Jak obniżenie składki rentowej i podwyższenie minimalnego wynagrodzenia od 1 stycznia 2008 r. wpływa na podstawę wymiaru świadczeń

Wynagrodzeniem pracownika, które należy przyjąć do obliczenia podstawy wymiaru świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, jest przychód pracownika, po odliczeniu od 1 stycznia 2008 r. kwoty odpowiadającej łącznie 13,71% tego przychodu, pod warunkiem że wynagrodzenie zostało wypłacone po 31 grudnia 2007 r. Wypłacone przed 1 stycznia 2008 r. należy pomniejszyć w okresie od lipca do grudnia 2007 r. łącznie o 15,71%, natomiast wypłacone przed 30 czerwca 2007 r. łącznie o 18,71%.

1. W styczniu pracownik opiekował się chorym dzieckiem. Pracuje u nas 6 miesięcy na pełny etat i otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę, wypłacane za dany miesiąc w następnym miesiącu. Wynagrodzenie za grudzień otrzymał w styczniu 2007 r. Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłku dla tego pracownika?

Od 1 stycznia 2008 r. podstawa wymiaru świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby, opieki i macierzyństwa dla pracownika nie może być niższa niż 777,30 zł w pierwszym roku pracy i 971,62 zł od drugiego roku zatrudnienia.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony od 6 miesięcy i otrzymuje wynagrodzenie minimalne, to oznacza, że wyliczona dla niego podstawa wymiaru zasiłku opiekuńczego wyniesie 792,08 zł (z założeniem, że jest to kolejny rok pracy zawodowej). Zgodnie z wyliczeniem:

• od lipca do listopada 2007 r. przychód 936 zł pomniejszamy łącznie o 15,71%:

936 zł - [(936 zł × 9,76%) + (936 zł × 3,5%) + (936 zł × 2,45%)] = 936 zł - 91,35 zł - 32,76 zł - 22,93 zł = 788,96 zł

788,96 zł × 5 miesięcy = 3944,80 zł

• grudzień 2007 r. - przychód 936 zł pomniejszamy łącznie o 13,71%:

936 zł - [(936 zł × 9,76%) + (936 zł × 1,5%) + (936 zł × 2,45%) = 936 zł - 91,35 zł - 14,04 zł - 22,93 zł = 807,68 zł

3944,80 zł + 807,68 zł = 4752,48 zł

4752,48 zł : 6 miesięcy = 792,08 zł

Natomiast od 1 stycznia br. podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłków w związku z pracą w pełnym wymiarze czasu pracy dla pracownika nie może być niższa od kwoty:

• 777,30 zł - w pierwszym roku zatrudnienia, tj. 80% wysokości minimalnego wynagrodzenia (od 1 stycznia 2008 r. - 900,80 zł) po odliczeniu kwoty odpowiadającej łącznie 13,71% tego wynagrodzenia:

900,80 zł - [(900,80 zł × 9,76%) + (900,80 zł × 1,5%) + (900,80 zł × 2,45%)] = 900,80 zł - 87,92 zł - 13,51 zł - 22,07 zł = 777,30 zł

• 971,62 zł - od drugiego roku zatrudnienia, tj. 100% minimalnego wynagrodzenia (od 1 stycznia 2008 r. - 1126 zł) po odliczeniu łącznie 13,71% tej kwoty:

1126 zł - [(1126 zł × 9,76%) - (1126 zł × 1,5%) - (1126 zł × 2,45%)] = 1126 zł - 109,90 zł - 16,89 zł - 27,59 zł = 971,62 zł

Ustalona dla Państwa pracownika podstawa wymiaru zasiłku wynosi 792,08 zł. Jest wyższa od minimalnej podstawy wymiaru zasiłku w pierwszym roku zatrudnienia, która wynosi 777,30 zł. Jednak jeżeli dla pracownika jest to kolejny rok pracy, to wyliczoną podstawę wymiaru należy podwyższyć do minimalnej gwarantowanej podstawy wymiaru dla pracowników, tj. do kwoty 971,62 zł.

Podstawa wymiaru świadczeń nie może być niższa od wyżej podanych kwot minimalnych, zarówno w przypadku gdy niezdolność do pracy powstała po 31 grudnia 2007 r., jak i gdy niezdolność do pracy powstała przed 1 stycznia br. i trwa nieprzerwanie po 31 grudnia 2007 r. W tym przypadku od 1 stycznia 2008 r. podstawę wymiaru należy podwyższyć do podstawy minimalnej gwarantowanej dla pracowników, ustalanej na podstawie stażu pracy pracownika.

