REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kwota wolna od podatku w wysokości 3091 zł jest niezgodna z konstytucją

TK: kwota wolna od podatku niezgodna z konstytucją
TK: kwota wolna od podatku niezgodna z konstytucją

REKLAMA

REKLAMA

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które ustalają kwotę wolną od podatku w wysokości 3091 zł są niezgodne z konstytucją i tracą moc 30 listopada 2016 r. - tak uznał Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 28 października. O zbadanie przepisów zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego Rzecznik Praw Obywatelskich.

REKLAMA

REKLAMA

Prawodawca, ustalając kwotę zmniejszającą podatek, musi brać pod uwagę stan finansów państwa. Nie oznacza to jednak konstytucyjnego przyzwolenia dla prawodawcy na kształtowanie systemu podatkowego i jego elementów w sposób arbitralny i niesprawiedliwy – stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

20 października 2015 r. o godz. 13:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych (kwoty zmniejszającej podatek).

W wyroku z 28 października 2015 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

REKLAMA

1) art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim nie przewiduje mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek, gwarantującego co najmniej minimum egzystencji, jest niezgodny z art. 2 i art. 84 konstytucji,

Dalszy ciąg materiału pod wideo

2) przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z dniem 30 listopada 2016 r.

Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Zdanie odrębne do wyroku zgłosił sędzia TK Stanisław Rymar.

Podstawowym problemem konstytucyjnym w sprawie był brak mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek, a w konsekwencji brak urealnienia kwoty wolnej od podatku.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca, kształtując system podatkowy, oprócz zasady sprawiedliwości podatkowej, decydującej o kształcie obowiązku podatkowego, musi uwzględnić zasadę sprawiedliwości społecznej. Ma ona związek z godnością człowieka.

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Ustawodawca kształtując skalę podatkową powinien chronić poziom życia ludzi, tak aby zapobiegać popadaniu ich w stan ubóstwa. Kwota zmniejszająca podatek ma bowiem umożliwić ustalenie podatku dochodowego od osób fizycznych w taki sposób, że jednostce zostanie pozostawiona określona wysokość dochodu do swobodnej dyspozycji. Cel ten ma wymiar społeczny i polega na pozostawieniu jednostce pewnego dochodu niezbędnego do zaspokojenia jej podstawowych potrzeb. Ustawodawca, indywidualizując obowiązek podatkowy, musi brać pod uwagę zapewnienie człowiekowi minimum egzystencji. Ma to oparcie w podmiotowości człowieka wynikającej z jego godności.

Trybunał, oceniając konstytucyjność kwestionowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich  regulacji rozważył, czy utrzymywanie przez wiele lat stałej, nieweryfikowanej kwoty zmniejszającej podatek dochodowy od osób fizycznych mieści się w granicach zasady sprawiedliwości podatkowej oraz, czy taki stan jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej.

TK uznał, że kwota zmniejszająca podatek jest dopuszczalnym instrumentem kształtowania obowiązku ponoszenia przez jednostkę danin publicznych, wynikającego z art. 84 konstytucji. Jednakże samo uznanie legalności instytucji nie przesądza o tym, że jest ona ukształtowana zgodnie z wymogami konstytucyjnymi. Istotna jest bowiem odpowiedź na pytania, w jakim stopniu kształt kwoty zmniejszającej podatek wynika z zasady sprawiedliwości podatkowej i na ile realizuje ona sprawiedliwość społeczną.

Prezydenckie projekty w sprawie emerytur i kwoty wolnej od podatku już gotowe

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, brak mechanizmu korygującego kwotę zmniejszającą podatek dochodowy od osób fizycznych, a zatem wieloletnie utrzymywanie kwoty wolnej od podatku na stałym poziomie i uniezależnienie jej od sytuacji społeczno-gospodarczej państwa, jest wadliwością prawa podatkowego niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawnym.

Utrzymywanie przez wiele lat stałej kwoty zmniejszającej podatek i oderwanie jej wysokości od czynników, dzięki którym można określić zdolność podatkową podatnika, narusza art. 84 konstytucji i wynikającą z niego zasadę sprawiedliwości podatkowej.

