Pozapłacowe świadczenia pracownicze związane z bezpieczeństwem i higieną pracy

Przepisy dotyczące bhp określają wiele obowiązków pracodawcy wobec pracownika. Najogólniej, pracodawca zobowiązany jest zapewnić bezpieczeństwo i higieniczne warunki pracy w celu chronienia zdrowia i życia swoich pracowników. W przypadku braku możliwości zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy w sposób ogólniejszy niezbędne jest dostarczenie przez pracodawcę środków ochrony zatrudnionych. Wszystkie poniżej wymienione świadczenia  pracownicze związane z bezpieczeństwem i higieną pracy określone są w art. 237 kodeksu pracy.

Środki ochrony zbiorowej i indywidualnej

Pracownicze świadczenia dotyczące BHP obejmują środki ochrony indywidualnej lub zbiorowej, na którą składa się odzież ochronna oraz środki ochrony: głowy, twarzy, oczu, słuchu, układu oddechowego oraz kończyn. Dodatkowo, środki ochrony może stanowić sprzęt chroniący przed upadkiem czy np. kombinezon izolujący. Wszystkie te środki przeznaczone są do ochrony pracownika przed potencjalnie niebezpiecznym środowiskiem pracy oraz wszystkich zagrożeń dla zdrowia i życia, jakie w nim występują.

Środki ochrony zbiorowej i indywidualnej stanowią własność pracodawcy, z czego zarówno dla pracowników, jak i pracodawców wynikają obowiązki. Pracownicy zobowiązani są rozliczyć się z pobranych rzeczy, natomiast pracodawcy jasno określić użyteczność i metody posługiwania się udostępnionymi środkami. Do pracodawcy należy również określenie rodzaju środka i długość okresu jego stosowania w zależności od stanowiska. Powinny one natomiast być dostosowane do warunków panujących w danym środowisku pracy oraz wymagań higieniczno- sanitarnych w nim występujących.

W przypadku gdy własna odzież lub obuwie pracownika narażone są na zniszczenie, zabrudzenie lub gdy wymagają tego warunki sanitarne czy bhp, pracodawca powinien udostępnić je pracownikom. Stanowią one jednak własność pracodawcy, co oznacza ew. uszkodzenie środka jako uszkodzenie mienia, chyba że wynika z charakterystyki jego używania. Normy dotyczące okresów użytkowania, rodzajów stanowisk, pracowników w kontekście odzieży i obuwia pracowniczego określa pracodawca. Jeżeli jest zobowiązany do wydania regulaminu zakładu, wszystkie ww. informacje powinny się w nim zawierać.

Możliwe jest określenie przez pracodawcę stanowisk, na których pracownik może samodzielnie zdecydować czy woli pobrać od pracodawcy środki ochrony, dotyczące odzieży/obuwia, czy używać własnych. W przypadku decyzji o używaniu odzieży/obuwia własnego pracownikowi przysługuje ekwiwalent w wysokości aktualnej ceny odzieży/obuwia przez określony czas użytkowania. Ekwiwalent pieniężny przysługuje pracownikowi również z tytułu konserwacji środków ochrony, w przypadku gdy strony ustalą, że ten obowiązek zostanie przeniesiony z pracodawcy na pracownika. Odkażanie, odpylanie, pranie i inne czynności konserwujące środki ochrony indywidualnej lub zbiorowej są obowiązkiem pracodawcy, zatem zlecenie go pracownikowi może mieć miejsce tylko w przypadku zgody pracownika.

Szkolenia w zakresie bhp

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie szkolenia z zakresu bhp, które odbywać się ma w godzinach pracy i na koszt pracodawcy. Zarówno pracodawca, jak i pracownik mają ustawowy obowiązek znajomości i stosowania przepisów w dziedzinie bhp. Pracownik, który nie przeszedł obowiązkowego szkolenia z zakresu bhp, nie ma wystarczających kwalifikacji bądź wiedzy na temat wykonywania danej pracy, nie może zostać do niej dopuszczony.

Ochrona zdrowia oraz środki higieny

Na podstawie art. 227 i 229 kodeksu pracy, pracodawca zobowiązany jest przeprowadzać badania lub pomiary czynników mogących prowadzić do uszczerbku na zdrowiu pracowników, w tym czynników szkodliwych dla zdrowia. Dane powinny być rejestrowane i udostępniane pracownikom, aby byli w pełni świadomi zagrożeń, jakie stanowi środowisko pracy, w którym przebywają. Co więcej, obowiązki pracodawcy uwzględniają również konieczność konserwacji i utrzymania w ciągłej sprawności urządzeń służących do pomiarów tych czynników oraz urządzeń niwelujących, bądź ograniczających szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy.

Najważniejszymi świadczeniami ochrony zdrowia pracowników są wstępne i okresowe badania lekarskie, którym podlega każda zatrudniona w przedsiębiorstwie osoba. Wszystkie badania powinny być wykonywane w trakcie czasu pracy, a za czas niewykonywania pracy, w związku z badaniami pracownikowi przysługuje pełne wynagrodzenie. Zwrot kosztów za przejazdy (w przypadku innej miejscowości) oraz koszt badań pokrywa pracodawca. Dodatkowe, kontrolne badanie konieczne jest w przypadku nieobecności pracownika z powodów zdrowotnych powyżej 30 dni, w celu ustalenia zdolności do kontynuacji pracy na dotychczasowym stanowisku.

Polecamy: Kodeks pracy 2019. Praktyczny komentarz z przykładami

Na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, Dz.U. Nr 148, poz. 973, w przypadku konieczności pracy z monitorem przez co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracownika lub wykazania potrzeby stosowania okularów przy obsłudze monitora poprzez profilaktyczne badanie okresowe, pracodawca zobowiązany jest zapewnić (sfinansować) pracownikowi okulary korygujące wzrok.

Art. 233 kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiednich i wystarczających środków czystości oraz narzędzi niezbędnych do utrzymania higieny osobistej pracownika. Ilość oraz charakter środków może być zależny od stanowiska lub charakterystyki wykonywanej pracy. Kolejnym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie odpowiednich środków oraz sprawnie działającego systemu do udzielenia pierwszej pomocy. Obowiązek ten zapisany jest w ogólnych przepisach bhp.

Szymon Kwasigroch
SYSTIM.PL

Zobacz także: Kadry