PRZYKŁAD

Pracownik jest zatrudniony od 1 stycznia 2007 r. Otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę wypłacane do końca miesiąca. Choruje nieprzerwanie od 20 grudnia 2007 r. Podstawę wymiaru zasiłku stanowiła kwota 788,96 zł do 31 grudnia 2007 r. Natomiast od 1 stycznia 2008 r. podstawę wymiaru zasiłku chorobowego pracownika należy podwyższyć do kwoty 971,62 zł.

2. Pracownik jest zatrudniony u nas od 1 sierpnia 2007 r. i otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze 28 dnia miesiąca, natomiast premię miesięczną w następnym miesiącu za poprzedni miesiąc. 28 stycznia 2008 r. zachorował. W jaki sposób ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla pracownika od 28 stycznia 2008 r. w związku z obniżeniem składki na ubezpieczenia rentowe?

Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla pracownika należy ustalić, pomniejszając przychód wypłacony do 31 grudnia 2007 r. łącznie o 15,71%, natomiast przychód wypłacony po 31 grudnia 2007 r. łącznie o 13,71%.

Jeżeli tak ustalona podstawa wymiaru jest równa lub wyższa od minimalnej gwarantowanej podstawy wymiaru dla pracowników, to należy ustalić na jej podstawie wynagrodzenie chorobowe pracownika. Jeżeli jest niższa od minimalnej gwarantowanej podstawy wymiaru, to należy ją podwyższyć do minimalnej podstawy.

Podstawą wymiaru świadczeń dla pracowników jest przychód z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy, bez względu na termin wypłaty przychodu. Pracownik jest zatrudniony od 1 sierpnia 2007 r., dlatego do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy wliczyć jego przychód za okres od sierpnia do grudnia 2007 r. Premię i inne składniki wynagrodzenia, które mają Państwo obowiązek uwzględnić w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego i zasiłków pracowników, należy wliczyć w kwocie wypłaconej pracownikowi za miesiące kalendarzowe, z których wynagrodzenie przyjmuje się do podstawy wymiaru świadczenia. Jeżeli Państwa pracownik otrzymuje wynagrodzenie w miesiącu, w którym je uzyskał, to w związku z chorobą w styczniu 2008 r. należy przyjąć do podstawy wymiaru wynagrodzenie za okres od sierpnia do grudnia 2007 r. i pomniejszyć łącznie o 15,71% kwoty potrąconych składek. Premię miesięczną wypłaconą za okres od sierpnia do listopada 2007 r. łącznie o 15,71%, natomiast premię za grudzień 2007 r. wypłaconą w styczniu 2008 r. należy wliczyć do podstawy wymiaru po pomniejszeniu łącznie o 13,71%.

3. Zleceniobiorca podlega wszystkim ubezpieczeniom społecznym. Zachorował 28 stycznia br. Wynagrodzenie z umowy zlecenia za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2007 r. zostało w całości wypłacone 13 stycznia br. w kwocie 7000 zł. W jaki sposób, w związku z obniżeniem składki rentowej, ustalić podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla zleceniobiorcy, który przychód z umowy zlecenia uzyskał w styczniu br.?

Ustalając podstawę wymiaru zasiłku wypłaconego zleceniobiorcy w styczniu 2008 r., wynagrodzenie z umowy zlecenia powinni Państwo pomniejszyć o 13,71%. Następnie uzyskane za okres od lipca do grudnia 2007 r. wynagrodzenie należy podzielić przez liczbę miesięcy, za które przysługiwało zleceniobiorcy, w tym przypadku należy podzielić przez 6 miesięcy.

Jeżeli przychód zleceniobiorcy, który jest podstawą naliczenia wysokości zasiłku chorobowego, zostanie wypłacony po 31 grudnia 2007 r., to przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku przychód należy pomniejszyć o kwotę odpowiadającą 13,71% podstawy wymiaru składek. O taką kwotę należy pomniejszyć przychód zleceniobiorcy, nawet jeżeli dotyczy okresu sprzed 1 stycznia 2008 r. Zasada ta ma zastosowanie do osób, które do ubezpieczenia chorobowego przystąpiły na innej podstawie niż umowa o pracę, np. na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, jeśli w umowie określono odpłatność za jej wykonanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej, albo prowizyjnie.

Zleceniobiorca wynagrodzenie za wykonanie umowy zlecenia uzyskał w styczniu br. i od tego miesiąca została obniżona stopa procentowa składki rentowej. Dlatego, pomimo że wynagrodzenie przysługiwało za okres przed 1 stycznia 2008 r., kwotę wynagrodzenia należy pomniejszyć o 13,71%:

7000 zł (przychód z umowy zlecenia) × 13,71% = 959,70 zł

7000 zł - 959,70 zł = 6040,30 zł

6040,30 zł : 6 miesięcy = 1006,72 zł

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla zleceniobiorcy od 28 stycznia 2008 r. będzie stanowiła kwota 1006,72 zł.

4. Pracownica chorowała w październiku 2007 r. Ponownie zachorowała 22 stycznia br. Czy w związku z tym, że od 1 stycznia 2008 r. uległa obniżeniu składka rentowa, należy na nowo ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego tej pracownicy od stycznia? Czy też należy na nowo ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia, jeżeli pracownik zachorował po przerwie krótszej niż 3 miesiące, ale po obniżeniu składki rentowej?

Podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby dla pracownicy nie należy ustalać na nowo tylko w związku ze zmianą wysokości składki rentowej od stycznia 2008 r. Podstawy wymiaru świadczeń nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami ich pobierania nie było przerwy albo była ona krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. Zasada ta ma także zastosowanie, gdy kolejny zasiłek przysługuje za okres, w którym obowiązuje niższa stopa procentowa składki na ubezpieczenia rentowe lub gdy w przerwie między okresami pobierania zasiłków ubezpieczony uzyskał przychód, od którego potrącono niższą składkę na ubezpieczenia rentowe.

Podstawą wymiaru zasiłku dla Państwa pracownicy od 22 stycznia będzie kwota ustalona na październik 2007 r., ponieważ przerwa między zachorowaniami wyniosła 2 miesiące kalendarzowe.

PRZYKŁAD

Pracownik był nieobecny w pracy z powodu opieki nad dzieckiem w okresie od 11 do 15 listopada 2007 r. W lutym br. pracownik zachorował. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla niego w lutym będzie stanowić przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od listopada 2006 r. do października 2007 r. Pracownik ma stałe wynagrodzenie miesięczne w wysokości 3000 zł. Dlatego podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego będzie wynosiła:

• od listopada 2006 r. do czerwca 2007 r.:

3000 zł - [(3000 zł × 9,76%) + (3000 zł × 6,5%) + (3000 zł × 2,45%)] = 3000 zł - 292,80 zł - 195 zł - 73,50 zł = 2438,70 zł

2438,70 zł × 8 miesięcy = 19 509,60 zł

• od lipca do października 2007 r.:

3000 zł - [(3000 zł × 9,76%) + (3000 zł × 3,5%) + (3000 zł × 2,45%)] = 3000 zł - 292,80 zł - 105 zł - 73,50 zł = 2528,70 zł

2528,70 zł × 4 miesiące = 10 114,80 zł

Suma przychodów pracownika z 12 miesięcy poprzedzających chorobę w listopadzie 2007 r. wynosi:

19 509,60 zł + 10 114,80 zł = 29 624,40 zł

29 624,40 : 12 miesięcy = 2468,70 zł

Podstawa wymiaru zasiłku tak ustalona na miesiąc pierwszej choroby w listopadzie 2007 r. będzie również podstawą wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla pracownika w związku z chorobą w lutym 2008 r. Przerwa między okresami pobierania zasiłku nie przekroczyła 3 miesięcy kalendarzowych, dlatego podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego, które pracownikowi przysługuje w lutym 2008 r., nie należy ustalać na nowo. Wynosi ona 2468,70 zł. W tym przypadku nie ma znaczenia, że w okresie między kolejnymi zwolnieniami lekarskimi została obniżona wysokość składki rentowej.

• rozporządzenie z 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. - Dz.U. Nr 171, poz. 1209

• ustawa z 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 115, poz. 792

• art. 3 pkt 3 i 4, art. 36-38, art. 42 ust. 1, art. 43, art. 45 ust. 1, art. 48 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 115, poz. 792

Anna Szocińska

specjalista z zakresu ubezpieczeń społecznych