Kwestionowana norma w skarżonym zakresie jest ponadto sprzeczna z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Brak jest powiązania zdolności podatkowej z przepisami odnoszącymi się do minimum egzystencji lub innymi określonymi wskaźnikami społeczno-ekonomicznymi. Brak tego związku powoduje, że choć przepisy są poprawne pod względem formalnym, stają się niesprawiedliwe.

Polecamy: IFK Platforma Księgowych i Kadrowych

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, brak korygowania kwoty zmniejszającej podatek przez prawodawcę, w sytuacji gdy pozostaje niezmieniona od szeregu lat, przy ubytku także wartości pieniądza, oznacza jej pomniejszanie lub w istocie odbieranie jej znaczenia w systemie podatkowym. W konsekwencji, następuje przesuwanie ludzi o niskiej zdolności podatkowej w kierunku uzależniania ich od korzystania z form pomocy społecznej.

Trybunał podkreślił, że mechanizm korygowania kwoty zmniejszającej podatek należy odnosić do zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Istnienie kwoty zmniejszającej podatek nie stanowi przywileju danego przez władzę obywatelom, ale jest wyrazem podtrzymywania przez państwo wolności ekonomicznej. Pozostawienie podatnikowi podatku dochodowego od osób fizycznych pewnej wysokości dochodu do swobodnej dyspozycji (bez obowiązku uiszczania za niego podatku) jest w szczególności ważne dla osób o niskiej zdolności podatkowej.

Jednym z wymiarów zasady zaufania obywatela do państwa jest także przewidywalność działania prawodawcy. Kwota zmniejszająca podatek jest od 1992 r. integralnym elementem systemu podatku dochodowego i do początku lat dwutysięcznych podlegała systematycznemu podwyższaniu. Brak mechanizmu korygującego wysokość kwoty zmniejszającej podatek sprzyja traktowaniu jej jako instytucji pozornej. Trybunał zaznaczył, że nawet konieczność zachowania równowagi budżetowej i planowego wykonania budżetu nie może w szczególności usprawiedliwiać wprowadzania do systemu prawnego instytucji i rozwiązań pozornych. Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika zakaz kreowania tego typu regulacji. Brak urealnienia przez prawodawcę kwoty zmniejszającej podatek dochodowy od osób fizycznych (a tym samym kwoty wolnej od podatku) powoduje, że dana instytucja prawa podatkowego nie spełnia założonego przez ustawodawcę celu.

Art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakwestionowanym zakresie, odrywając wysokość kwoty zmniejszającej podatek od obiektywnych kryteriów ekonomiczno-gospodarczych i społecznych, nie spełnia podstawowego standardu państwa prawnego.

Trybunał podkreśla, że nie jest racjonalna regulacja prawa podatkowego, która zakłada stałą kwotę zmniejszającą podatek, przez co kwotę wolną od podatku ustala się na poziomie 3091 zł, podczas gdy ustawa o pomocy społecznej określa, że osobą żyjącą w ubóstwie jest ta, której dochód roczny ustalony z zastosowaniem reguł określonych w jej  art. 8 ust. 3 i 4 nie przekracza 7608 zł - w przypadku osoby samotnie gospodarującej i 6168 zł, w przypadku osoby w rodzinie.

Trybunał stanął na stanowisku, że prawodawca, ustalając kwotę zmniejszającą podatek, musi brać pod uwagę stan finansów państwa. Nie oznacza to jednak konstytucyjnego przyzwolenia dla prawodawcy na kształtowanie systemu podatkowego i jego elementów w sposób arbitralny i niesprawiedliwy. Jego działalność w tym zakresie musi uwzględniać zasady i wartości konstytucyjne, w tym właściwe rozkładanie ciężarów publicznych i indywidualną zdolność do ponoszenia ciężarów podatkowych.

Niniejszy wyrok stwierdzający zakresową niekonstytucyjność dotyczy mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek i ma znaczenie na przyszłość. Nie rodzi on roszczenia o weryfikowanie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie daje on podstawy dla wznawiania postępowania podatkowego. Jakiekolwiek wznawianie tego typu postępowań jest na gruncie niniejszego wyroku wykluczone.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Maria Gintowt-Jankowicz, sprawozdawcą był sędzia TK Mirosław Granat.

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Źródło: Trybunał Konstytucyjny

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Czy „automatyczne zaczytanie” faktury ustrukturyzowanej do ksiąg może być czynem zabronionym? Problem z fakturami „zerującymi”

Ponoć największą zaletą KSeF-u jest „automatyczne zaczytywanie” do ksiąg, w tym zwłaszcza ewidencji zakupu, otrzymywanych wirtualnie faktur ustrukturyzowanych: nie musimy tego robić – wyręcza nas oprogramowanie. Biorąc jednak pod uwagę, że możemy na co dzień otrzymywać w ten sposób faktury fałszywe albo zwyczajnie błędne, względnie wystawione po raz drugi (lub trzeci, również czwarty i piąty), rodzi się pytanie o skutki prawne owego „zaczytywania”.

Plan postępowań o udzielenie zamówień publicznych – aktualizacja, publikacja i zasady Pzp

Plan postępowań o udzielenie zamówień publicznych to jeden z podstawowych dokumentów organizujących zakupy w sektorze publicznym. Dla wielu jednostek to nie tylko formalność, ale realne narzędzie planowania, które wpływa na przejrzystość działań, komunikację z rynkiem i zgodność z Prawem zamówień publicznych. Jeśli chcesz wiedzieć, kto musi sporządzić plan postępowań, co powinien on zawierać, gdzie należy go opublikować i kiedy konieczna jest aktualizacja planu postępowań, poniżej znajdziesz praktyczne i uporządkowane wyjaśnienie najważniejszych zasad.

Przedłużenie terminu związania ofertą a wadium – okres związania ofertą w zamówieniach publicznych

Przedłużenie terminu związania ofertą, wadium oraz okres związania ofertą to jedne z najważniejszych kwestii praktycznych w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. To właśnie na styku tych trzech elementów najczęściej pojawiają się błędy skutkujące odrzuceniem oferty albo utratą realnej szansy na uzyskanie zamówienia. W aktualnych przepisach wykonawca musi bardzo uważnie pilnować nie tylko samego terminu związania ofertą, lecz także tego, czy wadium obejmuje cały wymagany okres i czy zostało skutecznie przedłużone.

90% firm nigdy nie zmieniło dostawcy energii elektrycznej. 4 punkty, które warto sprawdzić w umowie

Z szacunków opartych na danych Urzędu Regulacji Energetyki wynika, że co najmniej 9 na 10 odbiorców biznesowych w Polsce nigdy nie zmieniło sprzedawcy energii elektrycznej. Tymczasem zbliżający się koniec roku to dobry moment, aby sprawdzić warunki firmowych kontraktów na kolejny okres. Szczególnej uwagi wymagają data zakończenia umowy, termin jej wypowiedzenia i zasady automatycznego przedłużenia. Przeoczenie tych zapisów może ograniczyć przedsiębiorcy możliwość wyboru innej oferty w dogodnym terminie.

REKLAMA

Kawa z INFORLEX: JPK CIT i nowe obowiązki raportowania. Jak zmieni się praca księgowych i biur rachunkowych w 2027 roku?

Nowe obowiązki związane z JPK CIT, postępująca automatyzacja księgowości i coraz większa rola technologii zmieniają sposób pracy księgowych oraz biur rachunkowych. Jak przygotować się do nowych wymagań, usprawnić codzienne procesy i wykorzystać cyfryzację do rozwoju usług księgowych? O tym będzie mowa 19 listopada 2026 r. o godz. 9:00 podczas bezpłatnego spotkania online z cyklu Kawa z INFORLEX. JPK CIT – nowe obowiązki dla księgowych i biur rachunkowych.

Od 2027 r. znika ulga podatkowa wprowadzoną w Polskim Ładzie. Do końca 2026 r. trzeba ponieść wydatki (do 1 mln zł), by móc je odliczyć

Od 1 stycznia 2027 r. może zniknąć tzw. ulga na ekspansję, która obowiązuje w obu podatkach dochodowych (PIT i CIT). Nowelizacja zmieniająca przepisy przeszła już przez Sejm i Senat i czeka już tylko na podpis Prezydenta Nawrockiego i publikację w Dzienniku Ustaw. Na dotychczasowych zasadach będzie można rozliczyć wyłącznie koszty poniesione do końca 2026 r. W ramach tej ulgi przedsiębiorcy mogą odliczać wydatki m.in. na udział w targach, promocję i certyfikację produktów. Limit odliczenia wynosi 1 mln zł rocznie. Przy 19-procentowej stawce podatku oznacza to do 190 tys. zł niższego podatku za dany rok. Wydatki trzeba sfinansować z bieżących środków lub finansowania zewnętrznego. Korzyść podatkowa pojawi się dopiero w rozliczeniu rocznym. Dla części przedsiębiorców oczekujących na płatności może to być niełatwe zadanie. W III kw. 2026 r. odroczony termin płatności miało aż 62,7 proc. faktur wystawianych przez MŚP.

Marsz Niepodległości 11 listopada. Marcin Kierwiński i Donald Tusk reagują na plotki

Czy tegoroczny Marsz Niepodległości zostanie zakazany lub rozwiązany? Szef MSWiA Marcin Kierwiński oraz premier Donald Tusk jednoznacznie ucięli pojawiające się w sieci spekulacje na temat planowanego zablokowania warszawskiej manifestacji. Po tragicznych wydarzeniach w Krakowie, gdzie w wyniku ataku napastnika na Rynku Głównym zginęło sześć osób, polskie służby i policja zostały postawione w stan najwyższej gotowości. Minister spraw wewnętrznych ujawnił kulisy przygotowań do zabezpieczenia zgromadzeń i zaapelował do Polaków o szczególną czujność na ulicach stolicy.

Zarząd spółki (także jednoosobowy) powinien dokumentować swoje decyzje nie tylko protokołem. To może ochronić członków zarządu przed odpowiedzialnością

Dokumentowanie decyzji zarządu to nie tylko formalność korporacyjna. To również sposób zabezpieczenia interesów spółki i samych członków zarządu. W razie sporu, kontroli, problemów finansowych czy postępowania sądowego dokumentacja może mieć istotne znaczenie dla wykazania, że decyzje podejmowano świadomie, po analizie dostępnych informacji i z uwzględnieniem interesu spółki. Dotyczy to zarówno zarządów wieloosobowych, jak i tych, w których wszystkie decyzje podejmuje jedna osoba.

REKLAMA

Jednorazowa amortyzacja: trzy sposoby rozliczenia środków trwałych

Maszyna, samochód ciężarowy czy komputer mogą trafić do kosztów już w roku, w którym zostaną wprowadzone do ewidencji. Trzeba jednak wiedzieć, z której z trzech dostępnych ścieżek się korzysta, bo każda ma inne warunki, inny katalog środków trwałych i własne pułapki.

Nowe formy zapłaty podatku w eUrząd Skarbowy od 5 listopada. Kiedy Skarbówka zaksięguje płatność?

Ministerstwo Finansów poinformowało w komunikacie z 9 listopada 2026 r., że od 5 listopada w w eUrzędzie Skarbowym zostały udostępnione nowe formy płatności . Należność z tytułu podatku od osób fizycznych (PIT) można już zapłacić nie tylko kartą, BLIKIEM lub przelewem elektronicznym, lecz także przez Google Pay albo Apple Pay. Te nowe metody płatności są dostępne w serwisie internetowym i aplikacji mobilnej eUS. Za płatność kartą, Google Pay lub Apple Pay nie ma w tym przypadku opłaty transakcyjnej.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA