłączenie płatności gotówkowych

Natomiast zasada swobody umów ustanowiona w art. 3531 Kodeksu cywilnego umożliwia przedsiębiorcy takie ukształtowanie działalności, w której opierał się on będzie wyłącznie na płatnościach bezgotówkowych. Wystarczy, że informacja o odmowie przyjmowania zapłaty znakami pieniężnymi, tj. banknotami i monetami zostanie zamieszczona w widocznym miejscu np. na witrynie sklepowej. W rezultacie, w sytuacji uprzedniego przedstawienia stosownej informacji potencjalnemu klientowi dopuszczalne jest nieakceptowanie gotówki, jako formy zapłaty za świadczoną usługę lub towar.

W takiej sytuacji uznać należy, że oferta danego przedsiębiorcy nie jest skierowana do ogółu, ale do określonego kręgu zainteresowanych. Tego rodzaju podejście nie narusza treści przepisów art. 3531 oraz art. 56 K.c. w kontekście ewentualnej chęci umownego wyłączenia akceptacji gotówki.
Ustalenie sposobu zapłaty może być także zawarte – i nierzadko jest zawarte – w umowie stron. Strony przesądzają wówczas, jaki sposób płatności będzie miał zastosowanie w przypadku łączącego te strony stosunku umownego. Jest to najczęściej płatność gotówkowa lub bezgotówkowa, co często wynika np. z regulaminu czy innego wzorca umownego. Jest to zawsze kwestia zamieszczenia odpowiedniego ustalenia w stosunku umownym, a nie mocy prawnej znaków pieniężnych. Bez takiego umownego ustalenia każdy znak pieniężny powinien być w zasadzie honorowany.

Czy wyłączenie przez sprzedawcę płatności gotówkowych jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?

Analizując treść art. 3531 K.c., autor projektu omawianej nowelizacji (czyli Prezydent RP) zwrócił uwagę, że ustawodawca wskazuje, że co prawda strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, jednak jego treść lub cel nie mogą być sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku, ustawą ani z zasadami współżycia społecznego. Ustawodawca posłużył się dla opisu dopuszczalności stosunków prawnych w obrocie klauzulami generalnymi, wśród których ujęto zasady współżycia społecznego. Klauzula ta stanowi przedmiot szerokich analiz doktrynalnych oraz była przedmiotem licznych rozważań jurydycznych, co znajduje swoje odzwierciedlenie w bogatym orzecznictwie nie tylko na tle art. 3531 K.c., ale także innych przepisów, które odnoszą się do klauzuli generalnej związanej z zasadami współżycia społecznego (np. art. 5 K.c., art. 58 § 2, art. 93 § 1 i 2 K.c. oraz inne).
Jak wskazuje Sąd Najwyższy, przedmiotowe klauzule generalne, ujęte przez ustawodawcę w art. 3531 K.c. należy postrzegać, jako spójny system, mający zapobiegać zawieraniu i wywodzeniu skutków prawnych z umów, których treść lub cel w niedopuszczalny sposób godzi w nadrzędny interes publiczny lub prywatny.

W wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r. (sygn. akt VI ACa 216/18) wymienione zostały następujące zasady współżycia społecznego:
- zasada sprawiedliwości społecznej,
- zasada solidarności (wyrażająca się w obowiązku wspierania oraz dbania o dobro osób starszych, chorych i samotnych) oraz
- zasada zaufania obywatela do administracji publicznej.

Z powyższych rozważań wynika zatem, że możliwość swobodnego limitowania akceptacji płatności gotówkowych jest ograniczona. W sytuacji kryzysowej, np. w trwającym obecnie okresie epidemii koronawirusa, problem braku akceptowania gotówki w punktach handlowych i usługowych może mieć bowiem szczególnie istotne znaczenie właśnie dla osób w podeszłym wieku oraz osób z różnymi niepełnosprawnościami, które mogą mieć w związku z tym poważne problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych jak zakup żywności czy leków. W związku z rozwojem epidemii, przykłady stosowania tego rodzaju praktyk przez przedsiębiorców stają się jednak coraz powszechniejsze, według wstępnych wyników badania pt. Zwyczaje płatnicze w Polsce w 2020 r., przeprowadzonego przez NBP w okresie wrzesień-październik 2020 r., około 8% respondentów spotkało się z odmową płatności gotówkowej przez sprzedawców w okresie trwającej epidemii. Brak akceptowania banknotów i monet w takich punktach handlowo-usługowych jak np. sklepy spożywcze i apteki powinien być zatem uznany (zdaniem Prezydenta RP) za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

oprac. Paweł Huczko

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: PAP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    20 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ryczałt od przychodów ze sprzedaży żywności a pomoc zleceniobiorcy
    Rolniczy handel detaliczny. Czy zatrudniający zleceniobiorcę rolnik może stosować ryczałt od przychodów ze sprzedaży przetwarzanych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, o których mowa w art. 6 ust. 1d oraz art. 9 ust. 5 ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne?
    Ceny transferowe a COVID-19: TP compliance
    Ceny transferowe a COVID-19: TP compliance. W ostatnim artykule z cyklu poświęconego Rekomendacjom FCT podsumowujemy kwestie związane z tzw. TP compliance w odniesieniu do okresu obowiązywania pandemii COVID-19.
    Korekta VAT po zakupie przedsiębiorstwa
    Rozliczenia VAT. Po zakupie przedsiębiorstwa można korygować rozliczenia VAT zbywcy – tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA I FSK 2240/19.
    Stawka 5% VAT na dania gotowe na wynos
    Stawka 5% VAT - dania gotowe na wynos. W kolejnych dziewięciu wyrokach z 19 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców i potwierdził, że do dostaw dań gotowych na wynos powinna być stosowana 5 proc. stawka podatku VAT.
    Zmiany w ustawie o VAT - wprowadzenie grup VAT
    Grupa VAT. W ramach Polskiego Ładu, mającego przynieść szereg istotnych zmian w gospodarce, przede wszystkim dla przedsiębiorców, przewidziana jest zmiana w ustawie o VAT dotycząca wprowadzenia grup VAT. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji znaleźć można projekt z dnia 26 lipca 2021 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.
    Zagraniczne firmy w Polsce - prawie 2 mld zł zaległości podatkowych
    Zagraniczne firmy w Polsce - zaległości podatkowe. Jak wynika z danych KAS, na koniec czerwca br. zaległości podmiotów zagranicznych wobec naszego Skarbu Państwa wyniosły przeszło 1,6 mld zł w przypadku organizacji oraz 307 mln zł dla osób fizycznych. W ciągu pół roku kwoty te zwiększyły się odpowiednio o 14% i 2%, a w porównaniu z końcówką 2019 roku – o ponad 27% i 3,6%. Tylko w pierwszej połowie br. organy egzekucyjne dokonały prawie 25% więcej czynności niż w całym ub.r. W wyniku ostatnio przeprowadzonych działań wyegzekwowano ponad 33,5 mln zł.
    Opodatkowania elektrowni wiatrowych - rekompensaty dla gmin
    Opodatkowanie elektrowni wiatrowych podatkiem od nieruchomości. Rząd przyjął projekt ustawy o rekompensacie gminom dochodów utraconych w 2018 r. w związku ze zmianą zakresu opodatkowania elektrowni wiatrowych - podało Centrum Informacyjne Rządu. Koszty rekompensat oszacowano na 524,43 mln zł.
    Opodatkowanie nieużytkowanych budynków
    Opodatkowanie nieużytkowanych budynków po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19.
    Darowizna od rodziców a podatek – warunki zwolnienia, druk, zgłoszenie, tytuł przelewu
    Darowizna od rodziców jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Trzeba jednak spełnić warunek złożenia w odpowiednim terminie zgłoszenia SD-Z2. A w przypadku darowizny pieniężnej dodatkowym warunkiem zwolnienia z podatku jest przelanie pieniędzy na konto. Jeżeli darowizna została wręczona w formie gotówki albo nie dopełniono warunku złożenia zgłoszenia SD-Z2 – trzeba złożyć zeznanie SD-3, a następnie zapłacić podatek.
    Fundusze inwestycyjne - MF pracuje nad projektem ograniczającym goldplating
    Fundusze inwestycyjne a goldplating. Ministerstwo Finansów pracuje nad projektem ograniczającym zjawisko goldplatingu - poinformował 19 października 2021 r. minister Tadeusz Kościński. W opinii uczestników XV Forum Izby Zarządzających Funduszami i Aktywami (IZFiA) goldplating jest jedną z przeszkód utrudniających funkcjonowanie rynku, tworzenie nowych produktów i przyciąganie inwestorów.
    Polski Ład. Ulga podatkowa dla firm wspierających sport i kulturę
    Ulga podatkowa dla firm wspierających sport i kulturę. Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu poinformowało, że przedsiębiorcy zyskają od 2022 roku możliwość dodatkowego odliczenia kosztów poniesionych na działalność sportową i kulturalną. Chodzi o tzw. ulgę sponsoringową, która została przewidziana w ustawie o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, uchwalonej przez Sejm i przekazanej do Senatu. Ma stanowić zachętę dla przedsiębiorców do współpracy z instytucjami kultury czy klubami sportowymi, a tym ostatnim ułatwić pozyskiwanie dodatkowych środków na działalność.
    Unijna lista rajów podatkowych
    Unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych został przyjęty przez Radę Unii Europejskiej w dniu 5 października 2021 r. Resort finansów wydał obwieszczenie uzupełniające listę (rajów podatkowych) na gruncie prawa krajowego.
    Ukryta dywidenda w Polskim Ładzie
    Polski Ład zakłada, że koszty od podmiotów powiązanych nie będą mogły stanowić kosztów podatkowych. Co dokładnie planuje ustawodawca?
    Polski Ład. CIT od przerzuconych dochodów
    CIT od przerzuconych dochodów. Polski Ład wprowadza nowy podatek w ramach podatku dochodowego od osób prawnych, o którym bardzo mało się mówi, a będzie dodatkowym obciążeniem dla firm. To podatek od przerzucanych dochodów.
    Akcyza na piwo - podwyżka o ponad 50 proc.
    Akcyza na piwo. W latach 2020–2027 sumaryczny wzrost stawki akcyzy na piwo sięgnie aż 54 proc. To więcej niż na przestrzeni ostatnich 20 lat – wskazuje branża piwowarska.
    Podatek od środków transportowych 2022 - stawki minimalne
    Podatek od środków transportowych 2022 - stawki minimalne. W 2022 roku będą obowiązywały takie same stawki minimalne podatku od środków transportowych, jak w 2021 roku.
    Restrukturyzacja – czym jest i kiedy warto się na nią zdecydować?
    Czym jest restrukturyzacja? Jakie są przesłanki i rodzaje postępowania restrukturyzacyjnego? Na czym polega to postępowanie i czym skutkuje jego otwarcie? Prawne aspekty restrukturyzacji omawia Aneta Frydrych, Aplikant radcowski z Lubasz i Wspólnicy – Kancelarii Radców Prawnych sp.k.
    Stawka płatności za zazielenienie za 2021 r.
    Stawka płatności za zazielenienie (płatności zielonej) za 2021 r. wynosi 327,26 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
    Spłata cudzych długów a koszty podatkowe
    Spłata cudzych długów nie jest podatkowym kosztem – tak wynika z interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Kiedy zatem wydatek może być kosztem uzyskania przychodu?
    Złożenie korekty deklaracji może skutkować nałożeniem kary
    W ramach projektu Polskiego Ładu nastąpią zmiany w kodeksie karnym skarbowym, które dotyczyć będą pojawienia się nowych przepisów ograniczających możliwość uniknięcia odpowiedzialności za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Art. 16a ust. 3 k.k.s., który o tym mówi, ma obowiązywać już od 2022 roku i dotyczyć deklaracji podatkowych oraz jednolitego pliku kontrolnego.
    Wynajem nieruchomości w Wielkiej Brytanii a ryczałt w Polsce
    Wynajem nieruchomości w Wielkiej Brytanii a ryczałt w Polsce. Polski rezydent podatkowy, który uzyskuje w 2021 przychody z najmu nieruchomości położonej w Wielkiej Brytanii ma możliwość ich rozliczenia ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w Polsce. Podatek od najmu zapłacony w Wielkiej Brytanii podlega uwzględnieniu (odliczeniu od ryczałtu) przy obliczaniu ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za poszczególne miesiące oraz wykazaniu w zeznaniu rocznym PIT-28. Tak uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 12 października 2021 r.
    Inflacja - kogo dotyka najbardziej
    Inflacja - kogo dotyka najbardziej. Emeryci i renciści mniej wydają na paliwo, a za to więcej na jedzenie i zdrowie. To dlatego trochę słabiej odczuwają dziś inflację. Słabiej niż osoby pracujące na etacie czy przedsiębiorcy – sugerują najnowsze dane GUS.
    Grupa VAT - nowa instytucja Polskiego Ładu
    Polska jako kolejny kraj europejski, w ramach tzw. Polskiego Ładu, wprowadza instytucję Grupy VAT. Przewodnią ideą rozwiązania jest uproszczenie rozliczeń wewnątrz grup podatników i możliwość występowania jako jeden podatnik VAT. W jaki sposób będą działać Grupy VAT i jakie korzyści oferują?
    Zwolnienie z VAT towarów i usług dla wojska
    Zwolnienie z VAT. Towary dostarczane i usługi świadczone na rzecz sił zbrojnych państw należących do NATO oraz towary importowane przez te siły mają być zwolnione z podatku VAT zakłada projekt noweli ustawy o VAT.
    Dopłaty do cen energii elektrycznej - nowy dodatek energetyczny dla najuboższych
    W ramach wsparcia najuboższych rząd chce przeznaczyć na dopłaty do prądu w 2022 roku ok. 1,5 mld zł - poinformowało PAP źródło w rządzie. Nowym dodatkiem energetycznym mają być objęte gospodarstwa domowe, których miesięczne dochody nie przekraczają 1563 zł w gospodarstwie jednoosobowym oraz 1115 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym.